Het ‘Heusdens kraampje in de Pompstraat’ spreekt tot de verbeelding. Dit blijkt uit de inzending van Els van Sterkenburg bij het project ‘Het mooiste plekje van Heusden’. Bij het kraampje wordt een verbinding tussen het heden en het verleden gelegd.

Door Hans van den Eeden

De doodlopende Pompstraat, zijstraat van de Oudheusdensestraat, is meer dan ‘zomaar’ een straat. In de sfeer van de voormalige boerin Sientje Baaijens worden zelfgemaakte groene producten in een kraampje gepresenteerd. Het gaat onder andere om zelfgemaakte jams. Hierin zijn, afhankelijk van het seizoen, zelfgekweekte aardbeien, bramen en witte bessen verwerkt. De ‘volkstuinders’ Noortje en Jannie hebben zich over het kraampje ontfermd. Daar worden biologische plantjes en groenten gepresenteerd. Dit zonder gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Aan de jams wordt nauwelijks suiker toegevoegd. Er liggen ook scharreleitjes in het kraampje. Ook Heusdenaren met groene vingers brengen hun producten naar het kraampje. “Er zijn zoveel mooie plekjes in Heusden. Deze kraam hoort daar zeker bij. Hier staan ook altijd stekjes die je zo mee kunt nemen. Verder heerlijke biologische producten”, aldus Els van Sterkenburg.

Zuiderbolwerk

Wie verder bij het intieme Pompstraatje rondkijkt gaat terug in de geschiedenis. In het oog springt de gietijzeren pomp met de inscriptie ‘IJzergieterij De Prins van Oranje te ‘s-Hage’. Het is meer dan historisch straatmeubilair. De pomp verwijst naar het verleden, toen de kwaliteit van het drinkwater slecht was. Daarom was het drinken van bier, met een laag alcoholpercentage, gezonder dan het drinken van water.

Tot de waterleiding was aangelegd dronken ook baby’s en kinderen bier. Toen de pomp overbodig werd is deze verwijderd. Als onderdeel van de restauratie werd opnieuw een pomp geplaatst. Wie de Pompstraat doorloopt komt op het Zuider- Bolwerk terecht. Geschut met het opschrift ‘Luik 1823’ verraadt de militaire geschiedenis. Het is ook de locatie waar herdenkingen worden gehouden. Het had overigens weinig gescheeld of het Zuiderbolwerk had een ondergrondse parkeerplaats voor toeristen gekregen. Gelukkig is dit idee nooit uitgevoerd. De oude glooiende wal rond de stad had tot aan de restauratie een agrarische invulling.

Gesmolten boter

Het kraampje staat aan de rand van een fraaie tuin aan de Pompstraat. Het herinnert aan een voormalige kleine stadsboerderij. De woning op de hoek van de Oudheusdensestraat en Pompstraat was de voormalige boerderijwoning. Een gevelsteen met een afbeelding van boerin Sientje Baaijens en een geitje aan de Oudheusdensestraat is meer dan een steen. Het verwijst naar de ongehuwde broers Jan en Fienus en zus Sientje Baaijens. In de tuin en op hun akker aan de wal verbouwden zij groente en fruit. Zij leidden er een enigszins teruggetrokken bestaan.

Veel sociale contacten hadden zij niet. Daaraan hadden ze kennelijk geen behoefte. Dat wil niet zeggen dat ze mensenschuw waren. Zij hadden waarschijnlijk genoeg aan een eenvoudig leven in en om hun ‘bedoening’. Naar verluid zou tijdens een hete zomerdag door de hitte hun zelf gemaakte boter helemaal zijn gesmolten. Wekenlang smeerden ze de boter met een kwastje op hun boterham. Zelfs een koelkast, die in alle huizen reeds jaren gemeengoed was, ontbrak op hun boerderijtje.

De markante Sientje hield kippen, konijnen en geiten. Omdat achter hun boerderij de wallen lagen, verbouwden ze daar hun groente. Tot aan de restauratie van Heusden waren de wallen als groenplaats in gebruik. Dat gold ook voor het agrarisch gebied van Sientje en haar broers.

Op een platte wagen brachten ze groente in de vesting aan de man. Bijzonder was dat in de Oudheusdensestraat de tram naar het Burchtplein reed. Nu wonen in deze voormalige boerderij Jan en Hetty Plasman. Inderdaad ook met groene vingers en liefde voor het tuinieren.

Weemoed

Terugblikkende Heusdense senioren hebben de neiging ‘hoe het was’ te romantiseren. Zittend op een leugenbankje worden verhalen uit het verleden soms uitvergroot. Een voorbeeld is de kleurschakering van de groeiende gewassen op de stadswallen. Arie Bax, geboren en getogen Heusdenaar zei hierover: “Het zijn nostalgische herinneringen die bij hen soms een beetje de objectiviteit doet verliezen. Daar is niets mis mee, mits ze daarbij het oude maar niet verheffen boven het nieuwe. Als ze maar met beide benen in het heden blijven staan. Dan mogen zij af en toe best met een beetje weemoed terugdenken aan hoe het eens was.”