In Heusden is grote waardering voor het artistieke en ambachtelijke werk van René van Boxtel. Met een grote ambitie schilderde hij als stadsrestaurateur uithangborden, hakte gevelstenen en stoeppalen. Dagelijks genieten Heusdenaren en bezoekers aan de vesting – met een knipoog naar het verleden- van zijn passie.

Door Hans van den Eeden

Wie Heusden bezoekt is verrast over de restauratie van de vesting. Dat wordt versterkt door de details, die door stadsrestaurateur Van Boxtel als schatten in de vesting zijn achtergelaten. René van Boxtel was sinds 1985 werkzaam voor de gemeente Heusden. De eerste jaren was hij medewerker van Museum Het Gouverneurshuis. Gedreven werkte Van Boxtel vanuit zijn atelier, dat gevestigd was in het Demerrondeel. Het hakken van onder andere stoeppalen realiseerde hij met name in zijn buitenatelier aan de Demer. Vanaf 1990 werd hij betrokken bij de realisatie en het opbouwen van verschillende exposities. Zijn deskundigheid werd ondersteund met zijn vakopleiding restauratiebeeldhouwen. Ook werd hij actief betrokken bij de voorbereiding en uitvoering van het ’stoepenplan’. Het was een idee van Comité Vesting Heusden. Deze Heusdenaren hebben zich ingezet voor het behoud en herstel van oude stoepen. Het resultaat is nog dagelijks zichtbaar. Naast advies stak hij ook praktisch de handen uit de mouwen.

Historisch onderzoek

Dat liep uiteen van te herstellen stoepen, stoeppalen en hekwerk. Het werk van deze stadsrestaurateur paste volledig in het beleid van de gemeente. Het doel was en is erop gericht, dat het historische karakter versterkt werd en behouden blijft. Een gevolg hiervan is, dat lichtreclames niet zijn toegestaan. Passend bij Heusden is een uithangbord een goed alternatief. Ook leverde Van Boxtel een bijdrage aan het ontwerpen en vervaardigen van een scala aan uithangborden. Daarmee werd de kleurrijke en beeldbepalende traditie van Heusden versterkt. Resultaten zijn dagelijks in het straatbeeld te zien. Enkele voorbeelden van uithangborden zijn De Open Hof, De Waterdrager en Smits Schoenen. Voor Van Boxtel was hierbij historisch onderzoek naar de oorsprong en functie van oude panden van belang. Dat gold ook voor de historie en de oorspronkelijke namen van panden. Vaak werden deze namen nabij de deurpost geschilderd. Soms was het passend deze naam via een gevelsteen te laten herleven. Voorbeelden hiervan zijn De Veerpoort, ’t Putterke en Boter by de Vis. De gepassioneerde Van Boxtel ging in zijn werk niet over een nacht ijs. Voortdurend ging hij op zoek naar de ‘verborgen historie’. Dit met de intentie om gegevens achter de gepleisterde historische voorgevels opnieuw tot leven te wekken.

Maquette

Wie door Heusden loopt wil en kan niet om zijn werk heen. Veel waardering is er voor de grote maquette van Heusden, die in het bezoekerscentrum staat. Zowel Heusdenaren als bezoekers worden zo wegwijs gemaakt in de vesting. Dat geldt ook voor de maquette van het voormalige historische stadhuis, dat tijdens de stadhuisramp in de nacht van 4 op 5 november is opgeblazen. Zijn vakmanschap kende geen grenzen. Met deskundigheid graveerde hij ook de Waterschaps glazen. Bijzonder is de ‘tast plattegrond’, die hij voor visueel gehandicapten aan de zijkant van het voormalige stadhuis realiseerde. Hiermee legde hij een relatie tot de internationaal vermaarde en blinde Heusdense stadsbeiaardier Jacob van Eyck.

Appie Vos

Wie in Heusden de Heemtuin bezoekt kan het beeldhouwwerk, een duifje, vinden, dat hij als aandenken aan Appie Vos, de ‘duivenmelker’, maakte. Gedichten van de Heusdense Mariska Meuzelaar heeft hij in stenen nabij de leugenbankjes uitgehouwen. De betrokkenheid van de Waalwijker met zijn geliefde Heusden is gebleven. Dit blijkt onder andere uit het fraaie symbolische en figuratieve schilderwerk, dat hij in het Stiltecentrum ‘Maria van Heusden’ maakte. Van Boxtel was ook actief buiten de grenzen van de hem zo geliefde vesting. Een voorbeeld is het Pijlmonument bij het afwateringskanaal in Drunen. Het herinnert aan de Schotten, die de gemeente Heusden op 4 november 1944 hebben bevrijd.

Bijzonder was, dat hij huisnummers en namen van bewoners van de vesting op hun deuren schilderde. Zijn vakmanschap op het gebied van kalligrafie is in Heusden nog dagelijks te bewonderen. Bijzonder zijn de schilderijen die hij van markante locaties maakte. In het Bezoekerscentrum is als eerbetoon aan Van Boxtel een bescheiden expositie van zijn werk ingericht. Als blijk van waardering en erkenning ontving Van Boxtel in 2013 de Erepenning van de gemeente Heusden. Hij ontving deze penning ‘vanwege zijn zeer grote bijdrage aan de cultuurhistorische beleving van de vesting’. Zijn werk is in 2018 overgenomen door Iggy ’t Hart.