Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno . 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, 2 nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie de tekst van het lieke: Braailes.
Jannewaori is ’n kaauw màònd, mer *dikzat is fibberewaori kaauwer en om dàòrom mirstenteds de kaauwste màònd van ’t jaor. En ditte jaor valt de carneval midden in die màònd! Omdè ik nie wil dè gullie mi de carneval kaauw zalt lijen, wó-j-ik jullie mi ditte stukske braailes géven. È ge’t nou leert, dan kande nog krek op tèèd ‘ew sokken klaor vèùr de carneval klaor hebben. D’r gàò-j-in de kaauwste tèèd van ’t jaor niks bóven ’n pàòr lekker wèèrm (vèùr de Hàòrstéég: waarm) èègesgebraaide *sjette sokken àòn ‘ew vóéten en ‘nen èègesgebraaide wollen borstrok aon onder ‘ewe kiel.
Hil véúl méénsen mèènen dè sokken braaien vus te moelek is mer vruuger déénen de meskes vanaaf ’n jaor of zes al sokken braaien. Ès ge dè mi 6 jaoren al kant, kan ’t nóòt nie moelek zèèn, war.
Ge kant ’t beste beginnen mi op 2 pennen ’n klèèn lepke te braaien, van ‘ne centiméter of 10 bè 10. Ik heb hier zékers ‘n 20 oefenbraaiwèèrkskes (vèùr de Hàòrstéég: braaiwarkskes) liggen vèùr méénsen die ’t willen p’beren te leren. Dan kande mer oefenen mi-j-instéken, draoike omslaon, dèùrhaolen en af laoten gaon. Ès ge dè ammel onder de knie hèt, dan gàòme mi 4 pennen àòn de gang vèùr ‘ew sokken en kande de gróòte en de klèènen hiel leren braaien.
Dus, ès ge nog vèùr de carneval sokken wilt leren braaien, dan witte waor ge terèèchte kant.
Èègesgebraaide sjetten sokken in schôn kleuren.
Braailes
Óóns grutmoe braaide hil d’n dag
Op d’re snoet ‘nen breje lach
Sokken, mutsen en zó meer
’n Gaove van d’n Heer
Insteken, insteken
Draoike omslaon, draoike omslaon
Dèùrhaolen, dèùrhaolen
Af laoten gaon, af laoten gaon
Op ‘nen dag toen kréég ik les
in ’t braaien op pennen 6
Ze zette de stéken op ’n rij
en óóns grutmoe zei
Insteken, insteken
Draoike omslaon, draoike omslaon
Dèùrhaolen, dèùrhaolen
Af laoten gaon, af laoten gaon
Nou braai ik zelf d’n héèlen dag
Op m’ne snoet ‘nen breje lach
M’n sokken braai ik gèèr’ in kleur
Dè dèùrbrikt de sleur
Insteken, insteken
Draoike omslaon, draoike omslaon
Dèùrhaolen, dèùrhaolen
Af laoten gaon, af laoten gaon
Vandaog d’n dag dan gééf ik les
àòn óóns Kaot op pennen 6
Ik zette de stéken op ’n rij
tot óóns Kaot ’t zei
Insteken, insteken
Draoike omslaon, draoike omslaon
Dèùrhaolen, dèùrhaolen
Af laoten gaon, af laoten gaon
Ze braait nou àòn d’r irste wèèrk
mer ze braait nog nie zó stèèrk
D’r valt zo aavetoe ’n stéék
Dan gééf ik d’r ‘ne préék
Insteken, insteken
Draoike omslaon, draoike omslaon
Dèùrhaolen, dèùrhaolen
Af laoten gaon, af laoten gaon
Braaien, braaien àòn unne sok
of ‘ne wollen borstrok
en op elk ógenblik
braainàòldegetik
Woorden ùìt m’n woordeboek:
dikzat = dikwijls
sjet = van sajet, breiwol
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,