Door Bert Meijs

De Ooiters

In een krantenartikel in het dagblad blikken enkele oud-acteurs terug op hun tijd bij het Land van Ooit. Drie oud-toneelspelers van het Land van Ooit halen daarin herinneringen op aan hun tijd in het voormalige attractiepark. Met genoegen denken de al eerdergenoemde Marieline van Wely, Hans Vermeulen en Eberhard Hotzel terug aan hun jaren als Sap de Aardwortel, Jean d’Orange en Rak de Reiger. ”Goh, het is ruim vijfentwintig jaar geleden dat ik hier was”, zegt Hans Vermeulen als hij voor het kasteel staat. Nieuwsgierig zet hij een paar stappen in de richting van het door steigers omringde kasteel d’Oultremont, dat nu nog roze is. Het voormalige kinderpretpark voelde voor hen alle drie aan als een creatieve speeltuin, die tegelijk diende als een springplank naar verdere acteercarrières. Marieline van Wely, die het karakter 'Sap de Aardwortel' vertolkte, een groen geschminkt, lief wezen, is nog regelmatig te vinden op het landgoed. Een liefde voor toneel en een fascinatie voor de middeleeuwen bracht haar bij het Land van Ooit. Het was een match. "Ik deed auditie als paard-actrice, zo heette dat bij het Land van Ooit, omdat ik zelf een ezeltje had. Maar toen kreeg ik daar ineens het allergrootste paard toegewezen. Ik dacht: mijn hemel hoe kom ik daarop?” Eberhard Hotzel (48), die slechterik ‘Rak de Reiger’ speelde, herinnert zich die eerste audities nog als de dag van gisteren. Hij woonde op dat moment in het Land van Heusden en Altena. Er werd uitgezocht wie voor welke rol geschikt was. Hij heeft geen idee waarom ze hem als slechterik kozen. Dat moet volgens Van Wely gebaseerd zijn op zijn uiterlijk. "Je zag er toen heel ruig uit”, lacht ze. Hotzel geeft grijnzend toe dat zijn toen nog lange haar daaraan moet hebben bijgedragen. Als Rak, een roofridder die vooral te vinden was op een groot paard, maakte hij zo’n ruige indruk dat kinderen twee à drie dagen moeite hadden om in te slapen. Ouders lieten dat per post weten: acteurs kregen veel fanmail. “Veel kinderen werden bang van mij, dachten dat Rak de Reiger in hun slaapkamer stond.”

De knapste van Ooit

De drie weten nog dat het een groot gebeuren was in de regio, toen het park in 1989 werd geopend. Opeens kwamen er honderden werkplekken vrij. Poetsvrouwen, acteurs, hoveniers. “Het was een sekte!”, roept Hans Vermeulen jolig. Vermeulen speelde begin jaren negentig een aantal jaren verschillende mannenrollen in het park, onder wie de bekakte Jean d’Orange, zijn favoriete karakter, en Graaf Wildebras. Hij maakte zijn twee collega-acteurs nog net mee voordat zij het ‘land’ verlieten. Inmiddels woont hij in de gemeente Zundert. VanWely en Hotzel waren net voor Vermeulens tijd actief tijdens de beginjaren van het park. "Ik heb de tribunes nog staan verven tussen de repetities door”, lacht Van Wely. Vermeulen speelde naar eigen zeggen niet zozeer op de kinderen, maar eerder op de ouders. "Als de ouders het naar hun zin hadden, dan hadden de kinderen dat ook. Nou ja, dat hoorde er wel een beetje bij”, vervolgt Vermeulen., ”Als je het echt braaf speelde, dan werd het een beetje saai.” Ouders noemde hij bijvoorbeeld op hooghartige toon ‘buitenlanders’, een grap die goed viel. Ook sprak hij, destijds gehuld in zijn karakteristieke oranje kledij, gasten kritisch aan op hun kledingkeuze. Hij was dan ook naar eigen zeggen 'de knapste van Ooit': zijn personage was voorzien van een dikke laag opvallende make-up en een witte pruik. Een halfuur kostte het hem, om van de ene rol naar Jean d’Orange te gaan.

Ridders in aktie.

Toneelspel improvisatie

Het drietal loopt samen naar de soldaten van Waterloo, zo ongeveer het laatste restant van het vervlogen pretpark., ,Er was ooit een moeder die in haar broek plaste van het lachen”, grinnikt de voormalige Ooiter. "Er gebeurden dingen die ouders totaal niet bij het concept van Ooit verwachtten." Zoals het roddelen en kwaadspreken over andere karakters in het Land. Hij liet geen spaan van ze heel, geweldig vond hij dat. Niet bij iedere rol paste dat gedrag. Zo speelde van Wely uiteraard een zachtaardig karakter, gehuld in groene en bruine vodden. Kinderen aaiden en knuffelden haar graag. Het vertrouwen winnen van verlegen en angstige kinderen was één van haar beste herinneringen aan haar tijd in het park. Vrijwel al het toneelspel werd geïmproviseerd. Dat moest ook, omdat er steeds weer andere bezoekers waren. Dat vrije karakter van het park zorgde ervoor dat de drie zich nooit verveelden. Een voorbeeld van zo’n geïmproviseerde actie was een dichtwedstrijd op een plek waar drie acteurs elkaar tegenkwamen. Het publiek reageerde verrast. Ook kwam het weleens voor dat Hotzel, als Rak de Reiger, de kassa in het park overviel toen mensen lang moesten wachten. Uiteraard voor de grap. Dat liep overigens niet altijd soepel. “Ik kende iedereen die achter de kassa stond, dus die speelden de nep-overval vaak mee. Tot er eens een uitzendkracht stond. Die dacht dat het een echte overval was.”

Na Ooit

Het ongedwongen karakter van het park dreef ook Vermeulen en Hotzel richting het theatervak. Hans Vermeulen runt nu zijn eigen bedrijf, ‘Masters of Entertainment’ in Wernhout. Het bedrijf biedt entertainment toneel voor podia als Ziggo Dome en Pukkelpop. ‘Rak de Reiger’ werkte na het Land van Ooit als stuntman bij verschillende paardenstuntshows in België, zoals een Westernshow bij Bobbejaanland en de ‘Rode Riddershow’, geïnspireerd op het stripverhaal ‘De Rode Ridder’ van tekenaar Willy Vandersteen. Momenteel is hij naar eigen zeggen ‘huisman’. Naast het plezier dat de acteurs beleefden, gebeurden er helaas soms ook ongelukken. De drie acteurs liepen zelf ook verwondingen op. Zo kreeg Eberhard een zwaard tegen zijn hoofd, maakte Hans een ongelukkige val van zijn paard en brak Marieline haar pols tussen de deur van het manegetheater. Dat laatste bezorgde haar een herinnering aan het park die haar het meest is bijgebleven. “Ik kwam met mijn pols in het gips terug van het ziekenhuis, en toen zat Wim daar.” Wim, die destijds ‘Ridder Graniet’ speelde, was degene met wie ze later een relatie kreeg. Tot zover hun verhaal.

Dodelijk ongeluk

In juni 1999 is er een acteur overleden na een ernstige verwonding tijdens een riddergevecht. De zwarte ridder, gespeeld door de 31-jarige Poolse stuntman Radek Kulon, is in het ziekenhuis overleden aan zijn verwondingen die hij opliep tijdens de laatste vechtscène van het riddertoernooi. Kranten berichten het volgende: 'De riddershow met de witte, de gele, de rode en de zwarte ridder is het meest aansprekende en spannendste programma-onderdeel van het attractiepark. De zwarte ridder is de booswicht, desondanks mag hij met de jonkvrouw trouwen, maar hij moet daarvoor eerst een toernooi met drie andere ridders winnen. Hij lijkt daarin te slagen, maar uiteindelijk verliest hij het zwaardgevecht. De winnende ridder toont zich edelmoedig. In plaats van de zwarte ridder te doden, drijft hij zijn zwaard naast het hoofd van de verliezer in het zand. Het gaat honderden keren goed. Het zwaard treft deze keer de zwarte ridder in het hoofd. De toeschouwers, vooral kinderen, die de voorstelling bijwonen, hebben van de ernst van het ongeluk niets gemerkt. Het ziet er in eerste instantie niet heel ernstig uit. In het ziekenhuis blijkt de toestand van Kulon echter ernstiger dan gedacht, zelfs kritiek. Desondanks gaan de riddershows op zaterdag en zondag, op uitdrukkelijk verzoek van de rest van de Poolse stuntgroep, gewoon door. Na het overlijden van Kulon, die in Polen in ridderfilms optrad en dertien jaar stuntman was, wordt de show voorlopig afgelast. Onder de vierhonderd medewerkers van het Land van Ooit is de ontzetting groot. Het meeste personeel is ingehuurd om het publiek theatraal te vermaken. Dat valt onder deze omstandigheden niet mee, maar het park blijft desondanks open. Taminiau: ”We hebben alle Ooiters bijeengeroepen en erover gepraat. Duizend kinderen zien een jaar lang uit naar hun schoolreisje. Voor hen kun je het niet maken de poort te sluiten.'' De politie en de arbeidsinspectie stellen een onderzoek in, waarbij foto's die bezoekers hebben gemaakt ogelijk kunnen helpen. Volgens Taminiau valt de 'opponent' van de zwarte ridder niets te verwijten. “De show bestaat uit vaste handelingen, is gekeurd door de Arbo-dienst en voldoet aan alle veiligheidseisen.''