Ik weet niet anders of dat we thuis kippen hadden. Zo maar een stuk of vijf die scharrelden in een ren en sliepen in een warm nachthok. Met z’n vijven produceerden ze wel zeker 25 eitjes in de week. Mooie bruine kippen van het ras Rhode Islanders. Ik was een jaar of tien (1963) toen mijn vader mij opdracht gaf om de ren om te spitten en het nachthok schoon te maken. Pa liet me zien hoe hij de kippen luisvrij hield; hij strooide rijkelijk DDT-poeder in de legbak. “Kijk Henkie, op deze manier hoef je de kip niet te vangen." Zodra de kip gaat zitten om haar ei te leggen, komen haar veren in aanraking met het DDT.

Wondermiddel

DDT werd in 1939 ontdekt door een chemicus uit Zwitserland. Meneer Müller kreeg de Nobelprijs voor de Geneeskunde, niet wetend dat het middel later streng verboden werd. Aanvankelijk werd DDT gezien als een wondermiddel, maar later bleek het gebruik ervan grote nadelige gevolgen te hebben voor mens en milieu. Tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog werd DDT op grote schaal ingezet om ziekten zoals malaria, tyfus en gele koorts te bestrijden. Het middel was bijzonder effectief tegen muggen en luizen die deze ziekten verspreidden. In veel landen leidde het gebruik van DDT tot een sterke daling van het aantal malaria-infecties en redde het miljoenen mensenlevens. Ook in de landbouw werd DDT massaal toegepast om gewassen te beschermen tegen schadelijke insecten, wat bijdroeg aan hogere voedselproductie.

Sterfte roofvogels

Pas jaren later kwamen deskundigen tot de ontdekking dat het middel niet alleen in je lijf blijft zitten maar ook in groenten en dieren. Ook in de bodem breekt het niet af, het hoopt zich op in het grondwater en in bodem en water. Rupsjes bleken vol te zitten met DDT. Die diertjes werden gegeten door vogels als koolmezen en die aten rupsen vol met DDT. Vervolgens werd het koolmeesje opgegeten door de roofvogel die eigenlijk een DDT-bom op at. Gevolg was een grote sterfte van roofvogels plus dat hun eieren dun en breekbaar werden. Een groot gevaar voor het voortbestaan van uilen, haviken, buizerds enz.

DDT redde levens maar was goed beschouwd gif.

Concentratiekampen

Maar ook in het menselijk lichaam hoopte DDT zich op omdat wij groentes aten vol met opgehoopt gif. Omdat wij vlees aten van met DDT besmette koeien en varkens. Gevolg: problemen met voortplanting en grote risico’s op bepaalde vormen van kanker. In de concentratiekampen werd DDT massaal ingezet om gevangenen te ontsmetten. Overlevenden van de kampen hadden nog jaren later gezondheidsproblemen. Vanaf de jaren zeventig werd het gebruik van DDT in veel westerse landen verboden of sterk beperkt. Achteraf bezien vraag ik me af of ik in mijn jonge jaren eieren heb gegeten die vol met DDT zaten? Het wondermiddel van ooit werd later bestempeld als gif.

Lezing

Op 13 maart komt de schrijver van de wekelijkse Nostalgie verhalen naar de Vesting Heusden. Hij houdt dan een lezing over zijn artikelen aan de hand van foto’s. Gratis te bezoeken. Inloop vanaf 18.45 uur in boekhandel De Veerpoort. Aanmelden is verplicht via info@boekhandeldeveerpoort.nl Bellen mag ook: 06-44356394. De lezing past in het thema van de Boekenweek: Mijn generatie.