De afgelopen week stond de gemeente Heusden in het teken van herdenken. Hierbij stonden in Drunen, Heusden en Nieuwkuijk ervaringen van onder andere de Tweede Wereldoorlog centraal.

Door Door Hans van den Eeden

Stilstaan bij belangrijke gebeurtenissen en daarvan leren is belangrijk. Dit bleek de afgelopen week in zowel Drunen, Heusden als Nieuwkuijk. Op dinsdag 4 november werd stilgestaan bij twee belangrijke gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog. Om 14.00 uur vond de herdenking bij het Pijlmonument bij het afwateringskanaal plaats. Dit monument, gelegen aan de Steegerf in Drunen, markeert een belangrijk moment bij de bevrijding van de gemeente Heusden. Op deze locatie maakten op 4 november 1944 de Schotse troepen van de 51e Highland Division de oversteek over het Drongelens kanaal. Daarmee startten zij de bevrijding van het grondgebied van de huidige gemeente Heusden. Bij het monument is een relatie tussen het verleden, het heden en de toekomst gelegd. Tijdens de herdenking werd aandacht gevraagd voor de moed van de bevrijders van de 51e Highland Division. Tevens werd stilgestaan bij het verlies van de slachtoffers die tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven kwamen. Deze jaarlijkse herdenking werd in samenwerking met een basisschool in Drunen georganiseerd. Dit jaar nam groep 8 van OBS De Groene Bogen aan de herdenking deel. Zij adopteren symbolisch het Pijlmonument. De leerlingen van De Groene Bogen namen deze adoptie over van Basisschool Olof Palme.

Peter van Gogh/Pix4Profs

Stadhuisramp

Om 19.00 uur vond de jaarlijkse herdenking van de stadhuisramp in de Vesting plaats. De herdenkingsbijeenkomst begon in de Catharijnekerk in Heusden. Tijdens deze intieme bijeenkomst werd stil gestaan bij een zwarte bladzijde uit de geschiedenis van de Vesting. Deze bijeenkomst werd door betrokkenen en nabestaanden bezocht. In de nacht van 4 op 5 november 1944 kwamen 134 mensen tragisch om het leven. Dit kwam omdat de Duitsers de toren van het historische stadhuis opbliezen. In de kelder van het stadhuis zochten ongeveer 200 inwoners bescherming tegen het oorlogsgeweld. Bij deze herdenking werkt samengewerkt met de JPS basisschool in de Vesting. Als voorbereiding gaf een medewerker van het Streekarchief SALHA de kinderen uitleg over de achtergronden van deze ramp. De kinderen van deze school adopteerden traditiegetrouw het monument bij het voormalig stadhuis. Tijdens de herdenking stond burgemeester Willemijn van Hees stil bij de betekenis van deze ramp. “Afgelopen jaar stond in het teken van 80 jaar vrijheid. Een mijlpaal waar we een half jaar lang bewust bij hebben stilgestaan. We hebben herdacht, gedeeld en uiteindelijk gevierd. In één van de slotacts zagen we waar een kleine stad groot in kan zijn: de kracht en verbondenheid van onze gemeenschap. Misschien hebben we op 3 mei dit jaar wel het vrijheidsfeest gevierd dat 81 jaar geleden niet kon plaatsvinden. Vandaag kijken we terug. Stelt u zich eens voor: een stad in duisternis. De spanning voelbaar in elke straat, achter elk gordijn.”

Bevrijding

“De bevrijding lijkt zo dichtbij dat je haar bijna kunt ruiken. Totdat in de nacht van 4 op 5 november 1944 het geweld genadeloos toesloeg. Huizen werden stil. Families uit elkaar gerukt. In de schuilkelders, waar men veiligheid zocht, vond men juist het tegenovergestelde. Die nacht verloor Heusden in één klap tien procent van haar inwoners. Dat kun je en wil je je eigenlijk niet voorstellen. Vanavond herdenken we voor de 81e keer de ramp die de vesting voorgoed tekende: de Stadhuisramp van 4 op 5 november 1944.”

Na afloop van de bijeenkomst in de kerk werd een stille tocht naar het voormalig stadhuis gehouden. Hier werden 134 kaarsen geplaatst: één voor elk slachtoffer van de ramp. Ook werd de Last Post gespeeld en het Wilhelmus gezongen. Indrukwekkend was de een minuut stilte die als eerbetoon voor de slachtoffers werd gehouden. Na afloop was er informeel gelegenheid om in De Open Hof koffie te drinken.

Onthulling van de gedenksteen ‘De Barmhartige Samaritaan’. (foto: Peter van Gogh/Pix4Profs)

Nieuwkuijk

Op zaterdagmiddag werd op de voormalige abdij Mariënkroon stilgestaan bij de opvang van 1700 evacuees uit Nieuwkuijk tijdens de nadagen van de Tweede Wereldoorlog. Deze bijeenkomst werd ook door nabestaanden bezocht. Tevens werd aandacht besteed aan de rol, die de abdij speelde bij de opvang van vluchtelingen tijdens verschillende periodes. Een belangrijk moment was de nieuwe onthulling van de gedenksteen ‘De Barmhartige Samaritaan’ bij de entree van de kapel. “Het is goed dat we vandaag samenkomen om deze steen opnieuw te onthullen. Zo houden we verhalen levend”, aldus burgemeester Willemijn van Hees tijdens de onthulling.