De vesting Heusden kent veel spannende steegjes. Zij vormen met haar stratenpatroon een reflex op het verleden. In het kader van het project ‘het mooiste plekje van Heusden’ krijgt het Weessteegje extra aandacht.
Door Hans den Eeden
Tijdens de wedstrijd ‘het mooiste plekje’ bleek dat Thea Lammers in de ban is van haar ‘Weessteegje’. Dit bracht ze in een gedicht over ‘Mijn Weessteegje’ tot uiting. Omdat ze aan de Demer woont grenst het steegje aan de achterzijde van haar woning. ’”Voor mij is het een pareltje in de vesting en werd aan mij met liefde geschonken”, aldus Thea. De jury was meteen onder de indruk: “Het is een ontroerend beeld. Je voelt de liefde en de geschiedenis ervan tussen de regels door.” In de zomermaanden vormt het binnenplaatsje van het Weessteegje tevens een hangplek plek voor omwonenden. Een voormalige sokkel doet dan dienst als koffie of borreltafel. In het verleden stond op de sokkel een fraai bronzen kunstwerk met kaartspelers. In verband met de kwetsbaarheid (diefstal) is het naar de hal van het Dorpshuis in Heesbeen verhuisd. Het smalle Weessteegje is te vinden naast het huis van Putterstraat no.4. Op basis van informatie van het Streekarchief weten we dat de naam verwijst naar het voormalig nabij gelegen Weeshuis. Dit was gelegen aan de Putterstraat 4 en 6. Enkele jaren geleden werd dit pand geschonken aan de Stichting Hendrick de Keyzer en daarna gerestaureerd. Een deel van het pand is in gebruik als woonhuis. Het andere deel is als B & B in gebruik. Vast staat dat het voormalige weeshuis is verdwenen. Op basis van onderzoek van Will Dijkstra en Joost Nijssen weten we dat dit oorspronkelijke gebouw in 1570 eigendom was van jonker Filip Duls uit Hedikhuizen. Hij bestemde zijn eigendommen voor het realiseren van een weeshuis. Aanvankelijk konden de erfgenamen zich niet vinden in deze schenking. Aanleiding voor procedures. Maar zoals zo vaak: het kwam allemaal goed.
Het Weessteegje aan de Putterstraat. (Foto: Hans van den Eeden)
Enige met naambord
Het ‘Weessteegje’ is met een glimlach ook bekend als ‘Meessteegje’, verwijzend naar de Heusdense kunstenares Mees Douglas.Op basis van de Kaart van Blaeu is het stratenpatroon in Heusden zo getekend, dat de militairen zich strategisch snel konden verplaatsen. Ondanks dat de kruitdampen zijn opgetrokken blijft het bijzonder om door deze steegjes te lopen. Bekend is ook de Zustersteeg. “De Zustersteeg ligt tussen de kruising Molenstraat-Hoogstraat en Waterpoort. Net als bij andere zijstraten verspringen ook hier de hoeken, ideaal om als verdediger positie te kiezen. De ‘Suster-steegh’ dankt haar naam aan de nonnen die in het klooster zaten”, aldus Joost Nijssen en Will Dijkstra in het fraaie boekje ‘Over straatnamen van Heusden’. De meeste steegjes zijn ‘doorlopend’. Een enkeling loopt dood. Alleen het Weessteegje heeft een naambordje. Bij oudere Heusdenaren is ook ‘Dodemanssteegje’ bekend. Het loopt tussen de Ridderstraat en de Wijksestraat. De geboren en getogen Heusdenaar Huub de Waal (1929) herinnert zich vanuit zijn jeugdjaren ook het intieme ‘kussteegje’. Dit loopt van de Vismarkt naar de Botermarkt.
Steegjes blijven je verrassen
Het aardige van de steegjes is dat het ieder jaargetijde een verrassing is. In de lente lacht het voorjaar je toe. Verkoeling kan er tijdens een warme zomer worden gezocht. In de herfst inspireren de kleurrijke vallende bladeren tot het maken van mooie gedichten. Als het regent klettert – in de sfeer van religieus erfgoed- het als wijwater neer. Bij sneeuw kan men maagdelijk de eerste voetstappen zetten. Kortom: de steegjes vormen de meest intieme plekjes van Heusden. Zij vormen de longen van de vesting.
Als je door een steegje wandelt blijft het een grote en spannende verrassing of en wie je tegenkomt. Dat loopt uiteen van hollende kinderen, ouderen achter een rollator, Heusdenaren in een joggingpak tot toeristen. Soms eenzame honden, duiven of een verdwaalde poes. Tevens moet men uitkijken voor uitwerpselen van honden. Ook blijft het een bijzondere ervaring om onder het beieren van kerkklokken door een steegje te wandelen. Inspirerend zijn ook de vrolijke noten die stadsbeiaardier Peter Bremer over Heusden uitstrooit. Kortom: deze longen van de vesting zorgen door de gehele vesting voor verbinding. Altijd goed voor een praatje. Maar in ieder geval op zijn Heusdens een ‘Houdoe war’. Vast staat: de Heusdense steegjes blijven verrassen.