De gemeente Heusden maakt zich op voor het nationale monumentendag, Deze wordt op zondag 13 september, met als thema 'Veerkrachtig erfgoed’ gehouden. In deze serie vervolgen we onze monumentenreis naar Nieuwkuijk, Drunen naar Elshout.

Door Hans van den Eeden

'Je kan met alle winden meewaaien en een klap van de molen krijgen'. Met deze spreuken in je hoofd is een bezoek aan de Emmamolen een aanrader. De markante Emmamolen in Nieuwkuijk is een stenen stellingmolen uit 1886, vernoemd naar koningin Emma. De molen bestaat uit zes verdiepingen. Het graan is opgeslagen op de eerste twee verdiepingen. De meelzolder is op de derde etage en op de vierde vind je de molenstenen. Het hijswerktuig van de molen, ook wel het ‘luiwerk’ of luizolder genoemd, bevindt zich op de vijfde verdieping. Helemaal bovenin is de kap- en smeerzolder. In de Emmamolen staat de koffie of iets anders klaar. Maar er is in de omgeving meer te beleven. Zoals een bezoek aan Kasteel Steenenburg die meer dan de moeite waard is. Het Kasteel in Nieuwkuijk is een juweel vol historie, van adellijke bewoners tot het iconische Land van Ooit. Het is de afgelopen jaren met zorg en liefde verbouwd tot een prachtig luxe hotel. Tijdens Open Monumentendag is er een doorlopende fotopresentatie over het gebouw. Verder is er iemand aanwezig die bezoekers educatief alles kan vertellen over de geschiedenis.

Abdij

Het terrein van de voormalige abdij Mariënkroon, aan de rand van Nieuwkuijk, telt meerdere rijksmonumenten. Sinds 2002 is het abdijterrein eigendom van Focolare. Dit is een oecumenische beweging die zich op religieus en sociaal gebied inzet voor vrede en eenheid. Tijdens Monumentendag zijn verschillende gebouwen op het terrein opengesteld, zoals het hoofdgebouw met de kruisgang, de kapelgang, de grote en de oecumenische kapel. In de kapelgang bevinden zich ook vitrines en foto’s die het vroegere leven in en om de abdij in herinnering roepen. Een wandeling door de prachtige tuin, waar onder meer een boogbrug bewonderd kan worden. Bezoekers van Open Monumentendag kunnen Mariapoli Mariënkroon op eigen gelegenheid verkennen. Abdij Mariënkroon verwijst naar het voormalige kasteel dat in 1266 is gebouwd. In 1372 werd het houten mottenkasteel door brand verwoest. Een gerestaureerde stenen Donjontoren uit 1388 herinnert aan deze periode. In de zestiende eeuw werd het kasteel onder de naam ‘Onsenoort’ gebouwd. Verschillende adellijke families woonden in het kasteel. Vrijwilligers zijn aanwezig die u meer kunnen vertellen over het abdijcomplex.

Voorste Venne (foto: Hans van den Eeden)

Anton Pieck

Ook de Voorste Venne in Drunen is een bezoek meer dan waard. Het bestaat uit een aantal gebouwen. Deze zijn in 1972 neergezet naar een ontwerp van Anton Pieck. Aanvankelijk was het gebouw in gebruik als museum: het Autotron. Daar exposeerde Max Lips zijn collectie van circa driehonderd klassieke en bijzondere auto’s. Eind jaren tachtig verhuisde het museum naar Rosmalen, waar meer ruimte beschikbaar was. Sinds 1990 is het complex onder de naam Voorste Venne in gebruik als cultureel centrum voor de gehele gemeente Heusden. Speciaal voor Open Monumentendag is er een doorlopende fotopresentatie over de geschiedenis van het gebouw en het Autotron Drunen.

Kerk Johannes Evangelist in Elshout (foto: Hans van den Eeden)

Religieus erfgoed

Inspirerend is ook een bezoek aan de Lambertuskerk in Drunen. Bij de bevrijding in november 1944 werd de kerk verwoest. De huidige kerk, naar een ontwerp van H.C. van de Leur, werd in 1954 in gebruik genomen. Het basilica-achtige bakstenen gebouw telt drie beuken en is niet met het koor op het oosten georiënteerd. Het altaar in de kerk, dat afkomstig is uit de Mariakerk in Besoyen (Waalwijk), is ontworpen door de benedictijn Dom Bellot. Hij was de leermeester van Van de Leur. Een tochtje naar Elshout is vanuit Drunen niet ver. Daar kan de markante kerk u niet ontgaan. De voormalige parochiekerk van Elshout is toegewijd aan de evangelist Johannes. De kerk werd gebouwd in 1878-1879 naar een ontwerp van de Tilburgse architect H.J. van Tulder. De naastgelegen pastorie dateert van twintig jaar later. De kerk telt enkele kunstwerken van de bekende, uit Elshout afkomstige, beeldhouwer Hendrik van der Geld (1838-1914). Het altaar is een van de hoogtepunten uit zijn oeuvre. Ook bevindt zich in de kerk het middeleeuwse Mariabeeldje van Onze-Lieve-Vrouw van Elshout of de Wonderbare Moeder, dat veel bedevaartgangers trekt. Het Mariadorp staat bekend als een belangrijk Brabants Mariadorp. Vast staat dat tijdens deze monumentendag veel religieus erfgoed kan worden bezocht. Naast feitelijkheden roept het voor velen emoties op. Volgende aflevering gaan we op bezoek naar Heusden. Daar is het iedere dag Monumentendag.

In tegenstelling tot eerdere berichten is het raadhuis in Vlijmen en de r.-k. Kerk in Vlijmen in het kader van Monumentendag niet te bezoeken.