“Ik heb veel van de wereld gezien. Maar de vesting is en blijft mijn ‘thuis.” Dit is de beleving van de 94-jarige Huub de Waal. Aan iedere straathoek van de vesting heeft hij levende herinneringen. Dat geldt in ieder geval voor het ‘kussteegje’.

Door Hans van den Eeden

Gedreven vertelt De Waal, dat hij geboren is in Herpt. “Daar woonden we met vier Hervormde gezinnen in het katholieke dorp. Ik ging daar naar de katholieke lagere school. Door de roomse sfeer ben ik als kind naar de Openbare School in Heusden vertrokken.” Later is De Waal ook naar Heusden verhuisd. “Ik ben in 1929 geboren en er was toen tijdens de crisisjaren sprake van een groot standenverschil. Je afkomst, opleiding, het werk wat je deed, hoeveel grond je had, was bepalend voor de sociale klasse. Het was ook onmogelijk om relaties met meisjes en jongens van een andere klasse aan te gaan.” In 1947 ging De Waal in dienst bij de Mariniers. Met genoegen denkt hij aan deze periode terug. Later ging hij als commies bij de belastingdienst in Woudrichem werken. “Daardoor steeg mijn aanzien. In 1953 werd ik ook nog geconfronteerd met de Watersnood. Binnen mijn mogelijkheden heb ik een bijdrage aan de opvang geleverd.” Omdat het avontuur lonkte, vertrok hij naar Canada voor een nieuwe uitdaging.

Predikant

“In Canada heb ik 30 jaar gewoond. In het begin was het handmatig en machinaal hard werken. De sfeer en verbondenheid tussen de collega’s van verschillende nationaliteiten was groot. Snel maakte ik mij het Frans, Engels en het Duits eigen. Ook ben ik met een Canadese vrouw, Sylvia, getrouwd.” Met succes verkocht hij in een kraampje voor het parlementsgebouw Hollandse klompen. Geïnspireerd door zijn geloof verdiepte hij zich in de leer van Calvijn en Jung en volgde opleidingen theologie en sociologie. Ook werd hij leraar. Een predikantschap van de Church of Canada was daarvan het gevolg. “Vele jaren ben ik voorgegaan tijdens de kerkdiensten. Het was een periode waar ik met plezier aan terugdenk.”

Na zijn pensioen trok Huub de Waal opnieuw naar de geborgenheid en intimiteit van Heusden. “Mijn kunstzinnige vrouw heeft veel schilderijen over Heusden geschilderd. We hebben daar samen , tot haar overlijden, een mooie tijd gehad. Heusden was in mijn jeugd uitermate kindvriendelijk. De huidige Stadshaven was toen Wilhelminapark en een trefpunt voor de jeugd. We voetbalden er en haalden er kattenkwaad uit. Pal aan de Bergsche Maas, richting de Heusdense brug lag een voetbalveldje. Regelmatig verzamelden we ons daar als jeugd en maakten via Heesbeen een wandeling.” De Waal, zijn vrienden en vriendinnen waren later ook te vinden in het steegje tussen de Vismarkt en de Botermarkt.

Kussteegje

“Door de intieme contacten stond het ook bekend als ‘kussteegje’”, glimlacht hij. Hij verwijst ook naar het steegje tussen de Ridderstraat en Wijksestraat ,dat bekend staat als ‘dodemanssteegje’. Hij koestert herinneringen aan de ‘boerenhoek’, gelegen op de hoek Engstraat/Breestraat. Hier werden in de sfeer van een hangplek de laatste nieuwtjes uitgewisseld. Bij de ervaringen over de Tweede Wereldoorlog strijden feiten en emotie om voorrang. “Vanuit het Wilhelminapark observeerden wij jonge vrouwen, die feestavonden van de Duitsers in de horeca bezochten. Deze kwamen onder andere uit het Land van Heusden en Altena. Omdat het vermoeden bestond, dat hun ouders NSB-er waren, gaven we deze informatie aan de ondergrondse door.” Hij vertelt, dat door de bezetter jongens vanaf 17 jaar om een Ausweis werd gevraagd. Als ze deze niet konden tonen, werden ze zonder pardon opgepakt en in Duitsland tewerk gesteld. Toen de oorlog voorbij was werden sommige jongens geconfronteerd met het feit, dat ‘hun meisje’ was getrouwd. Hij kan zich de nacht van 4 op 5 november 1944, toen 134 mensen door het opblazen van het Stadhuis omkwamen, nog goed herinneren. Hij hielp mee om Heusdenaren onder het puin te bevrijden.

Na al het leed was er vreugde. Dit kwam in 1946 bij de oprichting van de Heusdense Toneelvereniging ‘Je maintiendrai’ met een uitvoering tot uiting.

Huub de Waal is blij, dat hij mag autorijden. Gaat graag koffiedrinken in De Rustende Jager in Helvoirt. “Ik ga nu eerst wat boeken lezen, mijn Frans ophalen en het tijdschrift over mijn passie: sterrenkunde bestuderen. Verder mijn mail afwerken. Ik ben me bewust, gezien mijn leeftijd, van mijn kwetsbaarheid. In Heusden voel ik me thuis, veilig en gewaardeerd.”