Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, 2 nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie de tekst van het lieke: Dézember.

Nog ’n pàòr daog en ’t jaor 2025 is om. Nog 2 fisten te gaon: kersmes en van aauw op nei. Ik haauw van fîsten, daor gàò m’n lieke van vandaog ók óver. Dézember is de beste fîstmàònd van ’t jaor, mer éèrlek gezééd geniet ik hil ’t jaor deur. Echt waor: ik vuul me ’n gezéged mééns. Ik verknéúter m’n èègen elken dag. Ók al hè’k ginne cent om àòn m’n kont te krabben, van hil véúl dinger kande gewóón graotes en vèùr niks genieten, krek ès ’t mèèrgeróòd (vèùr de Hàòrstéég: maargeróòd) ès de zon krek op komt of de sterrekes àòn d’n hémel op ‘nen heldere wèènternaacht. En van goei herinneringen kande ók verrekkes genieten. ‘n Pàòr jaor trug fietste-n-ik rond de kersmes de Kennedybrug omhóòg aachter ’n vrouwke-n-aon mi-j-‘n hil zwaor belaojen fiets vol mi vol bôdschappetassen. ’n Kiendje ree d’r neffe op ’n èègen fietske. ’t Móéderke gaaf ’t jong ‘ne gróòten douw àòn ’t begin van de helling zodè-j-‘t ’n vàòrtje kréég om hendeger bóven te kannen kómen. Èèges trapte ze d’r èègen ’t *schompes om mi al d’r bôdschappen bóven te kómen. Meepessaant dè-j-ik ze inhaolde, kwekte-n-‘t jong: Mamáááá, ik kan ’t nie!! Ochèèrmkes (vèùr de Hàòrstéég: ochaarmkes) toch, war. Die brug is ók vus te stèèl ok, mi goei fesóén moete daor aalt al trappen wè ge kunt. Ik kos ’t nie àònzíén, dus mee omgedraaid, trug nàòr menejen en dè jong in z’ne rug de stoep omhóòg gedouwd tot bóvenop de brug. ‘ne Zaolege Kersmes saom, war, zéén ik. Ge had dè snuutje moeten zíén. Snot, traonen en pontificaole verbaozing van hoe dè-j-’t nou toch inîns bóven gekómen waar. ’t Gift me nog aalt ‘ne lach op m’nen dag. Ik wins jullie ók goei herinneringen.

Dézember

Dézember, dézemger, tussen Sundreklaos en kerst

’t Is hil vruug donker en ’t névelt z’n best

’t Rèèget of haogelt. Búíten is ’t kil

Mer d’r is iets spéciaols wè-j-ik vieren wil

Vèùr de kersmes dan zet ik m’ne kersbóòm aalt op

mi hil véúl rooi rôskes en ‘nen engel in top

Ik zing er dan liekes van ’t kinneke klèèn

Ik maok er ók eng’len vèùr méénsen in pèèn

Dézember, dézember tussen kerst en neijaor

’t Is hil vruug donker en ’t jaor bekaant klaor

’t Rèèget of haogelt. Búíten is ’t kil

Mer d’r is iets spéciaols wè-j-ik vieren wil

Ik zit er meer binnen en wor er wè stil

Ik déénk bè m’n èègen wè’k vèùrnémen wil

Ik stuur d’r ’n kàòrtje mi ‘nen hille schônne wins

nàòr femilie en vrienden mi góéds van zins

Dézember, dézember, de lesten dag van’t jaor

’t Is hil vruug donker, de oliebollen zen klaor

’t Rèèget of haogelt. Búíten is ’t kil

Mer d’r komt ’n nei jaor wè-j-ik vieren wil.

Woorden ùìt m’n woordeboek:

'ew 't schompes trappen = heel hard trappen

Houdoe, war. Marie

Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,

www.marievandemiddelhaai.nl