Literatuur en gedichten zijn een onderdeel van een bijzondere wandeling. Dit blijkt uit een serie nieuwe gedichten, die met het thema ‘In het voorbij gaan’, sinds de afgelopen week aan de Heusdense gevels hangen.

Door Hans van den Eeden

In Heusden-vesting valt er op het gebied van kunst en cultuur veel te beleven. Een van de activiteiten wordt door stichting De Moriaan jaarlijks georganiseerd. Met het thema ‘In het voorbijgaan’ kunnen bezoekers op eigen gelegenheid gedichten, die tot nadenken stemmen, ontdekken. Het zijn letterlijk ‘tekens aan de wand’ die het hart raken. De organiserende culturele stichting De Moriaan exposeert gedichten al vele jaren aan historische gevels. Bezoekers aan en inwoners van de vesting worden uitgenodigd om ‘In het voorbijgaan’ hier even bij stil te staan. Omdat ze kort zijn hebben ze een hoge zeggingskracht. Inspirerend is dat op de locaties van de gedichten een relatie tussen verleden en heden wordt gelegd. Bijzonder is ook dat de gedichten aan de gevels van historische panden hangen. Hierbij heeft ieder pand ook nog zijn eigen verhaal.Stichting De Moriaan is met de keuze van de gedichten niet over een nacht ijs gegaan. Dat geldt ook voor het gedicht ’Brief’ van de hand van Wilfred Smit (1933-1972). Het gedicht aan het pand Hoogstraat 4 gaat in op de communicatie tussen grootvader en zijn kleinzoon. Duidelijk is dat aan zijn gedicht iedereen een eigen inkleuring zal geven. Wilfred Smit is een dichter van raadsels en vragen. De beelden in zijn gedichten lijken te zijn samengesteld uit een mengsel van literaire toespelingen en geheimzinnigheid.

Milieudienst

Met het thema ‘ontroerend’ wordt de lezer in de Nieuwstraat meegenomen naar de milieudienst. 'Ontroerend onhandig, zoals vuilniswagens die te hard rijden', aldus Remco Campert (1929-2022). Net als eerdere jaren ontbreekt een gedicht van Campert niet. Zijn veelzijdigheid blijkt uit zowel zijn vele columns, gedichten als korte verhalen. Dit wordt versterkt door de P.C. Hoofdprijs, die hij in 1997 met glans heeft gekregen. Aan de gevel in de Nieuwstraat is ook een bijdrage van Herman de Coninck (1944-1997) te lezen. Via het thema ‘Foto’ herinnert hij de lezer aan de weemoed van het verleden. Het roept herinneringen op aan de familie en vrienden. Dat De Coninck zo meeslepend over poëzie, en andere zaken, weet te schrijven is allereerst te danken aan zijn vermogen om iets onbevangen te bewonderen. Dit uitgebalanceerd mengsel van enthousiasme en verwondering manifesteert zich ook in zijn gedichten. Bij de entree van de tuin van het Gouverneurshuis word je geraakt door het emotionele gedicht van Neeltje Maria Min (1944). Het heeft als titel: ‘Mijn moeder is mijn naam vergeten’ en legt verbanden tussen het verleden en het heden. Verder over de kwetsbaarheid en vergeetachtigheid van met name ouderen. Het gedicht heeft verschillende lagen en invalshoeken, zoals dementie. Met het gedicht verwierf Neeltje Maria Min in één klap een sterrenstatus in de Nederlandse letteren. Velen zijn getroffen door dit gedicht. Juist door zijn eenvoud en toegankelijkheid is het een krachtige bijdrage aan de wandeling. Tevens is het een gedicht om op een bankje in de Gouverneurstuin verder over te mijmeren.

Literaire verkenning

Tijdens de route kan je niet om het gedicht ‘Trijns biecht’ van Constantijn Huygens (1596-1687) heen. Het geeft onder andere een relatie tussen de normen en waarden van het roomse geloof weer. Het gedicht zit vol humor, reflectie en is overgoten door roomse zelfspot, ondeugd en blijheid. De Brabantse Lieke Marsman (1944) levert met haar gedicht: ‘Het gekrijs van meeuwen’ een eigentijdse bijdrage aan de gedichtenroute. Vanuit het Burchtplein richting Jacob van Eyckpassage is het gedicht van Judith Herzberg met als titel ‘Er is nog zomer’ te lezen. Zij schrijft gedichten, toneelstukken en scenario's voor televisie en film. Aan de monumentale gevel van de ‘Open Hof’, Breestraat 10, is het gedicht ‘Het is een prachtig boek‘ van Leonard Nolens (1947-2025) de moeite waard. Tijdens de gedichtenwandeling ‘In het voorbijgaan’ kan op eigen initiatief de vesting literair worden verkend. Inhoudelijk zijn de gedichten gevarieerd en met een klik op het mobieltje zijn ze thuis opnieuw te lezen en te waarderen. Mede door initiatieven van De Moriaan blijft het kleinschalige Heusden op het gebied van kunst en cultuur bijzonder.