Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno\. 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, 2 nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie de tekst van het lieke: De kraaien.
Vleei wèèk schrééf ik óver sporen hier in de snîw van m’n kuierpaoike van ‘ne vos en ‘nen bóòmmarter en ók bè m’n kiepekooi. Mer ‘ne vos en ‘nen bóòmmarter zen bè lange nie de énege straante hier, hór! Zen ‘t gin múís, dan zen’t ratten die-j-‘ew jaorvèùrraod èèrepel (vèùr de Hàòrstéég: aarepel) àònfrèèten of knèèn die de *krul ùìt ‘ewen hof kómen jatten of mollen die hil de zaok óverhóòp haolen, of ‘nen *bussie (vèùr de Hàòrstéég: bussing), ’n aaierwézeltje, ‘ne stéèn- of ‘nen bóòmmarter of ‘ne vos mi 3 jong die-j-op ‘ew kiepen kómen opfrèèten. Ik heb nou nog mer éèn kiep óver nou!
Behalve dè zit er hier alledaog ók nog ‘es ók ‘nen hille klocht kraaien. Ik docht ’n stuk of honderd, mer ik heb ’t gefilmd en op m’n filmke tel ik er vèùl meer! Man, man, ’t moes toch nie méúgen. Ze húízen alle middegen in d’n hôgsten bóòm op ’t gemintepecéél hierneffen. ’t Lèèket krek of dieje kaolen bóòm blaoier *krèt, ès ze d’r mi z’n allen in zitten te vergaoderen. Ès de vèùrzitter van ’t kraaiespul ’t àòngift, dan vliegt hil de klocht tegelèèk op en lèèket d’n bóòm wir kaol. Ze krassen en kraauwen hier alledaog zéker ’n uur lang en vliegen rondes bóven m’n bóéderijke. En ès ze kaans zíén, dan verinneweren ze hil ‘ew ríéten dak. Dè hebben ze ’n jaor of 15 gelejen hier teméénste gedaon, m’n dak wier toen zó lek ès ’n *mèèndje! En ze bouwen ok grust ‘ne nest in ‘ewe schôrstéèn. Mer sééns ik ’n aauw visgèèrd (vèùr de Hàòrstéég: visgaard) in m’ne schôrstéèn heb staon, is ’t daormee gedaon. Dè komt, die klappert in de wèènd aalt op en neer in de schôrstéèn en daor haauwen kraaien nie van. Wilde zíén hoevel van die *doerakken hier rondvlerken, dan kande ’t miraokel hier alledaog om ’n uur of half 5/5 ure àònschouwen. Ge kant ók ‘t filmke op m’n facebook bekèèken. Ge zódt er echt bekaant bang aaf worren, mi zóvvel dè se zen. En ’t èèrgste (vèùr de Hàòrstéég: aargste)-n-is: ze zen nog beschèèrmd ók, die rotzakken!
De kraaien
Ze vlerken hil hóòg rond
de kraaien, de kraaien
In rondes bóven de grond
de kraaien, de kraaien
Ze zen d’r wel mi honderd man
Ik wéét nie wè ik daor tégen doen kan
Ik vuul me nie op m’n gemak
nie op m’n gemak
Ze landden op hullie gemak
de kraaien, de kraaien
en pikten er m’n dak
nàòr de haaien, de haaien
Ik góide mi stintjes en zwaaid’ mi ‘ne lap
mer de kraaien laachten d’r èègen slap
en pikten ’n gat in m’n dak
gat nàò gat
Nàò unnen dag of vèèf
de kraaien, de kraaien
’t Ha bèèrgen mi ríét om ’t lèèf
de kraaien, de kraaien
M’n dak ràòkte himmel *verinneweerd
En ès het toen rèèged’ of onweerd’
wier binnen alles nat
ja zèèkesnat
Zón gaotedak doe pèèn
nàòr de haaien, de haaien
Ge had meelij tóén mi mèèn
‘k haot kraaien, ik haot kraaien
Ik zong er vèùr m’ne kostepost
want witte wè ’n nei dak wel kosy
Dè is er èècht te zot
ja, èècht te zot!
Woorden ùìt m’n woordeboek:
*krul = boerenkool
*bussie = bunzing
*krèt = krijgt
*mèèndje = mandje
*doerakken = deugnieten
*verinneweerd = geruïneerd
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,
www.marievandemiddelhaai.nl