Om de leefbaarheid te bevorderen moeten bewoners zelf initiatieven nemen. Dit blijkt uit de Bloementuin aan de Demer in Heusden. De fleurige tuin werd mogelijk gemaakt door Wimke van den Bosch, de laatste stadsboer van Heusden.

Door Hans van den Eeden

Tussen de wallen en de Demer ligt het enige overgebleven niet gebruikte weiland van de Vesting. Dankzij betrokken Heusdenaren is het omgetoverd tot een bloementuin van ongeveer 5000 vierkante meter. Tot enkele jaren geleden graasden hier paarden van de laatste stadsboer: Wimke van den Bosch. Met name oudere Heusdenaren herinneren zich de boerengrond van deze laatste stadsboerderij. Deze liep vanuit de Demer door tot aan de stadswallen. Markant was vader Nolleke en zijn zoon Wimke en dochter Netty. Vader Nolleke en zoon Wimke reden met een aanhangertje achter de fiets. Dit om hun fruit, met name aardbeien en groente, aan de man te brengen. Populair waren de sla, aardappels, boerenkool, prei en sperziebonen. In de oorlogsjaren werden deze producten door vader Nolleke in een hondenkar in Heusden thuis bezorgd. Tijdens een interview met uw journalist vertelde Wimke gedreven dat hij onmiddellijk na de lagere school als 12-jarige op de boerderij ging werken. Het terrein, waar nu de bloementuin is gekomen, werd gebruikt voor het telen van producten, er graasden koeien, paarden en er werden varkens gehouden. Ook de vervallen stadswallen werden door Van den Bosch en volkstuinders gebruikt.

Stadsboer

Aan de Demer was de vervallen lange boerderij gevestigd. Deze bleef tot 1985 in gebruik. In 1988 werd de boerderij in het kader van de restauratie gesloopt. Van den Bosch bleef op deze locatie, met zicht op zijn wei met paarden, wonen. Wim was er met een glimlach bij toen de bloementuin in 2024 werd ingezaaid. Hij zag dat het goed was. De volgende dag is hij op negentig jarige leeftijd overleden. Het huis van Van den Bosch werd verkocht. Woningbouw op dit terrein is niet toegestaan. Wel wordt in Heusden gepleit om een deeltje van de grond te bestemmen voor de bouw van een sportzaal voor de leerlingen van de Johannes Paulusschool. Ook is er een idee om op een deel van het perceel volkstuintjes mogelijk te maken, Symbolisch werd in augustus 2024 de bloemrijke stadstuin door Heusdenaren via Lokaal 23 met bubbels ingewijd.

Boerengrond

De voormalige boerengrond is eigendom van de nazaten van Van den Bosch. Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw had Heusden nog ongeveer tien stadsboerderijen. Groot en klein. Deze voormalige boerderijen kregen in het kader van de restauratie een herbestemming. Wim woonde tot zijn overlijden in een gerestaureerd huis op de locatie van de voormalige boerderij. Aan de achterkant van zijn woning had hij zicht op zijn weiland met grazende paarden. Uw journalist had regelmatig contact met Van den Bosch. In zijn huiskamer herinnerden veel foto’s aan zijn agrarisch verleden. De met gras begroeide wallen werden door vee begraasd. Als de fotoboeken op tafel komen, vertelt Wim, dat het boerenbestaan zijn leven heeft bepaald. Onmiddellijk na zijn vijf jaar lagere school ging hij als twaalfjarige bij het boerenbedrijf werken. Wim vertelt, dat de jaren zestig de glorietijd van het boerenbedrijf vormden. “We hadden bijna 20 koeien. Daarmee waren we een belangrijke leverancier aan de ‘katholieke’ melkfabriek Isidoris in Herpt. Verder hielden we ruim honderd varkens. Met een mobiele melkwagen konden we machinaal melken. Ook werd melk per schip vanuit Heusden naar Rotterdam vervoerd. Als koeien te weinig melk leverden, werden ze via de veemarkt in Den Bosch verkocht. Voor het zover was werden de koeien, voor de opbrengst, vetgemest.”

Petje af

Heusdense boeren verkochten regelmatig hun vaarzen aan de slager. Van den Bosch, maar ook andere boeren, pachtten grond bij Herpt, Oudheusden, over de Bergsche Maas, Bern in Nederhemert-Zuid en in de uiterwaarden. Via het gratis pontje ‘Het Bernse veer’ ging het in de sfeer van Drs. P. ‘heen en weer’. Bij het passeren van de voormalige abdij namen katholieke boeren in Bern uit respect hun petje af. "Als jongeman was ik al vroeg in de morgen actief. Ik leerde met de hand koeien melken, maar later gebeurde dat machinaal. Het was hard werken, maar het gaf veel voldoening.” De boerderij met varkensstal aan de Demer bleef tot 1985 in gebruik. In november 1988 werd het complex, op de voorgevel na, gesloopt. Restauratie volgde. De strengere milieuwetgeving maakte het de vestingboeren moeilijker. “Waar ik nu woon, was vroeger het koetshuis. Heusden was doordrenkt van agrarische activiteiten.” Burgemeester Honcoop, die aan de Putterstraat woonde, was deeltijdboer. “Onze koeien werden vetgemest en verkocht. Dat gold ook voor de varkens.”

Van den Bosch was tot 2005 actief in de tuinbouw en leverde aan de veiling in Drunen. Dat is verleden tijd. Wim was vaak te vinden op de Senioren Sociëteit. Ook fietsen in de regio hield hem gezond. Liefdevol denkt hij terug aan zijn overleden vrouw. Wim van den Bosch schoof graag voor een maaltijd aan in het Zorgcentrum St. Antonius. Met oudere Heusdenaren haalde hij herinneringen, met een vergrootglas, over de ‘goeie ouwe tijd’ op. Wim van den Bosch is overleden. Maar de bloemen aan de rand van de wallen zijn een blijvend eerbetoon aan hem.