Maandagmiddag werd bij het Pijlmonument nabij de Steegerf in Drunen herdacht, dat tachtig jaar geleden de huidige gemeente Heusden van daaruit werd bevrijd. In canvasbootjes staken Schotse Highlanders het afwateringskanaal over. Bij de herdenking waren veel schoolkinderen aanwezig.

Door Hans van den Eeden

Het pijlmonument, van de hand van René van Boxtel, markeert een bijzondere locatie in de gemeente Heusden. Het was het punt waarop op 4 november 1944 de bevrijding van de huidige gemeente Heuden begon. Eenheden van de 51e Highland Division staken met canvasbootjes het afwateringkanaal over. Deze operatie ‘Gay Fawkes’ luidde de bevrijding van de huidige gemeente Heusden in. Dit jaar adopteerde groep 8 van de Basisschool Olof Palme symbolisch het monument. Als voorbereiding op deze herdenking kregen de leerlingen les van veteranen uit de gemeente Heusden. De veteranen informeerden gedreven over de bevrijding. Verder over hun missies in het buitenland. Met grote betrokkenheid luisterden de scholieren naar deze verhalen. Inzet van deze lessen was ook om tot de bewustwording te komen dat vrede en veiligheid niet vanzelfsprekend zijn. Om de aard en de sfeer van de herdenking te onderstrepen waren ook enkele oude militaire voertuigen aanwezig. Als ondersteuning van de ceremonie werden kransen en rozen gelegd. Ook de jeugdburgemeesters Huub van der Heijden en Kate Buitenhuis waren aanwezig. Adrie Verboord praatte de herdenking betrokken 'aan elkaar'.

Pijlmonument. (Foto: Hans van den Eeden)

Vrede

Tijdens een toespraak, met name gericht op de scholieren, ging de burgemeester nader in op de betekenis van vrede en veiligheid. “Welkom op deze historische plek, waar we herdenken, dat 80 jaar geleden onze bevrijding hier is begonnen. Een bijzonder welkom wil ik richten aan de aanwezige kinderen. Jullie spelen vandaag een extra belangrijke rol, want herdenken is niet alleen voor volwassenen. Eerder deze week hebben jullie van onze veteranen een interessante uitleg gekregen over de moedige mensen, die vochten voor onze vrijheid. Verder over het belang van herdenken. Wij vinden het belangrijk om jullie hierbij te betrekken, zodat jullie beter begrijpen, wat er in het verleden is gebeurd en zo onze vrijheid in de toekomst beter te kunnen beschermen. De plek waar we nu staan is bijzonder, omdat hier op 4 november 1944, letterlijk de start is geweest voor de bevrijding van onze gemeente. Een plek, die symbool staat voor moed en vastberadenheid van degenen, die vochten voor vrijheid tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Omdat bijna alle bruggen in onze omgeving, tot aan de Maas in het noorden, waren vernietigd, moest er een andere manier worden bedacht om ons gebied te bevrijden. Er werd een plan gemaakt om de bevrijding te starten vanuit de Drunense Duinen, door het oversteken van het Drongelens kanaal. Vandaag staan we hier samen stil bij een bijzonder moment: 80 jaar vrijheid, een mijlpaal die we moeten koesteren. Dit moment herinnert ons aan de kostbare waarde van de vrijheid waarin we vandaag de dag leven. Want vrijheid is oh zo kostbaar, maar tegelijkertijd ook fragiel. Hoewel het soms vanzelfsprekend lijkt, zien we ook nu weer, dat op vele plaatsen in de wereld mensen hun leven riskeren om vrijheid te bevechten, net zoals dit 80 jaar geleden hier gebeurde."

Scholieren trotst met de burgemeester, symbolisch met de Schotse vlag in de hand en het V-teken makend op de foto. (Foto: Hans van den Eeden)

Oversteek

"Jonge mannen, vaak nog jongens, van de 51e Highland Divisie uit Schotland, stonden toen voor een onvoorstelbare taak. Hun moed is bijna niet voor te stellen. Ze waagden de oversteek, terwijl het oorverdovende geluid van een regen aan granaten boven hen bulderde en de dreiging van vijandelijk vuur constant aanwezig was. Het is moeilijk voor ons, om hier in alle rust, voor te stellen wat zij toen hebben doorstaan. Ze wisten dat elk moment fataal kon zijn en toch gingen ze door. Hun moedige daden maakten de bevrijding van onze gemeente mogelijk en brachten ons de vrijheid waarin we leven.

De bevrijding kwam echter niet overal met een groot feest, zoals we ons dat soms voorstellen. In plaats van blije gezichten werden de bevrijders in ons gebied geconfronteerd met veel persoonlijk leed en tragedie. Zo ook toen het peloton verder trok richting Heusden. Wat zij daar aantroffen was geen vreugde, maar een grote ramp, die in de nacht van 4 op 5 november de gemeenschap had getroffen. Daarbij vonden 134 inwoners, zo’n 10% van de bevolking de dood”. Na de toespraak en de ceremonie volgde voor de kinderen de ontlading. Trotst gingen ze bij het pijlmonument, symbolisch met de Schotse vlag in de hand, het V-teken makend op de foto.