Heusden en St. Joris horen bij elkaar. Attributen van het voormalige St. Jorisgilde in het Gouverneurshuis versterken dit beeld. Feiten en veronderstellingen over deze internationale heilige strijden om voorrang. Dit is de mening van Job van Dooren, voorzitter van het Gouverneurshuis. De opzet is om jaarlijks een St. Jorislezing te houden.

Door Hans van den Eeden

De legendarische heilige St. Joris behoort tot de meest vereerde heiligen van de middeleeuwen. Gezien de relatie van St. Joris met Heusden organiseerde het Gouverneurshuis een St. Jorislezing. Het is de start voor een jaarlijkse lezing over de heilige die bekend is om de legende van St. Joris en de draak. Tijdens de drukbezochte lezing ging Job van Dooren, voorzitter van het Gouverneurshuis, uitvoerig in op de betekenis van St. Joris. Hierbij herinnerde hij aan het Heusdense St. Jorisgilde en het historische gildekastje. Op 23 april is de internationale naamdag van St. Joris. Deze heilige is ook een bekende beschermheilige van de katholieke scouts die op de St. Joris dag hun patroonheilige vieren. In verband met legendarische prestaties werd St. Joris patroonheilige van talrijke schuttersgildes. In Nederland zijn de meeste gilden naar hem genoemd. Gildebroeders van St. Joris uit Heesbeen zaten vooraan in de Gildezaal om niets van de presentatie van Van Dooren te missen.

Legende

Van het leven van Joris is weinig bekend. Hij moet in de derde eeuw in Cappadocie, een gebied tussen de Zwarte Zee en het Taurusgebergte, geboren zijn. Volgens zijn levensbeschrijving nam hij dienst in het Romeinse leger. Als zoveel heiligen kwam zijn bekering tot het Christendom hem duur te staan. Onder keizer Diocletianus werd hij omstreeks 303 gemarteld. Men stopte hem in een ketel met kokend lood. Maar Joris stapte ongeschonden uit de hitte. Ten slotte werd hij door beulen met het zwaard gedood. Tijdens de boeiende lezing van Job van Dooren bleek dat zijn internationale vermaardheid en inspiratie groot was en is. De heilige werd beroemd door de bekende legende van St. Joris en de draak. Tijdens de lezing toonde Van Dooren een gevelsteen van het voormalige Schuttershuis aan de Putterstraat. Ook daar wordt Sint Joris, gezeten op een paard, heldhaftig met de draak afgebeeld. De legende van Sint Joris en de draak verwijst naar het klassieke verhaal tussen goed en kwaad.

Lans

De oudste versie van de legende van St. Joris dook op in de elfde eeuw. De heilige Joris wordt meestal voorgesteld als een ridder in volle wapenuitrusting op een paard. Op de borst of op zijn schild draagt hij een kruis. Met een lans doorboort hij de bek van de draak. Het kronkelende beest is steeds onder zijn voeten of onder de hoeven van het paard afgebeeld. Hiermee wordt symbolisch uitgedrukt dat het goede het kwade overwint. Talrijke keren is St. Joris zo vereeuwigd. De legende van Sint Joris en de draak is een eigen leven gaan leiden. Aanleiding voor het Vaticaan om de combinatie van St. Joris en de draak te schrappen. Dat geldt ook voor de mooie verhalen van St. Nicolaas die met zijn paard over de daken liep. Ondanks veronderstellingen en mythes is St. Joris symbolisch internationaal bekend. Zo is het oorspronkelijke verhaal verloren gegaan. Daarom werden mythen uit de Oudheid in het verhaal geïntegreerd. Zo heeft het ook overeenkomsten met Perseus en Legenda Aurea uit de 13e eeuw. Dit speelt zich in Silena in Libie, Rusland, Griekenland en Engeland af. In Engeland was Joris, of George, al bekend in de 8e eeuw. Er is ten minste één Angelsaksische kerk aan deze heilige gewijd. Tijdens de Tweede Kruistocht stelde Richard Leeuwenhart zich onder de bescherming van St Joris. Tijdens de lezing maakte Van Dooren boeiende internationale onbekende uitstapjes. Hierbij ging hij in op het ‘rode kruis van St. Joris’ met een witte achtergrond. Ook in Klein-Azie, Noord-Afrika (Libie) en onder de moslims is Joris, soms met een andere naam, geen onbekende. Wie zich verdiept in St. Joris is verrast over de relaties en aspecten van het religieus erfgoed. Gouverneurshuis gaat jaarlijks op of rond 23 april een St. Jorislezing organiseren. “De lezing heeft mij nieuwe inzichten gegeven. Met name de internationale invalshoek was voor mij een verrassing”, aldus een van de deelnemers aan de boeiende lezing. Het was een goede start van jaarlijkse St. Jorislezingen. Over de relatie tussen religieus erfgoed en historie raak je nooit uitgepraat.