Heusden wil de komende vier jaar de bouw van 1.500 woningen mogelijk maken. De vraag is niet óf er gebouwd moet worden, maar voor wie. De cijfers geven daarop een duidelijker antwoord dan veel mensen denken.

Door Antoine Aerts

Heusden groeit niet meer op eigen kracht

Begin 2026 telde Heusden 46.689 inwoners. Sinds 2020 overlijden er in de gemeente meer mensen dan er geboren worden, in 2024 waren dat er 420 tegenover 400 geboorten. De hele groei komt inmiddels van mensen die hierheen verhuizen: in 2025 vestigden zich 1.847 mensen in Heusden en vertrokken er 1.601.

Die nieuwkomers hebben een herkenbaar gezicht. Het zijn vooral gezinnen tussen de 25 en 45 jaar, met jonge kinderen. Uit 's-Hertogenbosch kwamen 560 mensen deze kant op; er gingen er 341 de andere kant op. Dat verschil is bijna de complete bevolkingsgroei van de gemeente. Zonder Den Bosch zou Heusden demografisch stilstaan. Tegelijk vertrekken er jaarlijks netto zo'n 58 twintigers: studie, eerste baan, de stad.

De grootste verandering is niet verhuizen, maar ouder worden

De belangrijkste verschuiving zit ergens anders. De grootste leeftijdsgroep in Heusden is op dit moment die van 45 tot 65 jaar: ruim 13.000 mensen. Die groep schuift de komende vijftien jaar vrijwel volledig door naar de 65-plussers.

Het aantal 75-plussers groeit tot 2040 met ruim veertig procent. Het aantal 85-plussers verdubbelt bijna, van ruim 1.100 naar ruim 2.000. De provinciale prognose van Noord-Brabant komt op hetzelfde uit. In heel Brabant loopt het aandeel 65-plussers op naar ruim 25 procent rond 2040; in het landelijk gebied van de provincie zelfs naar 29 procent. Heusden zit daar met 26 procent net onder, precies doordat er jonge gezinnen binnenkomen die het gemiddelde drukken.

Ondertussen daalt het aantal mensen dat mantelzorg kán verlenen van tien naar 4,4 per zorgbehoevende oudere. Verpleeghuisplaatsen komen er landelijk niet bij. Ouderen blijven dus thuis wonen, of ze nu willen of niet.

Meer huishoudens dan inwoners

Dan het rekensommetje dat de hele bouwopgave bepaalt, en dat vaak wordt overgeslagen. De bevolking van Heusden groeit tot 2040 met ongeveer zeven procent. Het aantal huishóudens groeit anderhalf tot twee keer zo hard. Mensen wonen langer alleen voordat ze gaan samenwonen, scheiden vaker, en blijven na het overlijden van een partner zelfstandig wonen.

Sinds 1997 kwamen er in Heusden ruim 5.200 huishoudens bij, terwijl het aantal huishoudens mét kinderen met 445 dáálde. Daar staat een woningvoorraad tegenover die voor 85 procent uit eengezinswoningen bestaat, tegen 75 procent in de regio Noordoost-Brabant. Heusden heeft dus tien procentpunt méér ruime gezinswoningen dan de buurgemeenten, terwijl de huishoudens juist kleiner worden. Dát is de kern van de vraag of we het juiste bouwen.

Waar het beleid knelt

Eerlijk is eerlijk: de woonzorgvisie ziet dit allemaal. De richting klopt; doorstroming, kleinere woningen, betaalbaarheid. Minimaal dertig procent van de nieuwbouw moet gelijkvloers worden, er moeten tot 2040 minstens 330 geclusterde ouderenwoningen bij komen en tien procent moet goedkope koop zijn. De vraag is niet of het beleid de goede kant op wijst, maar of de getallen eronder hard genoeg zijn.

Het tempo. Heusden bouwde de afgelopen tien jaar gemiddeld 204 woningen per jaar. 2025 was daarbij het beste bouwjaar sinds 2019: 258 nieuwe woningen. Toch zijn er voor de afspraak van 2.435 woningen tot en met 2030 nog ruim 330 per jaar nodig. Hoeveel er inmiddels staan, hangt bovendien af van welke bron je pakt: over 2022-2025 telt het CBS er 730, meldde de gemeente er in maart 714 en kom je via de woonzorgvisie op 757. Drie officiële bronnen, drie getallen en ruwweg 1.700 woningen te gaan.

De sociale huur. Afgesproken is honderd sociale huurwoningen per jaar. De corporatievoorraad in Heusden groeide de afgelopen tien jaar met gemiddeld 24 woningen per jaar. En van die ruim vijfduizend woningen staat 81 procent in Drunen en Vlijmen; in Heesbeen en Doeveren staat er geen enkele.

De prijs.Heusden telt volgens eigen onderzoek 2.800 jongeren die willen starten op de woningmarkt. Ruim negen op de tien van hen zoekt een koopwoning tot 355.000 euro. De gemiddelde koopsom in Heusden was in 2024 al 466.574 euro. De gemeente reserveert tien procent van de nieuwbouw voor woningen tot 280.000 euro, zo'n 244 woningen, tegenover 2.800 zoekers.

Het ontbrekende getal. Voor gelijkvloerse en geclusterde woningen noemt de visie aantallen. Voor zogeheten zorggeschikte woningen, woningen waar écht verpleegzorg geleverd kan worden, het alternatief voor het verpleeghuis, staat geen aantal in de visie. Terwijl juist dáár de hardste grens ligt.

De sleutel ligt bij de ouderen, niet bij de starters

Nieuwbouw alleen lost dit niet op. Van de Heusdense woningvoorraad is volgens de visie tien procent geschikt voor mensen met een lichamelijke beperking: zo'n 2.000 woningen. Tachtig procent is wél aanpasbaar, ruwweg 16.000 woningen. Dat is een veelvoud van alles wat er tot 2040 gebouwd gaat worden.

Tegelijk is doorstroming van ouderen het krachtigste instrument dat de gemeente heeft. Elke oudere die van een ruime eengezinswoning naar een gelijkvloerse woning in de eigen kern verhuist, maakt een gezinswoning vrij. Die komt via twee of drie schakels bij een starter terecht. Dat werkt beter dan 244 goedkope nieuwbouwwoningen.

De bereidheid is er ook. Elf procent van de 65-plussers wil zeker verhuizen, nog eens 27 procent misschien, en zeventig procent is bereid de eigen woonwensen bij te stellen. Maar bijna de helft wil huren, en van wie wil kopen zoekt 45 procent een woning van 405.000 euro of meer. Er moet dus iets staan dat aansluit bij wat ze zoeken, anders verhuist er niemand. In het centrum van Drunen, waar ruim de helft van de bewoners 65-plusser is, valt de meeste winst te halen.

Tot slot

Bouwen, bouwen, bouwen is geen verkeerd antwoord. Maar het is een onvolledig antwoord. De cijfers wijzen niet naar méér gezinswoningen, die komen via doorstroming vanzelf vrij, en de gezinnen die ze willen komen ook vanzelf uit Den Bosch. De cijfers wijzen naar gelijkvloerse woningen in de kernen zelf, naar kleine betaalbare woningen voor de eigen jeugd, en naar het aanpassen van de 16.000 woningen die we al hebben. De woonzorgvisie zegt dat grotendeels ook. De vraag die de gemeenteraad zichzelf mag stellen is of het tempo, het geld en de harde aantallen daarbij passen. Want een visie zonder realisatiepad blijft een intentie.

Bronnen: CBS StatLine, Woonzorgvisie 'tHuis in Heusden (Companen, maart 2025), Regionale Woondeal Noordoost-Brabant, coalitieprogramma 2026-2030 en de Brabantse bevolkings- en woningbehoefteprognose 2023. Alle cijfers en berekeningen staan openbaar op heusden.bestuurslens.nl/wonen. (website beschikbaar gesteld door Heusden Transparant Verbindt)