Ouderenvereniging VSH (Vitaal Samen Heusden) bestaat dit jaar 55 jaar. Bestuur en leden maken er een feestelijk jubileumjaar van met boeiende lezingen en gezellige bijeenkomsten. Op donderdag 23 juli stond een avond volledig in het teken van de geschiedenis van Jonker Fris.
Oud-werknemer Theo Janssen nam de ruim zestig aanwezigen mee terug naar de tijd waarin de conservenfabriek een belangrijke sociale rol speelde in het dagelijkse leven van Heusden.
De feestcommissie verwelkomde de bezoekers met het bekendste product waarmee Jonker Fris groot werd: een lekker stuk taart met de vertrouwde kersenvlaaivulling. Na afloop van de lezing maakten veel aanwezigen gebruik van de zogenoemde Derde Helft: napraten onder het genot van een drankje en hartige hapjes.
Van conservenfabriek naar begrip
Theo Janssen vertelde dat hij zelf zes jaar met veel plezier bij Jonker Fris werkte. Zijn verhaal begon in 1909, toen de Heusdensche Conservenfabriek werd opgericht. Het avontuur duurde aanvankelijk niet lang. Mede door de Eerste Wereldoorlog volgde een overname door de heer Van der Poel, maar ook hij wist het bedrijf niet winstgevend te maken.
Vanaf 1921 kwam het bedrijf in handen van Van Wagenberg-Festen. Groente en fruit werden bewerkt en in blik verpakt, waardoor producten lange tijd houdbaar bleven. In die periode gebeurde veel nog met de hand. Pas later werden werkzaamheden overgenomen door vaak zelf ontwikkelde machines. Hygiëne stond daarbij hoog in het vaandel, want men was als de dood voor voedselvergiftiging.
De beroemde vlaaivulling
Een belangrijk moment kwam in 1962, toen directeur Louis van Wagenberg een succesvol idee meenam uit de Verenigde Staten: de vlaaivulling. Het product groeide uit tot hét grote kassucces van Jonker Fris.
De aanwezigen haalden tijdens de lezing veel herinneringen op. Zo werd gesproken over het zwemmen in de Maas in de jaren zeventig, op de plek waar Jonker Fris het afval loosde. Later werd daar een ingenieuze zuiveringsinstallatie gebouwd, waarvan de restanten nog altijd zichtbaar zijn.
Regelmatig klonk vanuit de zaal: “Oh ja, dat weet ik nog.” Soms vulden aanwezigen de spreker aan met eigen herinneringen.
Personeel uit binnen- en buitenland
Een terugkerend probleem bij Jonker Fris was het personeelstekort. Theo Scheij werd bekend als de man die bussen vol Belgische mannen en vrouwen wist te werven om in Heusden te komen werken.
Ook kwamen zeventig Joegoslavische dames bij het bedrijf aan de slag. Zij sliepen en aten in het Wapen van Amsterdam, dat in de volksmond al snel het ‘Maagdenhuis’ werd genoemd.
Een andere herinnering uit de zaal ging over de verkoop van het bedrijf. Ooit zou Jonker Fris voor 8 miljoen dollar zijn verkocht, maar meerdere opvolgende eigenaren wisten het bedrijf uiteindelijk niet overeind te houden.
Vlak voor het einde van Jonker Fris in 2008 ging het bedrijf samen met HAK uit Giessen. Theo Janssen is ervan overtuigd dat met de gespaarde centen van Jonker Fris het bedrijf HAK overeind is gehouden, met het sluiten van Jonker Fris als gevolg.
Een bedrijf met grote betekenis
De avond in de Sociëteit aan de Demer werd afgesloten met een promotiefilm van Jonker Fris. Duizenden blikken kwamen in sneltreinvaart voorbij, met als thema: ‘Doe eens wat fruitigs met het toetje’.
Ondanks alle reclames wist De Jonker het niet te redden. Een groot gemis voor Heusden, zo vertelde tafelgenoot Bert. “Dit bedrijf was zo belangrijk voor ons stadje, voor de werkgelegenheid en als sponsor van talloze activiteiten.”