Met het thema ‘dementie’ is in de Jacob van Eyckpassage in Heusden, op de sokkel, werk van kunstenaar Paul Ebben te zien. Onlangs onthulde wethouder Jeroen van den Bosch het indringende beeld van de kunstenaar uit Oudheusden.

Door Hans van den Eeden

Het ‘sokkelproject’ is een plek waar kunstenaars hun werk, gedurende een jaar, in de openbare ruimte kunnen exposeren. Ook biedt het bezoekers de kans in aanraking te komen met kwalitatieve kunst. Het kunstwerk van Paul Ebben neemt de plaats in van het beeld van Herptenaar Paul Spencer. Tijdens een presentatie stak cultuurwethouder Jeroen van den Bosch de waardering voor de artistieke presentatie van Paul Ebben niet onder stoelen of banken. Dat gold ook voor Jan van der Lee, voorzitter van stichting Kunstvesting Heusden. In de voorwaarden van het sokkelproject is opgenomen dat de sokkel beschikbaar wordt gesteld aan een erkend kunstenaar. Paul Ebben (1952, Cuijck) startte als kunstschilder met een uitgebreid oevre. Hij schildert figuratief, meestal met de klassieke thema’s landschap, portret en stilleven. Hiervoor gebruikt hij vooral olieverf en vaak in de door hem ontwikkelde relieftechniek. De laatste jaren gaat zijn meeste creatieve energie naar beeldhouwen. Werken in klei, gips, cement, hout en bij voorkeur acrylhars. Onderwerpen zijn vooral portret en figuurstudies. Het beeld ‘Dementie 2’ is gemaakt in acrylhars met aluminiumcement. Het poogt de wanhoop, angst en de wreedheid van deze ontluisterende ziekte dementie weer te geven. Paul Ebben volgde met ambitie de Kunstacademie Arendonk in België. Daar kon hij zijn creatieve energie in beeldhouwen kwijt. Duidelijk is dat het beeld niet vrijblijvend is en emoties oproept. Het is ook een poging om de wreedheid van deze ziekte weer te geven.

Kunstwerk 'Dementie 2'. (Foto: Hans van den Eeden)

Kunstwerken

Naast Paul Spencer exposeerde ook Bart Somers, Catharina van de Ven en Mooniq Priem op de sokkel. Het project met jaarlijks wisselende kunstwerken is een vorm van kunst in de openbare ruimte. De Jacob van Eyckpassage is een rustgevende plek. Rustig zittend op een bankje krijgt men de gelegenheid om in aanraking te komen met kwalitatieve kunst. Een selectieprocedure is de basis om een plaats op de sokkel te krijgen. Uitsluitend werk van erkende kunstenaar kunnen een prominente plaats krijgen op de sokkel.Wie eenmaal op het bankje zit kan en mag niet om de geschiedenis van deze passage heen.

De naam ‘Jacob van Eyckpassage’ verwijst naar de blinde en interationaal vermaarde stadsbeiaardier Jacob van Eyck (ca.1590-1657) uit Heusden. De passage is een pleintje, gelegen tussen het Burchtplein en de Wijksestraat. De onthulling van het naambordje van de passage gebeurde indertijd door dr. Tiemo Wind. Hij is een kenner van Jacob van Eyck, op wie hij ook promoveerde.

Schuilplaats

Bijzonder aan de passage is de geschiedenis. Het nabij gelegen café Kareltje was tot de jaren vijftig als stadsboerderij door boer Vermeulen in gebruik. De locatie van de passage was helemaal boerenerf. “De notariswoning op het adres Burchtstraat 5 was ons woonhuis. Daar ben ik ook geboren. Een lange schuur aan het Burchplein deed dienst als koeienstal. We hadden een veebedrijf met 12 melkkoeien, varkens en kippen”, aldus de 92- jarige Klazien Vermeulen in een eerder interview met uw journalist. Zus, een alleenstaande boerenvrouw, herinnerde zich hun erf, thans Jacob van Ecykpassage, nog goed. Ze vertelt dat de wallen gebruikt werden voor het telen van groentes en gewassen. Dat gold ook voor het huidige Kasteelterrein en de voormalige rooms-katholieke Catharinakerk. Toen de kerk op 4 en 5 november 1944 werd opgeblazen onstond er een nieuwe situatie. Het was boer Vermeulen die de grond aan de kerk verkocht. “Een bijzondere periode vormde voor ons de laatste periode van de Tweede Wereldoorlog. De lange stal, het huidige café Kareltje, was tot aan de nok gevuld met stro en hooi. Omdat de muren erg dik waren was het ook een veilige plek tegen granaatscherven. Er waren periodes, dat er ruim tachtig Heusdenaren in de schuur sliepen”, aldus Klazien Vermeulen. Gedreven vertelde ze dat er op hun erf, de huidige Jacob van Eyckpassage, een gaarkeuken was ingericht. Deze werd door veel Heusdenaren bezocht.De aardappels, groente en vlees kwamen van het land van boer Vermeulen. Klazien zou het geweldig hebben gevonden dat het Sokkelproject op het voormalige erf werd gerealiseerd.