Zaterdagavond mogen we aan de bak… en op de bok! Met vijf collega gelegenheidsdirigenten zal ik Poporkest Mixed Up uit Drunen voorstaan met de baton in de hand om tijdens Maestro Waspik elk twee nummers te dirigeren. Naast het verplichte ‘Thriller’ van Michael Jackson is mij ‘Hallelujah’ van Leonard Cohen toebedeeld. Aan mij de taak om de leden van Mixed Up en daarmee het publiek in hogere sferen te brengen.

Het nummer ‘Hallelujah’ van Leonard Cohen wordt door vrijwel iedereen de hemel in geprezen; kan ook niet anders met zo’n titel. Zelf geniet ik meer van zijn andere werk met als persoonlijke hoogtepunten ‘Dance me to the end of love’, ‘So long, Marianne’ en vooral ‘Suzanne’. Nee, vrolijk word je er niet van, maar die intentie heeft Cohen nooit gehad met zijn nummers. Sterker nog: ik heb hem nog nooit echt uitbundig of vrolijk gezien; hij leek zijn hele leven lang een grote ballast met zich mee te dragen.

Ome Jos

Ik leerde de muziek van Leonard Cohen kennen via ome Jos, God hebbe zijn ziel. Toen ik net op het HBO zat en ik een stage van vier weken moest zien te regelen bij een dierenopvang, kwam ik via hem terecht bij de Nederlandse Opvang voor Papegaaien in Veldhoven. We reden meerdere keren per week samen in de auto die kant op waarbij ome Jos vertelde over zijn werk (hij hielp jongeren die een misstap hadden gemaakt in hun leven weer op het rechte pad) en over muziek.

De meester zelf: Leonard Cohen schreef in 1984 met ‘Hallelujah’ een iconisch nummer.

'Maybe there’s a God above and all I ever learned from love was to shoot at someone who outdrew me. And it’s not a cry you can hear at night, it’s not somebody who’s seen the light, it’s a cold and it’s a broken Hallelujah.'

Leonard Cohen was zijn held en ome Jos vertelde me vooral te kunnen genieten van zijn donkere stemgeluid. Op een paar nummers na heb ik het oeuvre van Cohen in die jaren niet echt een kans gegeven: mijn leven was op dat moment te druk om even stil te staan bij de diepte van de Cohen-songs. Later ben ik de nummers wat meer gaan draaien en zat ik, samen met ‘Murder ballads’ van Nick Cave, in een muzikaal gezien wat meer donkere periode. Ik begreep toen ook wat beter waarom ome Jos zo geraakt werd door de muziek: het was de soundtrack van zijn leven.

Jan Rot

Dat juist ‘Hallelujah’ vele jaren later mijn pad zou kruisen als Maestro had ik nooit kunnen bedenken. Het zou ook niet mijn eigen keuze zijn. Ik vind ‘Hallelujah’ bij uitstek zo’n nummer dat helemaal kapot gecoverd is en daarmee enorm aan zeggingskracht verloren heeft. Het is een van de meest gecoverde songs ter wereld. Oké, de uitvoeringen van Jeff Buckley, John Cale en Bon Jovi gaan nog wel, maar Bono en Susan Boyle slaan volledig de plank mis. En laten we het dan vooral niet hebben over Nick Schilder en Lisa Lois: die versies staan wat mij betreft veel te ver van het origineel af. Dan doet Jan Rot het eigenlijk nog het beste met zijn vertaling uit 2008. Hij vertolkte het nummer op imposante wijze bij Matthijs Gaat Door in het najaar van 2021, ‘op z’n Rots’.

Jan Rot was een kei in het hertalen van bekende nummers. Ook ‘Hallelujah’ nam hij onder handen. Check op YouTube zijn uitvoering uit 2021 bij Matthijs Draait Door.

'Ik hoorde van een nieuw akkoord wat David speelt en God bekoort, maar notenleer dat vind jij vast gedoe ja. Dat gaat dan zo van C naar D en E mineur en straks de B, de psalmenvorst ontdekt zijn Hallelujah. Hallelujah, hallelujah, hallelujah, hallelujah.' (Jan Rot)

Goed, een paar geslaagde covers dus, maar alle ‘probeersels’ maken de oerversie van Cohen alleen maar sterker. Nou ja, oerversie: uiteindelijk heeft het nummer zich steeds ontwikkeld en is vooral de versie bekend die Cohen op zijn album ‘Various Positions’ uit 1984 zette. Vier coupletten die vooral gaan over het schrijven van het ultieme lied, waarmee je de hemelpoort in komt. Schijnbaar heeft hij tachtig coupletten geschreven over religie, opgroeien, spiritualiteit en seks. De muziekcritici kunnen het dan ook niet eens worden over wat Cohen nou precies met zijn nummer wil zeggen. Hij is daar zelf ook nooit echt uitgesproken over geweest. Gaat het over jezelf losmaken van deze wereld met alle tekortkomingen, in de breedste zin van het woord en met veel Bijbelse verwijzingen? Of eerder over het schrijven van het ultieme lied, waarmee je de hemelpoort in komt? God mag het weten.

'I’ve done my best, I know it wasn’t much, I couldn’t feel, so I tried to touch, I’ve told the truth, I didn’t come to fool you. And even though it all went wrong I’ll stand right here before the Lord of song with nothing on my tongue but Hallelujah.'

Terug naar april 2025. Leonard Cohen is al negen jaar niet meer onder ons en ook ome Jos verliet lang geleden het aardse leven. Toch hoop ik beide heren aanstaande zaterdag weer even dichtbij te brengen in Den Bolder in Waspik. Na twee repetities met Mixed Up kan ik niet anders concluderen dan dat de muzikanten beschikken over enorm veel kwaliteit en een prachtige, plechtige versie van Hallelujah neer kunnen zetten. Aan mij de gewichtige taak om ze tot het uiterste te drijven op een manier die mij wel past: niet te uitbundig, maar wel recht uit het hart. Door Maestro ben ik Hallelujah veel meer gaan waarderen en kan ik niet langer ontkennen dat het gewoon een gruwelijk goed nummer is. Maestro Waspik draait om de zes dirigenten, maar ik wil het publiek zaterdag vragen om af en toe even de ogen te sluiten en te genieten van de hemelse klanken van Mixed Up. Een beetje kippenvel op de armen maakt de avond voor mij geslaagd.

Marcel Donks, muziekliefhebber uit Waspik