Tijdens de inloopochtend op woensdagochtend 14 oktober in D’n Elshof verzorgde heemkundige Bart Beaard een boeiende lezing over de geschiedenis van Elshout en de omliggende buurtschappen. De belangstelling was overweldigend: maar liefst 50 aanwezigen luisterden aandachtig naar zijn verhalen en bekeken de vele historische foto’s. Voor menigeen waren de beelden en verhalen herkenbaar en riepen ze herinneringen op aan het Elshout van vroeger. Aan de hand van bijzondere plekken, oude gebouwen en historische gebeurtenissen nam Bart Beaard de aanwezigen mee terug in de tijd. De lezing liet zien hoeveel er in de loop der jaren is veranderd, maar ook hoeveel sporen van het verleden nog altijd in het dorp en de omgeving terug te vinden zijn.

Door Henk van Kuijk

De Langstraat en de buurtschappen

Een van de onderwerpen was het ontstaan van de Langstraat in de 13e eeuw. De karakteristieke lintbebouwing ontwikkelde zich mede door de aanwezigheid van hogere zandgronden en stroomruggen, gevormd door een meanderende Maas gedurende de IJstijd. Door de afgraving van het hoogveen, onder meer vanaf de Scheiloop, ontstonden smalle, langgerekte percelen. De bebouwing paste zich aan deze verkaveling aan. Zo werden veel kortgevelboerderijen gebouwd, die samen de kenmerkende lint van de Langstraat bepaalden.

Ook de geschiedenis van de parochie Elshout en de herindeling van 30 september 1945 kwamen aan bod. De Wolfshoek, ’t Heike, de Scheidingsstraat en de Bosschen maakten deel uit van de historische omgeving waarover Bart vertelde.

De openbare school op de Wolfshoek

Een bijzonder onderdeel van de lezing vormden de oude foto’s van de Openbare Jongens school op de Wolfshoek. De eerste steen van deze school werd gelegd in 1872. Op de historische foto’s was te zien dat er destijds meer dan 70 leerlingen op school zaten.

Wat de aanwezigen opviel, was dat op de getoonde schoolfoto’s uitsluitend jongens te zien waren. Dat riep spontaan een reactie uit de zaal op: ‘Waar zijn de meisjes? De vraag zorgde voor de nodige verwondering en zette de aanwezigen aan het denken over het onderwijs en de positie van meisjes in die tijd.

Spoor- en tramverbindingen

Bart liet prachtige historische foto’s zien van de vroegere spoor- tramlijn in de Langstraat. De spoorwegovergangen, stations en locomotieven brachten de geschiedenis van het vervoer weer tot leven. De Langstraatspoorlijn en de tramverbinding tussen Drunen en Heusden waren vroeger belangrijk voor het vervoer van personen en goederen. De beelden gaven een mooi inzicht in de betekenis van deze verbindingen voor de ontwikkeling van de dorpen en de regionale economie.

Korenmolen De Vooruitgang en Veiling De Langstraat

Ook de korenmolen De Vooruitgang (1847-1951) kreeg aandacht. Deze molen kende een bijzondere constructie om de kap te kruien, oftewel de wieken op de wind te richten. Met behulp van een ingenieus systeem van kettingen konden de wieken in de juiste stand worden gedraaid. Het was een mooi voorbeeld van het vakmanschap en de technische vindingrijkheid van vroeger.

Verder vertelde Bart over Veiling De Langstraat, die in 1916 werd opgericht en in de loop der jaren flink werd uitgebreid. De veiling speelde een belangrijke rol in de regionale land- en tuinbouw en in de afzet van de producten van plaatselijke telers. Leuk detail is nog te vermelden dat in het begin nog uitsluitend met manden gewerkt werd.

Veeverbetering, de A59 en de firma Lips

Ook de K.I.-vereniging, opgericht in 1957, kwam aan bod. Deze vereniging hield zich bezig met kunstmatige inseminatie en had als doel de veeverbetering te bevorderen, met name bij het MRIJ-ras: Maas-Rijn-IJssel vee. Daarnaast vertelde Bart over de aanleg van de snelweg A59. Voor de aanleg van deze weg werd zand gewonnen uit de roeivijver. Ook dit vormde een interessant stukje lokale geschiedenis.

Tot slot werd aandacht besteed aan de firma Lips, waar in 1939 de eerste schroefgieting werd uitgevoerd. Dit historische feit onderstreepte de betekenis van de industrie voor de ontwikkeling van Drunen en de omgeving.

Een ochtend vol herkenning en herinneringen

De vele historische foto’s maakten de verhalen extra levendig. Bekende plekken, oude gebouwen en beelden van het dagelijkse leven riepen bij veel aanwezigen herinneringen op. De herkenning zorgde voor verwondering en maakte duidelijk hoe sterk de geschiedenis van Elshout en de Langstraat nog altijd leeft. De lezing liet zien dat achter bekende wegen, gebouwen en locaties vaak bijzondere verhalen schuilgaan. Door deze geschiedenis vast te leggen en door te vertellen, blijft het culturele erfgoed behouden voor volgende generaties.

De overweldigende belangstelling en de aandachtige reacties maakten deze ochtend tot een bijzonder geslaagde bijeenkomst. De aanwezigen gingen met een hernieuwde blik op hun eigen dorp en omgeving naar huis, rijker aan kennis en herinneringen aan het Elshout van vroeger.

Bart Beaard heeft zelf nog een boek geschreven over 'Heusden in oorlogstijd'. Voor belangstellenden bij hem op te vragen.

De inloopochtend is een initiatief van KBO-Elshout en D’n Elshof en wekelijks te bezoeken op woensdagochtend van 9.30 – 11.30 uur.