Wie de vesting van Heusden nadert, kan niet om de schoorsteen heen die ooit bij de conservenfabriek hoorde. In 2008 sloot deze fabriek (na bijna honderd jaar) zijn deuren. Machines vielen stil, de aan- en afrijdende vrachtwagens met groente en fruit behoorden plotseling tot het verleden. Veel werknemers gingen een onzekere toekomst tegemoet. Met het boek 'De Jonker Fris Ingeblikt' in de hand maken we een reis naar het verleden.

Door Henk Poelakker

Melkfabriek

De vorige keer eindigden we met het feit dat in 1921 de bestaande conservenfabriek in Heusden in handen kwam van Van Wagenberg-Festen. Directeur Johan Silvester van Wagenberg meldt dat hij enkele maanden per jaar groenten en fruit gaat inmaken. Daarnaast wil hij een mandenmakerij in Heusden beginnen en een opslagplaats creëren voor al die manden. Al snel wil de fabriek zijn vleugels uitslaan en is er overleg met de gemeente over de aankoop van grond.

De vaten worden gevuld met fruitmoes.

Onbeperkt houdbaar

Rond 1925 maakt men in Heusden nog geen jam. Wel wordt fruit in zowel manden als vaten verkocht aan onder andere Engeland waar men er jam en vruchtensap van maakt. Het inblikken gebeurt nog slechts op kleine schaal, dit in tegenstelling tot een land als de Verenigde Staten waar eind jaren twintig al miljoenen blikken van de band rollen. In de jaren dertig van de vorige eeuw heerst er wereldwijd een financiële crisis die ook aan Heusden niet voorbij gaat. De zoon van Johan komt aan het roer te staan en hij (Louis) zorgt mede door opgedane ervaringen in Engeland voor verandering. In de beginjaren van de Tweede Wereldoorlog draait de fabriek vooral op gepureerd fruit dat in vaten van 100 liter of meer geëxporteerd wordt naar verwerkers in binnen- en buitenland. Later in de oorlog is er aan het front behoefte aan ingeblikt voedsel: vrijwel onbeperkt houdbaar, kan tegen een stootje en zit vol met vitamines.

De bekende blikken van het bedrijf.

Vastgezet in Kamp Haaren

Plotseling is alles anders. Directeur Louis wordt opgepakt en vastgezet in Kamp Haaren. Samen met zo’n zeshonderd andere bekende Nederlanders wordt Louis als voorbeeld gesteld: wie zich tegen de nazi’s verzet, kan zo maar opgepakt worden. De fabriek draait op een laag pitje en dat maakt de Duitse leiding boos. Tja, als je onze directeur oppakt zonder echte reden dan kunnen wij niet optimaal draaien. Na drie weken wordt Louis al weer vrijgelaten. Na de oorlog begint het inblikken van groente en fruit groot te worden voor het bedrijf. De ligging aan de Bergse Maas zorgt ervoor dat men tot ver in Europa de producten kan bezorgen. Meneer Louis pendelt dagelijks op en neer tussen de fabriek en het hoofdkantoor in Vlijmen. Na zijn huwelijk gaat hij wonen aan de Stadshaven op nummer 20. Een groot huis aan het toenmalige Wilhelminapark waar de Heusdense jeugd vaak speelde. Op woensdagmiddag waren Heusdense kinderen welkom om rond 17.00 uur televisie te komen kijken. Wie had er in die jaren een tv? De ‘televisiekamer’ zat dan vol!

Dank aan Bert Kops.