Eind 19e eeuw was het gemeentebestuur van Heusden ervan overtuigd dat een Scheepswerf welvaart in Heusden zou kunnen brengen. De gunstige ligging van Heusden aan de Maas trok in 1905 een ondernemer die een Werf oprichtte. Helaas ging de onderneming al na drie jaar failliet. Een doorstart volgde een jaar later onder leiding van ras-ondernemers De Haan en Alta. Weer later kreeg het bedrijf de naam De Haan & Oerlemans. In de jaren vijftig nam Verolme de werf over die het uiteindelijk niet redde. Hoe kon het zo mis gaan? Het kloppend hart van Heusden kon toch niet stilvallen?

Door Henk Poelakker

Bedrijfsleider

Het boek ’90 jaar scheepsbouw in Heusden’ is een belangrijke informatiebron voor deze rubriek. Eén van de schrijvers is Hans van der Velden, voormalig bedrijfsleider bij de werf van Verolme. Zijn dochter Annerieke (1958) vertelt: “Mijn vader werd geboren op een scheepswerf in het plaatsje Deest bij Nijmegen. Ons gezin telde vier kinderen: twee jongens en twee meisjes. In 1957 werd vader benoemd tot assistent-bedrijfsleider op de Verolmewerf waardoor we verhuisden naar Heusden. Later volgde nog een promotiestap naar bedrijfsleider, een baan die op zijn lijf geschreven was: heel nauw betrokken bij de Werf. Als bedrijfsleider moest hij zorgen dat wat de directie wilde ten uitvoer werd gebracht op de werkvloer. Dagelijks was er overleg met de tekenkamer, het bedrijfsbureau, personeelszaken, afbouwleider enz. Hij had heldere principes, iedereen wist wat je aan hem had, niemand ging met hem lopen, een man met een brede interesse. Als voorbeeld: hij kon genieten van de sterrenhemel, bouwde daartoe een eigen telescoop waarmee hij de hemel afzocht. Als maquettebouwer heeft hij onder andere de katholieke kerk nagebouwd, een hobby waarin hij heerlijk kon ontspannen.”

Thuissituatie

Het gezin van de bedrijfsleider heeft op meerdere plaatsen in de vesting gewoond. Het laatst in de bedrijfswoning op Burchtstraat 10. Annerieke Kops-van der Velden vertelt openhartig: “Ons moeder runde het huishouden. In die tijd heel normaal. Wel bijzonder is dat zij ook het totale financiële plaatje beheerde, iets waar mijn vader zich totaal niet mee bemoeide. Op de werf, zo hoor ik van oud-medewerkers, dwong hij respect af, met de bazen had hij een goed contact. Zijn kantoor zat onder de helling, alleen dat al zegt iets over zijn betrokkenheid. Een perfectionist pur sang. De werf was zijn trots, zijn hart klopte vol liefde voor ‘zijn’ scheepswerf, het werk was zijn leven.”

Een emotioneel faillissement

Annerieke kan zich de drukte en de geluiden die de werf met zich meebracht nog goed herinneren. “Als de fluit bijna ging en de menigte bij de poort stond te dringen om naar huis te gaan, werd ons stadje als het ware overspoeld met mensen. Heel Heusden was trots op die werf die anders was dan alle andere Verolme vestigingen. Bij ons werkten specialisten die bijzondere opdrachten niet uit de weg gingen. Hele specifieke schepen werden hier gebouwd waar van hoog tot laag iedereen trots op was. Altijd was daar die spanning of de financiën binnen het budget bleven, was daar de hoop op weer een nieuwe order. Dat de werf na de grootste opdracht in haar bestaan (the Queen of the Netherlands) uiteindelijk failliet ging, heeft mijn vader maar zeker ook alle werknemers heel erg veel verdriet en pijn gedaan. Was het onafwendbaar? Velen zeggen ook nu nog dat het niet nodig was geweest maar het feit lag er: op 31 december 1998 ging de stekker eruit.”

Dochter Annerieke biedt bloemen aan.

Bloemenmeisje

Wat bleef was de inzet voor het schoolbestuur, voor de Raad van Bestuur Rabobank, voor het Maatschappelijk werk, voor het Gebouwenbeheer van de kerk. Hans van der Velden bleef een sociaal zeer betrokken man. Hij moest het doen met de herinneringen: de feestelijke te water latingen, die blik dat het goed was als er weer een schip van stapel liep, de vrolijke klanken van het altijd aanwezige muziekkorps. Verolme was hem alles. Op de foto zien we zijn dochter Annerieke die bij een te waterlating bloemen aanbiedt aan de doper van het schip. Bloemen aanbieden was een vast ritueel bij de doop.