Woensdagmiddag 1 april werd op de Bakkersdam bij Herpt het monument ‘De IJzeren Sergeant’ onthuld. Het is een eerbetoon aan sergeant Hendrickson en aan de bevrijders die in november 1944 aan de Maas vochten voor onze vrijheid.

Door Hans van den Eeden

De onthulling van het monument ‘De IJzeren Sergeant’ legt symbolisch een relatie tussen het verleden en het heden. De ingetogen, respectvolle bijeenkomst werd door Leo Swaans aan elkaar gepraat. Aanleiding voor de onthulling was de vondst in 2000 van een zilveren armband door de toen 10-jarige Willem-Wouter Dijkstra uit Herpt. Woensdag stond de 36-jarige Willem-Wouter met zijn vader Will in het middelpunt van de belangstelling. Tijdens de ceremonie van de onthulling werd stilgestaan bij de moedige strijd voor de bescherming van de Maasoevers door de Prinses Irene Brigade. De onthulling werd in stijl bijgewoond door het Garderegiment Fuseliers van de Prinses Irene Brigade. Ook was een vertegenwoordiging van Veteranen aanwezig en waren leerlingen van groep 8 van de basisschool uit Hedel van de partij. Dat gold ook voor een vertegenwoordiging van de Heemkundekring Onsenoort.

Foto: Pix4profs.

Vrijheid

Voordat de onthulling plaatsvond waren er mooie woorden van burgemeester Van Hees. Tijdens haar toespraak legde ze een relatie tussen verleden, heden en toekomst. “We staan hier bij de frontlinie, waar toen de geallieerden, onze bevrijders, tijdens de opmars begin november 1944 stonden. Onze gemeente was bevrijd maar had het nog zwaar te verduren.” De burgemeester stond ook stil bij de oorlogsverschrikkingen en vernielingen in Vlijmen, Drunen en de stadhuisramp in Heusden. “En op deze plek waakten soldaten over onze zojuist verkregen vrijheid. Verder beschermden ze ons zoveel als mogelijk tegen vijandelijk vuur tegenover de Maas. We herdenken jaarlijks de Tweede Wereldoorlog en vieren de vrijheid. Maar nog altijd zijn we niet klaar met de oorlog. Inmiddels 81 jaar na dato”, aldus Van Hees tijdens een bevlogen toespraak. Daarna volgde een presentatie van Luitenant Merijn de Poorter van het 17de Pantserinfanteriebataljon Prinses Irene. Hij herinnerde de aanwezigen aan zijn voorgangers op de Bakkersdam. “Zij hebben gestreden voor de vrijheid. Dit om het gebied zo veilig mogelijk te houden.” Gedreven vertelden Will Dijkstra en zijn zoon Willem-Wouter wat de aanleiding was voor het monument van de ‘IJzeren Sergeant’: de vondst van een zilveren armband in 2000 door de toen 10-jarige Willem-Wouter. Samen met zijn vader zocht hij destijds naar oorlogsresten in de dijk van Bakkersdam, noordelijk van Herpt.

Bijzondere armband

Armband

Wat was er aan de hand? Wat was de geschiedenis van deze zilveren armband? Het werd een boeiende en vooral een internationale speurtocht. Het is vinder Willem-Wouter Dijkstra en zijn vader Will snel duidelijk dat de armband toebehoorde aan een militair. Vooral Amerikaanse mariniers kregen van de familie of kochten zelf zo’n soort armband als extra identificatiemiddel. Een artikel in de lokale media volgt. Daar reageert het programma ‘Man Bijt Hond’ op en dat leverde een uitzending op TV op. De zoektocht naar de soldaat begon. Contact werd opgenomen met veteranenorganisaties, ambassades van Canada en Noorwegen, met allerlei instanties in Nederland. De medewerking was fantastisch. Er kwamen aanwijzingen, maar de eigenaar blijft onbekend. De jaren verstrijken en het wordt 2016. Dan komen ze in contact met Amerikaan Wayne Morgan. Ex-marinier en verbonden aan de organisatie Wikitree in de USA met familiestambomen. Wayne plaatst een oproep in het Canadese militair-historische tijdschrift Legion. Legion wordt onder andere verzonden aan veteranen. Op 4 mei 2016, de dag van de Nationale Dodenherdenking, komt een bericht van Wayne. Wayne schrijft: 'I’ve got him'. De oproep is gelezen door een zoon van de soldaat, Jim Hendrickson. Jim stuurt enkele foto’s van documenten. Het klopt precies. Het nummer op de armband blijkt 2582 te zijn, het legernummer. R.N.A. staat voor Royal Netherlands Army. En Peg 43 blijkt Reg 43 te zijn. Reg staat voor Reginald. De soldaat blijkt een Nederlander te zijn met de volledige namen Reinier Arnoldus Dirk Hendriksen, geboren te Zoeterwoude op 25 december 1902. Reinier komt uit een tuindersfamilie die in de twintiger jaren vertrekt naar Amerika en Canada om er bloembollen te verkopen.

Canada

Hij vestigt zich in Canada, trouwt met een Ierse. Samen krijgen ze drie dochters en twee zonen. Onder andere door de crisis heeft het gezin het financieel moeilijk. In februari 1941 sluit Reinier zich aan bij het Nederlandse leger (Free Dutch Army) in Canada, vertrekt naar Engeland en wordt geplaatst bij de Prinses Irene Brigade. Reinier krijgt een commando opleiding en maakt carrière. In september 1944 landt de Prinses Irene Brigade in Normandië en wordt onder Brits bevel ingezet in Frankrijk, België en Nederland. Renier wordt ingedeeld bij Gevechtsgroep III en wordt achtereenvolgens bevorderd tot soldaat 1e klasse, korporaal en uiteindelijk tot sergeant in januari 1945. Na ingezet te zijn op vele plaatsen in Frankrijk, België en Nederland krijgt de Prinses Irene Brigade de taak om de zuidelijke Maasoever te bewaken tussen Heusden en Engelen. De Duitse troepen zitten verschanst in Het Land van Heusden en Altena en de Bommelerwaard. Gevechtsgroep III zit twee periodes bij Heusden/Herpt in de dijk. Van 10 april tot en met 22 april en van 26 april tot en met 6 mei 1945. In een van deze periodes raakt Renier zijn armband kwijt. Renier is als sergeant betrokken bij de gevechten om Hedel, waar de Prinses Irene Brigade de Duitse troepen aanvalt. Voor zijn inzet krijgt Renier persoonlijk een ondertekende tevredenheidsverklaring van Prins Bernard. Na de capitulatie van het Duitse leger bezoekt Renier onder andere zijn familie in Zoeterwoude, viert de bevrijding uitbundig. Daarna keert hij terug naar Canada waar hij eervol ontslag krijgt.

Monument De IJjzeren sergeant (foto: Hans van den Eeden)

Ontmoeting

Zoon Jim weet zich te herinneren dat Reinier moeite had om weer te wennen aan het burgerleven. Reinier pakt de draad op en begint samen met zijn zoon Reginald een klussenbedrijf, vooral gericht op tuinonderhoud. Als gevolg van roken sterft hij in 1968 aan longkanker, 66 jaar oud. Nu bekend is dat Reinier de armband verloor, gaat de familie Dijkstra aan de slag om de armband terug te geven aan de familie in Canada. Via het Ministerie van Defensie en diverse archiefdiensten komt het complete, gedetailleerde personeelsdossier van Reinier beschikbaar. Het toeval wil dat de dochter van Reinier, Mary, haar man Joe Schuringa en kleinzoon Darren Schuringa in juni 2016 in Nederland zijn voor familiebezoek. De Dijkstra’s ontmoeten het drietal in Herpt en nemen ze mee naar de vindplaats van de armband. Er worden afspraken gemaakt die ertoe leiden dat in oktober 2016 ten huize van Mary en Joe Schuringa bij Toronto Canada de armband wordt overhandigd aan dochter Mary en zoon Jim in het bijzijn van vele familieleden. Het was woensdag muisstil toen dit verhaal opnieuw tot leven kwam. Een bijzonder monument om te koesteren.