Heusden-vesting staat op 12 en 13 september volledig in het teken van kunst. Ruim 40 kunstenaars manifesteren zich vol verve aan het publiek. Dit gebeurt in momentenpanden, ateliers, tuinen en op bijzondere locaties.
Door Hans van den Eeden
In Heusden-vesting zit kunst en cultuur diep in de genen. Dit blijkt uit een voorverkenning van ‘Kunst in Monumenten’. De deuren van panden, ateliers en tuinen staan tussen 10.00 en 17.00 uur wijd open. De groei van het aantal deelnemers van drieëndertig vorig jaar naar ruim veertig kunstenaars bevestigt de belangstelling. De groei van het aantal kunstenaars is mede een gevolg van de deelname van gastkunstenaars. Deze 14de editie van Kunst in de Vesting valt samen met het nationale Monumentenweekend. Dat wil zeggen dat er in de vesting gedurende de kunstmanifestatie veel monumenten te bezoeken zijn. Met elan en enthousiasme heeft een vernieuwd bestuur van de Kunstvesting Heusden de kunstroute opnieuw vorm en inhoud gegeven. “Tijdens dit weekend verandert Heusden opnieuw in een bruisende kunstenstad”, aldus de organisatie. Verder is het een evenement dat aantrekkelijk is voor alle leeftijden. Zo tonen leerlingen van de Johannes Paulus Basisscchool trots hun creatieve kunst op het schoolplein aan de Demer. Tijdens de kunstroute zullen solo-muzikanten en kleinkunstenaars kleinschalig van zich laten horen. De route heeft geen start of eindpunt. De locaties worden via witte vlaggen met het logo van de Stichting Kunstvesting aangeven.
Kunstvormen
Een start vanaf het Gouverneurshuis aan de Putterstraat 14 is een goede optie. De ervaring leert, dat deze route grote aantrekkingskracht heeft op bezoekers uit heel Nederland en het buitenland. Het gaat hierbij niet om ‘dagjesmensen’ maar om kunstliefhebbers. Uit ervaringen blijkt, dat sommige bezoekers twee dagen voor een bezoek aan de kunstvesting uittrekken. Enkele komen met de camper of met de boot. Bezoekers kunnen informeel gratis vrij rondwandelen en zich laten inspireren door vele kunstvormen. Dit in combinatie met een blik naar historische gevels. Voorbeelden zijn een bezoek aan de Lutherse kerk, het Commiezenhuis en verschillende ateliers. Gehoopt wordt dat de restauratie van het Bedeelhuisje dan al is afgerond. Bijzondere locaties zijn ook de Heemtuin, het pand De Republiek en de trouwzaal van het voormalige stadhuis. Verschillende ateliers moeten ‘achterom’ via tuinen worden bezocht. Dit geeft een inkijk ‘achter de gevels’.
Ambacht en techniek
De uitingsvormen van de deelnemende kunstenaars lopen sterk uiteen. Schiderijen van acryl, olieverf tot aquarel. Verder keramiek, tekeningen, sierraden, kunstnijverheid en beeldhouwkunst in steen en hout. Maar ook ambachtelijke kunstenaarsboeken zijn er te zien. Vast staat dat ambacht en techniek niet zonder elkaar kunnen. Verder, dat de scheidslijn tussen professionele en autodidaktische kunst vervaagt. Ook is er een demonstratie calligrafie. ‘Kunst in de Vesting’ bevestigt dat Heusden als kunstenaarsstadje veel te bieden heeft. Zo zijn er in de vesting zeven culturele organisaties actief. Zij werken via het Cultureel Platform samen. Ook worden door zowel het Gouverneurshuis als Lokaal 23 kunstenaars uit de gemeente Heusden in de gelegenheid gesteld om gratis hun werk te exposeren.
Het culturele klimaat in de vesting heeft een geschiedenis. Het was de visie van de ‘restauratieburgemeester’ Gerard Scholten (1933-2020) dat het elan van de vesting vergroot zou worden als er meer kunst in de Vesting zou komen. Door zijn stimulans vestigden zich de vermaarde kunstschilders zoals Kees Bol, Peter en Henri Bol, graficus Elmar Gille, Mees Douglas, Jan Jacob Henneman en Pieter de Bodt zich in Heusden. Ook de gerenomeerde kunsthandel Lambert Tegenbosch opende in 1977 zijn deuren in Heusden. Meer kunstenaars volgden.
Het voormalige complex van het Europees Keramisch Werkcentrum. (foto: Hans van den Eeden)
Europees Keramisch Werkcentrum
In 1969 werd in het leegstaande complex aan de Pelsestraat het Europees Keramisch Werkcentrum (EKWC) gevestigd. Het was een initiatief van keramist Jan Oosterman en Bernardine de Neeve conservator van Museum Booijmans Van Beuningen. Op het niveau van internationale kunst werd de vesting stevig op de kaart gezet. Maar het EKWC was ook naar buiten gericht. Er werden enkele projecten voor en met leerlingen van de Johannes Paulusschool opgezet. Zo werden schoolkinderen uitgedaagd om veldoventjes van klei op het schoolplein te bouwen. Met name vaders uit Herpt zorgden via hun aanhangers voor stookhout. Dit project was educatief en de sfeer een schot in de roos. Verder had het EKWC grote invloed op het culturele klimaat in Heusden. Mede daardoor vestigden zich steeds meer galeries en kunstenaars in Heusden. Zo werden tal van culturele avonden in het EKWC georganiseerd. Populair waren de filmavonden, optredens en andere activiteiten, die in het pand De Moriaan werden gehouden. Stichting De Moriaan dankt hier haar naam nog aan. Maar het EKWC keek verder dan de vesting. Zo werd met het thema ‘Heusden ontmoet Heusden’ in oktober 1986 een spraakmakende expositie in het Belgische Heusden-Zolder gehouden. Door het grote succes werd het EKWC te klein en verhuisde in 1991 via Den Bosch in 2015 naar Oisterwijk. In Oisterwijk is men Heusden nog lang niet vergeten. Dat is wederwijds.
De route is verkrijgbaar bij de locaties en het Regionaal Bureau voor Toerisme en de deelnemende kunstenaars.