Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie de tekst van het lieke: Fist.
Ja, méénsen, ’t is bekaant wir zó wèèd. De carneval zit er al hil gaauw àòn te kómen. Ge ziet al meer en meer gekleurde daassen op straot. Vruuger zaagde himmaol noot gin gekleurde daassen, die bestóónen tóén nog nie, war. In vruuger tij toen zaagde ammel bòèrkes en boerinnekes, war. In de tèèd van óónze carnevalspetróón Píét van Oijen, líépen de mirsten in ‘nen blauwen boerekiel mi ‘ne rooie zaddoek en ’n zwart boerepetje op d’r kop, mi, ès ’t effe kon, houteren klompen aon. Mer dè is nie mir, war, dè’s vèùrbij. Dè hemme gehad. D’n boerekiel lèèket vórt wel ùìtgestörven.
De meziek is ók hil aanders geworren. Vruuger kwamen ze mi de *rommelspot langs de deuren. Wie kint dè nog? ‘ne Stéènen pot waar óvertrokken mi vèèrekesblaos (vèùr de Hàòrstéég: varrekesblaos) waarùìt ’n houteren stökske stóók. De kèènder *spouwden dan ‘ne keer in d’r haand en wréven mi die spouwhaand óver dè stökske en dè klonk dan zun bietje ès: froep, froep, froeperdefroep. Daor zongen ze dan aalt ’n lieke bij:
Vrouwke ’t is vaastenaoved
We kómen nie thúís vèùr d’aoved
’s Aoves in de maoneschèèn
ès vaoder en móéder nàòr bed toe zèèn …
Marie d're rommelspot.
È ge nou gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare)-n-‘es ‘ne rommelspot wilt heuren en zíén, lùistert en kekt dan op facebook mer ‘es nàòr m’n filmke: Fist. De gàò zó:
Marie van de Middelhaai
Kom ‘es ùìt ‘ew bedstee
Marie van de Middelhaai
Komt er ‘es ùìt vandaog
Marie van de Middelhaai
Want er is ’n fist
Marie van de Middelhaai
Doe toch vórt vandaog
Marie van de Middelhaai
Kan dè nie wè rapper
Marie van de Middelhaai
’t Is hil druk vandaog
Marie van de Middelhaai
Allee doe toch ‘es vórt, joh
Marie van de Middelhaai
want ‘t is fist vandaog
‘t Is *vaastelaoved dus ge kant
àòn’t *strúífkoek bakken slaon
Vat er ‘ewe rommelspot
dan kand’ àòn ’t zingen gaon
Marie van de Middelhaai
Gaauw mer àòn ’t bakken
Marie van de Middelhaai
want ’t is fist vandaog
Woorden ùìt m’n woordeboek:
rommelspot = muziekinstrument
spouwden = spuugden
vaastelaoved = oud woord voor vastenavond
struifkoek = pannenkoek
Houdoe, war. Marie.
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,
www.marievandemiddelhaai.nl