Vorige week donderdag mocht Bill Banning – na ruim dertig jaar – zijn allerlaatste lessen geven in het voortgezet onderwijs. Al in de vroege ochtend werd hij door zijn mentorklas vwo-3 verrast met een prachtige kaart met mooie en goede wensen. Ineens schrok Banning zich kapot toen twee confetti-kanonnen kort na elkaar werden afgevuurd, dolle pret dus. Collega Corina Raams deed er nog een schepje bovenop met drie taarten voor de hele klas; daarnaast had zij nog een mooie brief en prachtig boek in de aanbieding. Zo werd het letterlijk en figuurlijk een heerlijk eerste lesuur.

Het tweede lesuur kwamen leerlingen uit vwo-5 met bloemen én taart aan. Samen met de stukken taart die van vorige uur nog over waren werd ook nu gesmuld van alle goede gaven. In de andere lessen werd heerlijk gesnoept van de verschillende soorten drop die Banning had meegenomen.

Bij de allerlaatste les kwamen veel collega’s mee afscheid nemen, samen met de vwo-4 klas. Teamleider vwo-bovenbouw Katrien Willemen hield een mooie toespraak die vergezeld ging van een prachtige bos bloemen. Onder applaus mocht Banning deze in ontvangst nemen (over dat ‘geklap’ verderop nog meer). Banning bedankte alle leerlingen en collega’s voor zoveel jaren fijn samenwerken.

Leerlingen stuurden Banning ook berichten om hem te bedanken en geluk te wensen. Eén van de mooiste reacties luidde als volgt: “Sommige docenten geven alleen om cijfers. Dat verpest die magie en de vleugels van een kind. Ik denk dat uw manier van lesgeven ruimte biedt voor magie. Er is altijd een nieuwe betekenis of een nieuw perspectief. Als ik een cijfer krijg van u is het geen getal, maar een verhaal met een diepere betekenis waar je veel van leert.”

Persoonlijke terugblik en korte reflectie

Al die jaren ben ik met heel veel plezier naar school gekomen en met veel mooie ervaringen naar huis gegaan. Het stemt me oneindig dankbaar dat ik al deze jaren gezond heb mogen voltooien (op een enkel kleinigheidje na). Gezond in fysieke en in mentale zin, want ik zou het vreselijk vinden als ik verzuurd, verbitterd of vol wantrouwen zou zijn geraakt.

Hoewel het belachelijk is om mezelf met Albert Einstein te vergelijken, toch heb ik een paar citaten uit een boekje van hem uit 1931 gevonden waarin ik mezelf diep herken: 'Ik vind nog altijd dat een kosmisch religieus gevoel de sterkste en meest verheven drijfveer tot wetenschappelijk onderzoek is'.

Als boerenjochie voelde ik me altijd al intens verbonden met alles om me heen, een soort mysterie-besef, zou ik nu zeggen. Blijkbaar voelde Einstein ook een dergelijk besef, want iets verderop schrijft hij: 'Het mooiste wat we kunnen ervaren, is het geheimzinnige. Het is het fundamentele gevoel dat aan de wieg staat van ware kunst en wetenschap. (…) De ervaring van het geheimzinnige heeft ook de religie voorgebracht. Het besef van het bestaan van iets dat we niet kunnen doorgronden, manifestaties van de Diepste Rede en de Schitterendste Schoonheid, die alleen maar voor ons verstand toegankelijk zijn in hun meest eenvoudige vormen. Dit besef en dit gevoel maken de ware religiositeit uit. In deze zin – en alleen in deze zin – behoor ik tot de diep religieuze mensen'.

Low profile katholiek opgevoed, ben ik in mijn twintiger jaren hyperorthodox katholiek geworden om me later te transformeren naar katholiek in oorspronkelijk open betekenis van het woord. Anders gezegd, met Einstein, naar een vorm van diepe religiositeit als drijfveer voor onderzoek, sociaal handelen en onderwijs (en vice versa uiteraard) in mijn geval.

Hoopwekkend

De vele positieve ervaringen die ik mocht opdoen tijdens al die jaren met ontelbare klassen en leerlingen stemmen zoals gezegd dankbaar en positief. Anders gezegd, deze ervaringen laten zien dat hoop op de toekomst gerechtvaardigd is. En hiermee zijn we aangekomen bij de kern van de lessen levensbeschouwing: hoop wekken. De volgende reactie van een leerlinge vwo-5 is dan ook uit mijn hart gegrepen:

“We moeten hoop blijven houden tijdens moeilijke tijden, net als Victor Frankl, Aaltje van Zweden, Jonas, de Duitse lerares, en nog veel meer anderen die we in de lessen besproken hebben. Dit is de boodschap die ik de afgelopen jaren het meest van u heb meegekregen. Dit heeft mij heel erg geholpen, omdat ik het zelf ook moeilijk heb/heb gehad. Hier wil ik u enorm voor bedanken! Amen.”

Onder oneindige dankzegging aan leerlingen en collega’s, Bill Banning

P.S.Een leerling (vwo-4) zei op einde van de laatste les: ‘Meneer, u zegt toch vaak lesgeven met de roe of met de roeh, met au of met aum, met vlo of met flow. Ik heb er nog een: met klappen of met klappen’. Kijk, daar word ik nou blij van!