Het zorgcentrum St. Antoniushuis in Heusden en aandacht voor kwetsbare mensen vormen een eenheid. Een voorbeeld is ‘De Barak’ waar patiënten tijdens de Tweede Wereldoorlog met een besmettelijke ziekte werden opgenomen. In de maand van de geschiedenis kijken we hierop terug in deel 2.

Door Hans van den Eeden

'De verpleegden in huis waren gelukkig en dankbaar. De lieve voorzienigheid waakte over ons huis en toonde dat vooral bij moeilijke omstandigheden. Wat niemand had kunnen verwachten, gebeurde. We zouden electrisch licht krijgen', aldus een dagboek over het Antoniushuis in 1927. Na de aanleg van de verlichting waren er mooie woorden van ‘de Heeren doctoren’ de pastoor en moeder overste. Het Antoniushuis was toen verdeeld in een mannen en vrouwenafdeling. En natuurlijk een afzonderlijke tuin voor mannen en vrouwen. Verder moest het gehele Antoniushuis in 1936 nog voorzien worden van elektriciteit en waterleiding. Dit gebeurde door het plaatsen van een automatische pomp.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog brak er in 1942 paniek uit. Toen werden op 22 april 1942 vijf Heusdense patiënten in ‘de Barak’ opgenomen. Zij die leden aan verschijnselen van diphterie, roodvonk en tyfus. Gelukkig had het ziekenhuisje de beschikking over een ’barak’. Deze was gevestigd aan ‘de overkant’, ofwel in de huidige Bloemstraat. Deze opnames waren noodzakelijk om verdere besmetting van deze zeer besmettelijke ziektes te voorkomen. Vanuit het gasthuis en een klein ziekenhuisje verleenden zusters medische zorg.

Gelukkig was er vooruitgang. 'Op 29 april mocht een zoon van Castelijns naar huis. Daarna volgde op 1 mei twee kinderen van de familie van der Pol. Maar in juli werd weer een meisje lijdende aan roodvonk in de barak opgenomen.' Ook blijkt, dat de barak bestemd was voor patiënten uit zowel Heusden als de omgeving. 'Op 10 december 1942 is weer een jongen uit Wijk, lijdende aan diphterie in de barak opgenomen en is op 13 december hieraan overleden.'

De Heilige Antonius(. foto:Hans van den Eeden)

Abdij

Het consultatiebureau werd vroeger gehouden in de oude MULO-school. Toen dat niet meer mogelijk was ging het Heusdense ziekencomité op zoek naar een alternatief. Maar dat bleek moeilijk. Toen kwam men op het idee om het consultatiebureau bij de eerwaarde zusters van het gasthuis onder te brengen. In overleg met moeder overste werd toen een lokaal voor het consultatiebureau ingericht. 'Toen alles in gereedheid werd gebracht zag het er keurig uit. En zo hoorde men op 23 januari, rond twee uur, het oorverdovende leven van zowat 24 baby’s, die zich op hunne nieuwe plaats goed thuis bevonden. In verband met gebrek aan benzine kon de doctor niet iedere week komen.

Maar de besmettelijke ziekten waren nog lang niet voorbij. Zo bood abdij Mariënkroon in Nieuwkuijk gastvrij onderdak aan Heusdense patiënten. Enkele van hen vonden ook onderdak in het moederhuis van de nonnen in Tilburg.

Koffiekanneke

Ook verhuisden patiënten naar ‘De Barak’ aan de huidige Bloemstraat.Toen ruim na de Tweede Wereldoorog de ziekte onder controle was kreeg de barak onder de naam ‘Het Koffiekanneke’ de functie van ouderensociëteit. De naam verwijst naar een volkslogement op de hoek Sterrestraat/Wittebroodstraat. Veel oudere Heusdenaren kennen de locatie aan de Bloemstraat nog goed. Het Koffiekanneke was gevestigd op het adres Bloemstraat 2. Ook was er kantoor van de Stichting Samenlevingsopbouw gevestigd. Naar verluid hadden scouts op de zolder onder leiding van hopman Koos van Hoften er een eigen home.Toen de Johannes Paulusschool werd gebouwd is Het Koffiekanneke met de grond gelijk gemaakt. Daarna vond een verhuizing naar de nieuwe locatie aan de Demer plaats. Het is thans bekend als de Seniorensociëteit van de VSH Heusden. In de biljartzaal van deze sociëteit herinnert een schilderij aan het volkslogement. '

Verwoestingen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog leek het in Heusden redelijk rustig te verlopen. Maar in de nadagen veranderde dit drastisch. Dat gold ook voor de nonnen en bewoners van het Antoniushuis. Heusden is bekend door de stadhuisramp en gebouwen die werden opgeblazen en zijn vernield. Tijdens de nadagen van de Tweede Wereldoorog werd nabij het Antoniushuis ook de St. Catharinakerk verwoest. Ook werd de kapel en het ziekenhuisje van de zusters door een granaatinslag getroffen. Op 2 november 1944 was het raak. 'Op zondag 29 october, de gehele voormiddag, was een doortocht van Duitse militairen. We hadden het voorgevoel, dat we een vreselijke nacht van zondag op maandag tegemoet zouden gaan.'