Eind 19e eeuw was het gemeentebestuur van Heusden ervan overtuigd dat een Scheepswerf welvaart in Heusden zou kunnen brengen. De gunstige ligging van Heusden aan de Maas trok in 1905 een ondernemer die een Werf oprichtte. Helaas ging de onderneming al na drie jaar failliet. Een doorstart volgde een jaar later onder leiding van ras-ondernemers De Haan en Alta. Weer later kreeg het bedrijf de naam De Haan & Oerlemans. In de jaren vijftig nam Verolme de werf over die het uiteindelijk niet redde. Hoe kon het zo mis gaan? Het kloppend hart van Heusden kon toch niet stilvallen?

Door Henk Poelakker met dank aan Bert Kops

Van klinknagel naar laswerk

Dit keer is het jubileumboek ‘Veertig jaar scheepsbouw in Heusden’ de inspiratiebron. Het boek gaat onder andere in op de stappen die gezet moeten worden om uiteindelijk tot een schip te komen. Het begint met aftasten wat de klant wil, plannen maken, schetsen opstellen, tekeningen maken. Als het financiële plaatje vervolgens rond is, kan begonnen worden met het leggen van de kiel. Op de helling ontstaat bedrijvigheid en ook een buitenstaander kan zien dat het nieuwe schip vorm krijgt. De stalen platen die de schil van het schip gaan worden, zijn dusdanig zwaar dat de hellingkranen het tilwerk gaan doen. De bedrijvigheid wordt meer en meer zichtbaar. Verolme beschikt over drie grote kranen aan het eind van de vorige eeuw. De stalen delen worden als een bouwpakket los tegen elkaar geplaatst, op zijn plaats gehouden door houten keggen of wiggen. De klinknagels komen in beeld wat leidt tot een gehamer op staal dat tot ver in de omtrek te horen is. Ook bij Verolme maken de klinkers plaats voor de elektrische lassers. Het grote voordeel van lassen is dat de lasnaad 100% waterdicht wordt. Na weken van arbeid, soms zelfs maanden, kan het casco van de helling af. Lang geleden in de tijd van de VOC werd een schip vooruit te water gelaten. Al in het prille begin van de Werf in Heusden, lopen de schepen achterstevoren van stapel. Zolang het schip op de helling ligt, kan en mag het schip niet het water in glijden. Zodra de te waterlating aanstaande is, worden de blokken en keggen weggehaald, wordt de helling ingesmeerd met paraffine en talkvet. Zodra de laatste keg weggenomen wordt, glijdt het schip door de zwaartekracht het water in.

Afbouw

Nu het schip te water is gelaten, ligt er niet veel meer dan de romp, een kaal casco van staal. Machines en motoren moeten worden geïnstalleerd, er moet veel afgetimmerd worden, er komen masten en ventilatieroosters, reddingsboten moeten snel beschikbaar komen, slaaphutten worden gecreëerd, enz. Maar ook zijn ruimtes nodig waar gegeten wordt, waar voorraden opgeslagen worden. Na een tijdje is de proeftocht in zicht. De machines werken, de pompen zijn getest, de kranen geven water, de stuurmachine kan het schip naar stuurboord of bakboord laten draaien, de lampen kunnen branden, de radio kan seinen ontvangen, er kan gekookt worden, de verbinding tussen brug en machinekamer werkt storingsvrij. De spanning stijgt want het schip gaat richting de grote zee. Aan boord zijn genodigden en belangstellenden. Zij heffen het glas op een behouden vaart. Het jubileumboek staat voorts stil bij de schoonheid van Heusden. 'Heusden is schoon in vorm en stijl en wie het geheel overziet vanaf de overkant van de Maas, ziet een zeldzaam mooi tafereel, een prachtig schilderij'.