Struikelstenen, de Nederlandse vertaling van het Duitse 'Stolpersteine', zijn betonnen gedenkstenen met een messing plaatje van 10 x 10 cm. Deze stenen bevatten de persoonlijke gegevens van slachtoffers van vervolging tijdens de oorlog, zoals hun naam, geboortejaar, datum van wegvoering, datum en plaats van overlijden en vaak de naam van het kamp waar zij omkwamen. Deze stenen in onze gemeente betreft Joodse mensen. De tekst begint met 'Hier woonde', zodat voorbijgangers weten dat dit het woonadres van het slachtoffer was.
De struikelstenen liggen vlak in het trottoir, maar vallen op door hun kleur en reflectie. Voorbijgangers worden aangemoedigd om te stoppen, door hun knieën te gaan en het hoofd te buigen om de informatie te lezen. Zo buigen zij symbolisch voor het slachtoffer. Het struikelen is hier bedoeld als een symbool voor het stilstaan bij hun leven en lot.
Witte steentjes
In maart 2019 zijn struikelstenen gelegd voor Josef Hirnheimer, Fritz Hirschfeld en Hans Leo Berg in Nieuwkuijk en Vlijmen. Deze herinnering blijft levend door jaarlijkse herdenkingen, waarbij basisschoolleerlingen de verhalen doorvertellen. De Educatiecommissie van Heemkunde heeft dit initiatief genomen zodat de jongere generatie ook bewust is van hun woonomgeving. Op 4 november bij de herdenkingsdag in Nieuwkuijk stonden de leerlingen van groep 8 van BS Het Kompas stil bij de struikelstenen van Frits Israël Hirschfeld en Hans Leo Israël Berg. Deze stenen liggen naast de poort van de school. Na een openingswoord door Leo van den Hoven van de Educatiecommissie Heemkunde en een bijdrage van wethouder Thom Blankers legden de leerlingen beschilderde eigen witte steentjes (Joods gebruik) en bloemen bij de gedenkstenen.
Een gezamenlijk gedicht van de klas werd voorgelezen en wordt later met een groepsfoto opgehangen bij een plaquette van de struikelstenen in school.
's Middags was het voor de leerlingen van BS de Vijfhoeven in Vlijmen, waar zij herdachten bij de struikelsteen van Joseph Hirnheimer bij het adres Wolput 12. Ook daar werd een groepsfoto gemaakt, steentjes en bloemen gelegd. Een gedicht werd voorgelezen door Saar de Kort en wordt nadien met de groepsfoto opgehangen in de school bij de plaquette van de struikelsteen.
Deze ceremonies dragen bij aan de jaarlijkse herdenking en geven de zorg voor de struikelstenen door aan de volgende generatie. Laat deze struikelstenen ons steeds herinneren aan de vrijheid die we hebben.
Het Kompas. (Foto: Ad van Kessel)
De Tweede Wereldoorlog
De lucht was zwaar, de aarde bewoog.
Donderend geschut en een leider die loog.
Steden lagen in puin, de hemel werd zwart.
Oorlog was alles en het leven werd hard.
Dagen van angst, nachten van pijn.
Zonder te weten of je ooit veilig zou zijn.
Soldaten marcheren, joden verdwijnen.
Families die thuis of in een kamp wegkwijnen.
De zeeën van bloed en bergen van verdriet.
Geen grenzen en Hitler die dat graag ziet.
Mensen in het verzet in het diepste geheim.
Strijden voor de vrijheid die vanzelfsprekend zou moeten zijn.
De oorlog is hard en het meeste verwoest.
Het leek wel of alles en iedereen kapot moest.
Vrienden verloren, families gescheiden.
De tijd zal het nooit helemaal laten verdwijnen.
De oorlog eindigde, maar de wonden bleven.
Zouden de mensen ooit nog liefde kunnen geven?
Dat wij nooit vergeten wat overwint.
Vrede en liefde voor elkaar is wat ons verbindt!
Groep 8 Het Kompas 2025-2026
Sam, Tibo, Stijn, Tijl, Lotte, Ziggy, Vivienne,
Jayden, Alfaraaz, Mylan, Floris, Benjamin,
Danny, Ardjuna, Collin, Milan, Ilyas.
De Vijfhoeven. (Foto: Wil Gulpen Fotografie)
Herinneringen
Ik lig in het gras
En staar naar de zon.
Er komt een vliegtuig voorbij.
Maar er is niets aan de hand.
Vroeger was dat wel.
Hoe zou dat zijn geweest.
Ik dank paniek eb angst.
Verlies en verdriet.
Maar dat weet ik niet.
Ik weet niet hoe het was.
Ik weet niet hoe ik mij zou voelen.
Maar wat ik altijd zal onthouden is.
Verdriet is het gemis
waardevol zijn de herinneringen.
Door Saar de Kort, BS De Vijfhoeven