Het Streekarchief Langstraat Heusden en Altena (SALHA) is erg blij met twee ‘nostalgische dorpsfilms’ over Heusden. Door de Heusdenaren werden tijdens enkele hilarische avonden in het Gouverneurshuis namen aan personen op de beelden gekoppeld.

Door Hans van den Eeden

Deze films zijn in de periode tussen 1948 en 1970 door Johan Adolfs uit Enschede in heel het land van wel 1500 dorpen en plaatsen gemaakt, vaak in opdracht van verenigingen in die dorpen. Over Heusden zijn er twee van die films gemaakt, in 1954 en 1967. Met medewerking van Heusdenaren zijn deze, voor zover mogelijk, door initiatiefnemer Ton de Hart voorzien van namen van veel figuranten. Het eindresultaat van de films inclusief namen werd in een volle Gildezaal van het Gouverneurshuis bekeken waarna deze in digitale vorm werden aangeboden aan Streekarchivaris Mariska Heijmans en Christian Awater, beheerder van de Collectie Beeld en Geluid. Ook werden twee originele 8mm filmrollen met daarop de dorpsfilm van Heusden uit 1954 als positieve bijvangst aan het Streekarchief overgedragen. Tijdens de bijeenkomst sprak initiatiefnemer Ton de Hart lovende woorden. Hij vertelde dat tijdens vier avonden vestingbewoners erin geslaagd waren om veel figuranten een naam te geven. Gezien het grote succes worden deze -gratis- avonden in het Gouverneurshuis op 16 januari om 19.30 uur herhaald. Aanmelden kan via www.gouverneurshuis.nl/cultuur-agenda.www.gouverneurshuis.nl/

Meerwaarde

Het succes van de filmavonden was voor uw journalist aanleiding om zich wat dieper in de collectie van beeld en geluid van het streekarchief te verdiepen. Tijdens een gesprek met Christian Awater, de beheerder van de collectie, blijkt dat hij blij is met de nieuwe aanwinst. “In ons archief beheren we onder andere beeld-, foto- en geluidsmateriaal. Het heeft een duidelijke meerwaarde als dit gekoppeld kan worden aan context zoals gebeurtenissen, personen, locaties, datering en mogelijk zelfs anekdotes. De aanwezigen op de filmavonden hebben hier super goed aan meegeholpen”, aldus een enthousiaste Christian.

Het werkgebied van het streekarchief richt zich op de gemeenten Heusden, Waalwijk en Altena. Tijdens het gesprek blijkt dat het archief meer is dan alleen een bewaarplaats van documenten. Gedreven vertelt hij dat, in tegenstelling tot het verleden, het archief steeds meer digitaal wordt geraadpleegd. “Er komen wekelijks meerdere reacties op foto’s binnen via de website, waarmee ik de beschrijvingen kan aanvullen of verbeteren, waardoor ze nog beter vindbaar worden voor andere bezoekers. Daardoor merk ik echt dat de beeldbank leeft bij mensen.”

De beeldbank omvat zowel film, foto als audiomateriaal. Bij bewegend beeld kun je onder andere denken aan filmspoelen (zoals 8 mm of 16mm) of tapes (zoals Betamax of VHS), maar ook DVD’s of cd-roms zitten in de collectie. Bij stilstaand beeld kun je denken aan ontwikkelde foto’s, (glas)negatieven, of dia’s. Het audio deel van de collectie is het kleinst van allemaal, hierin vind je cassettebandjes en cd’s, maar ook audiospoelen of langspeelplaten.

Archief Beeld-,foto- en geluid aan de Demer. (Foto: Hans van den Eeden)

Glasnegatieven

Een bijzonder item in de collectie is het reclameplaatje ‘LIPS draait door’: een klein speelplaatje in een vouwbaar hoesje met een naald erop, zodat je het zelf kunt afspelen. Ook bijzonder is de unieke verzameling van bijna honderd glasnegatieven, gemaakt door plattelandsdokter en amateurfotograaf Johan Engelbert Schmitz (1870-1932). Deze geven een prachtig beeld van het leven in het begin van de 20e eeuw. “Omdat we veel gevarieerd materiaal ontvangen is goede selectie hierbij van belang, niet alles is historisch interessant voor de regio, maar ook bij teveel foto’s van het zelfde moment moeten keuzes worden gemaakt.” Tevens moet er onderzoek gedaan worden naar onder andere auteursrechten op het materiaal en is het belangrijk om na te gaan of deze foto’s of films al bij andere archieven zijn ondergebracht. Afstemming en samenwerking met andere beeldbanken van archieven is daarom van belang.Digitaliseren is ook onderdeel van het proces, want dat komt niet alleen de toegankelijkheid van het materiaal ten goede, ook zijn alle dragers onderhevig aan verval. Stilstaande beelden worden bij het streekarchief ‘in huis’ gedigitaliseerd en verwerkt met de hulp van een vrijwilliger. Bewegende beelden worden uitbesteed aan een externe partij."

Tijdens het interview blijkt dat het streekarchief altijd open staat voor nieuw materiaal. “Het is zonde als beeldmateriaal op een zolder in een oude doos blijft liggen, waardoor de dragers sneller in verval raken en verloren gaan. Daarnaast kan dan niemand ervan genieten!”, aldus de beheerder van de beeldbank.

Voor de toekomst heeft het archief mooie plannen. Zo wordt er een nieuw depot in Heesbeen gebouwd, dat als het meezit eind 2026 geopend zal worden. Voor de collectie beeld en geluid wordt daar zelfs een koude depot in gerealiseerd, omdat deze collectie een andere temperatuur en luchtvochtigheid vraagt dan papieren archieven. Daarmee komen de locatie aan de Demer en het depot in Zaltbommel te vervallen. Het voormalige Heusdense stadhuis blijft de hoofdlocatie van het Streekarchief Langstraat Heusden en Altena.