Toen eind 1987 bekend werd dat Marc en Marjan Taminiau op landgoed d'Oultremont een groots attractiepark wilden realiseren, zette dat de politiek en inwoners van Vlijmen en Drunen op scherp. Wat later zou uitgroeien tot het succesvolle Land van Ooit, begon met geheime plannen, felle discussies en grote zorgen over natuur, verkeer en het behoud van het historische landgoed.
Door Bert Meijs
Eind 1987 werd de Vlijmense politiek verrast door de plannen van Marc en Marjan Taminiau om op het landgoed van kasteel d'Oultremont een attractiepark te realiseren. Hoewel Taminiau vooraf al contact had gezocht met de burgemeesters van Vlijmen en Drunen, waren de plannen zelfs voor de meeste wethouders geheim gehouden.
Met name wethouder Nico Oerlemans reageerde ontstemd op deze gang van zaken. Zijn partij uitte direct kritiek via een advertentie in huis-aan-huisblad De Vlijmscherper. Daarmee begon een periode waarin de verhouding tussen het echtpaar Taminiau en delen van de Vlijmense politiek steeds verder onder spanning kwam te staan. Ook De Vlijmscherper zelf volgde de ontwikkelingen kritisch. Volgens Taminiau speelde bij enkele redacteuren oud zeer uit het verleden mee, waardoor de berichtgeving volgens hem gekleurd was.
Links Marc Taminiau, mogelijk met investeerders.
Politiek verdeeld
Op 8 december 1987 werden de gemeenteraadsleden van Vlijmen tijdens een besloten bijeenkomst onder strikte geheimhouding geïnformeerd over de plannen. Twee weken later, op 23 december, presenteerde het echtpaar Taminiau de plannen officieel aan de raden van Vlijmen en Drunen. Diezelfde dag werd Kasteel Park B.V. opgericht. Investeerders hadden inmiddels ongeveer vijftien miljoen gulden bijeen gebracht om het project mogelijk te maken.
De plannen waren ambitieus. De entree zou aan de Maasroute komen, inclusief een parkeerterrein van 3,5 hectare. Het kasteel zou worden gerestaureerd en ingericht met onder meer verschillende theatertjes.
Niet iedereen was enthousiast. Gemeentebelangen vreesde dat Vlijmen samen met de recreatieontwikkeling rond het Engelermeer zou veranderen in een centrum voor massatoerisme. Volgens de partij zouden het dorpskarakter en de leefomgeving ernstig worden aangetast.
Daarnaast leefden zorgen over verkeersoverlast, de bescherming van het monumentale kasteel, de natuurwaarden van het landgoed en de vraag of de beloofde economische voordelen wel realistisch waren.
Protest vanuit Nieuwkuijk
Ook de Stichting Comité Nieuwkuijk verzette zich fel tegen de plannen. De initiatiefnemers wezen erop dat de gemeenteraad zich kort daarvoor nog had uitgesproken tegen grootschalig toerisme. Burgemeester Van Greunsven had bovendien eerder aangegeven dat Vlijmen niet geschikt was voor massatoerisme. Het comité vreesde dat jaarlijks een half miljoen bezoekers voor een onaanvaardbare belasting van Nieuwkuijk zou zorgen. Daarbij werden de bestaande verkeersdrukte rond recreatiegebied De Ster en de aantasting van flora, fauna en het woonplezier van omwonenden als belangrijke bezwaren genoemd. Zelf zagen de actievoerders liever een openbaar wandelpark op het landgoed, waarbij het kasteel een nieuwe eigenaar zou krijgen.
Feestelijke presentatie, kritische reacties
Om bestuurders en provinciale vertegenwoordigers kennis te laten maken met het plan organiseerde Taminiau een bijzondere rondleiding. De gasten werden per koets naar het kasteel gebracht, begeleid door de ponyclub en vendelzwaaiers van het gilde. Op het landgoed volgden een rondleiding, muziek en een ontvangst met brandewijn en suiker. De Vlijmscherper reageerde cynisch op deze feestelijke presentatie en schreef dat bestuurders zich op zulke momenten geen zorgen hoefden te maken over de dag van morgen.
Zorgen over natuur en erfgoed
Begin 1988 mengde ook Het Brabants Landschap zich in de discussie. De organisatie wees erop dat het landgoed volgens het bestemmingsplan uit 1979 juist bedoeld was om zijn landschappelijke, cultuurhistorische en natuurwetenschappelijke waarden te behouden.
In een brief aan de gemeente sprak Het Brabants Landschap zijn zorgen uit over de mogelijke gevolgen voor het bos, de waterhuishouding, het leefgebied van vogels en de rust in het gebied. Ook de Bond Heemschut zou zich later kritisch uitlaten over de geplande verbouwing van het monumentale kasteel. Volgens de organisatie dreigde het historische gebouw zowel visueel als constructief ernstig te worden aangetast.
Verdeelde meningen
Niet alle organisaties waren tegen. De heemkundekring Onsenoort stond positief tegenover de plannen, mits er voldoende voorwaarden zouden worden gesteld om het erfgoed ook op langere termijn te beschermen.
De milieuwerkgroep Vlijmen dacht daar anders over. Volgens de werkgroep had Taminiau weliswaar enkele plannen aangepast, zoals het schrappen van een parkeerterrein midden in het bos en het graven van een gracht, maar ontbrak een degelijk onderzoek naar de natuurwaarden van het gebied.
Men waarschuwde bovendien dat economische belangen in de toekomst zouden kunnen leiden tot verdere verruiming van de vergunningen.
Logo van het Land van Ooit.
Raad stemt uiteindelijk in
Op 25 april 1988 nam de gemeenteraad, onder grote publieke belangstelling, een voorbereidingsbesluit om de bestemming van het landgoed te wijzigen.
Gemeentebelangen en het CDA voerden stevig oppositie. Zij stelden dat veel onderzoeken in opdracht van Taminiau waren uitgevoerd en daardoor onvoldoende onafhankelijk waren. Ook wezen zij opnieuw op de verwachte verkeersproblemen en de aantasting van natuur en landschap.
De VVD stond positiever tegenover het plan, maar wilde aanvullende maatregelen, zoals een noordelijke ontsluiting, afsluiting van de Kasteellaan en geluidwerende voorzieningen. Andere fracties namen een vergelijkbaar standpunt in. Burgemeester Van Greunsven verdedigde de ingebrachte onderzoeken en stelde dat niet aan de integriteit van de betrokken adviesbureaus mocht worden getwijfeld. Na een schorsing stemde de raad uiteindelijk met 10 stemmen voor en 5 tegen in met de bestemmingswijziging.
Versnelde procedure
Later dat jaar volgde een extra raadsvergadering over de bouw- en aanlegvergunningen. Hoewel enkele raadsleden bezwaar maakten tegen een extra vergadering tijdens de vakantieperiode voor een particulier initiatief, besloot de meerderheid de behandeling toch door te laten gaan.
Op 17 augustus 1988 stemde de gemeenteraad opnieuw met 10 tegen 5 stemmen in met een versnelde procedure voor de verdere ontwikkeling van het park. Daarmee werd de weg vrijgemaakt voor de realisatie van wat enkele jaren later zou uitgroeien tot Het Land van Ooit: een attractiepark dat jarenlang honderdduizenden bezoekers naar de regio trok, maar waarvan de eerste plannen gepaard gingen met een van de meest besproken politieke en maatschappelijke discussies uit de recente geschiedenis van Vlijmen.