Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, 2 nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie de tekst van het lieke: De schônmaok.
Jaaa, ’t vèùjaor is r begonnen, d’n blombak vèùr m’n bóéderijke stàò vol mi bluuiende blauw drùìfkes, géél narciskes en drie kleuren crocuskes. Oe, toch zù schôn! ’t Zunneke schèènt er aavetoe al flink op los. Ik heb al ’ne cetróénvlinder gezíén en ’n dagpauwóòg, twee dikke hommels en ’n vlîrmúís. ’t Kan nie op. Ik hèùrde-n-ók al tweestemmeg stéènúíltjesgekwèèk in m’nen houtwal. ’t Zal wel ’n koppeltje zèèn, déénk. Ik stèèk ’n kaarske vèùr ze op dè dieje stéènmarter hullie nàòzaoten nie komt afmaoken. Vleei jaor von ik ’n àòngefréten úílskúíken onder m’ne sterappel. Ochèèremkes toch, war.
’t Is echt prachteg vèùrjaorsweer. Ge kant ‘ew raom en deuren al tégenóver mekare ópen te zetten en ‘ew wollen jakskes búíten àòn d’n draod hangen te luchten. ’t Is echt hóòg tèèd vèùr de vèùrjaorsschônmaok, wilde mi de Paosen klàòr zèèn. Ik zè van de wèèk al góéd mi de *raovesbol tekeer gegaon want ’t hong hier vol mi *spinnekoppen. Mer ik kan bè lange nao nie bè de spinnekoppen bij in ’t dakràòmke himmel bóven in m’ne stal, dè is zéker ‘ne méter of 6 hóòg. Man, man. Daor kan ‘k wel wè hulp bè gebrúíken. Ès ge tèèd en zin het …
't Sop dè klotst er drifteg.
De schônmaok
Waor o waor is de vèèger en waor is ’t *blek?
Waor is d’n bessem en waor ’t wasdréúgrek?
Waor is de zéúmlap en waor is de spons?
Waor is d’n emmer? Wie is er hier ’n slons?
Daor is Píét mi de vèèger en Kee mi-j-’t blek
Jaans mi d’n bessem en Kaot mi’t wasdréúgrek
Fraans mi de zéùmlap en Jaon mi de spons
Riekie mi d’n emmer want hullie zen gin slons
Nao Maria Lichmis dan begin ’t al
Kriebels in d’n búík vèùr ’t schônmaokbal
De wèènter is vèùrbij, ’t vèùrjaor dè brikt aon
dan willen de gezusters àòn de schônmaok gaon
’t Stulpke van Píéte is’t irste-n àòn de bèùrt
’t Wordt dèùr de gezusters hillemaol gekeurd
’t Sop dè klotst er drifteg óveral in ’t rond
vèùr de hygiëne is dè hil gezond
Dan kom ’t húís van Keeë, dè is zuster twee
Al de gezusters gàòn nàòr’t hùìske mee
Ze boenen, poetsen, schrobben en zéúmen wel ’n wèèk
en leggen alle laokes búíten op d’n blèèk
Dan nàòr ’t húís van Jaanse, dè is zuster drie
Ze worren er geholpen dèùr Lisa’s en Sophie
de muur wordt er geschrobd, ’t plefon gewit
Ja, de gezusters hebben flink véúl pit
Dan nàòr’t húís van Kaote, dè is zuster vier
Daor gàòn ze mi de raovesbol stéveg àòn de zwier
Ze sponzen er de véénsters en lappen er de raom
ók de laampekappen worren afgedaon
Dan nàòr ’t húís van Fraanse, dè is zuster vèèf
Ze zen nou van ’t poetsen wel ’n bietje stèèf
Mer drifteg gàòn ze deur, ze *rèèven nog d’n hog
en kloppen ùìt de dékes al ’t wèènterstof
Dan nàòr ’t húís van Jaone dè is zuster zes
Daor stàò de grúúne zéèp al klaor in de fles
Ze waassen d’r g’rdèènen, poetsen er de plee
en vatten meepessaant de *pompenbak ók mee
Dan nàòr ’t húís van Riekies, de jongste van ’t stel
Daor wordt ók flink geschrobd, nou dè snapte wel
D’r kleei worren geklopt, o, jonges toch wè net
en d’r méúbels worren in de waas gezet
De schônmaok zit er op, alles is wir klaor
De boel is nou wir blinkend tip top vèùr mekaor
Nou nog neie kleren vèùr ’t hille spul
Dan kan ’t Paosen worren, ginne flauwekul
Daor waar Píét mi de vèèger en Kee mi-j-’t blek
Jaans mi d’n bessem en Kaot mi’t wasdréúgrek
Fraans mi de zéúmlap en Jaon mi de spons
Riekie mi d’n emmer want hullie zen gin slons.
Woorden ùìt m’n woordeboek:
raovesbol = ragebol
spinnekoppen = spinrag
blek = blik
rèèven = harken
pompenbak = gootsteen
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,
www.marievandemiddelhaai.nl