Zijn de huidige technologische ontwrichtingen verrassend of passen ze in historische patronen? Cycli in industriële revoluties en marktmachten worden belicht.
De 1e, 2e en 3e Industriële Revolutie
Tot omstreeks 1675 bepaalt de conservatieve religieuze mores wat de waarheid is. Dan begint de periode van de ‘Verlichting’ die tot ongeveer eind 19e eeuw duurt en meer creatieve vrijheid brengt, leidend tot vele innovaties. Zoals vanaf 1750 in het Verenigd Koninkrijk met de ontdekking van de stoommachine en de toepassing daarvan in haar textielindustrie. Nederland mist de innovatieboot omdat de Gilden, ‘n soort vakbonden, deze als bedreigend zien voor de bestaande werkgelegenheid en handel bijna meer prioriteit heeft. Volgende innovaties vinden vanaf midden 19e eeuw plaats in de VS met oliewinning, staalproductie, elektrische energie en telecommunicatie. Bedrijfsvoering, seriematige productie en assemblage worden voortaan op wetenschappelijke basis geschoeid. In Europa begint de industriële revolutie in Wallonië met steenkolenmijnen en staalindustrie. Charleroi is eind 19e eeuw een van de meest kapitaalkrachtige steden wereldwijd. In de VS verwerft Standard Oil door zijn schaalgrootte een monopolie positie. Pas in 1911 na vele jaren procederen ontbinden de Republikeinse autoriteiten wegens concurrentievervalsing deze firma in tientallen kleine bedrijven. Deze periode wordt die van de ‘Roof Baronnen’ genoemd met ongetemd kapitalisme. De industrialisatie in Nederland begint pas goed na 1875 met de oprichting van onder andere Philips en Royal Dutch Shell.
IBM 360 neemt een hele kantoorruimte in beslag
De 4e Industriële Revolutie, van analoog naar digitaal
Deze cyclus begint na WOII met grote digitale innovaties. In 1957 wordt in de VS Arpanet, de eerste vorm van internet, ontwikkeld om vijandelijke, lees Russische, spionage te verhinderen. IBM lanceert in 1960 zijn baanbrekende computersysteem IBM 360, ‘n indrukwekkende digitale disruptie. De EU treedt al in 2008 op tegen monopolistisch gedrag van Microsoft en die strijd duurt tot op heden voort. Na de eeuwwisseling komt de nadruk te liggen op hardware (chips) en software innovaties. Zie tabel aan linkerzijde.
Cyclische patronen in technologische revoluties
Begin 20e eeuw ontdekt de Russisch econoom Nicoalai Kondratieff patronen in het ontstaan van Industriële revoluties, namelijk cycli met tussenposen van 40 tot 60 jaar. Deze gaan gepaard met gelijktijdige beschikbaarheid van investeringsgelden voor het verder ontwikkelen van de uitvindingen. Aan deze cyclische innovaties verdienen marktmachten kapitalen, handig voor het weer financieren van de volgende disruptieve cyclus, zoals die van AI.
Tijdsduur bij Digitech disrupties tot 100 miljoen gebruikers
Sommige ontwrichtingen komen tot achter de voordeur!
Amerikaans data onderzoek aan embryo’s én aan de moeder vanaf bevruchting tot en met na de geboorte. Democraat Obama die in 2012 de verkiezingen wint met hulp van Google, die kiezers beïnvloeding met behulp van algoritmen regelde, heeft als als dank de weg geplaveid voor Big-Tech door deze te vrijwaren van regulering. De beïnvloeding eind 2024 door Rusland van de verkiezingen in Roemenië door gebruik van het sociale medium TikTok. Politieke partijen in Nederland kennen deze truc met sociale media ook. De op algoritmen gebaseerde discriminerende selectiecriteria, toegepast door de Nederlandse overheid, die tot het vernederende toeslagenschandaal hebben geleid.
De voordeur voor deze risico’s gesloten houden is geen optie, regelmatig frisse lucht nemen helpt oplossingen te bedenken.
Het volgende artikel betreft enkele erfenissen van de laatste wereldbrand WOII: de NAVO, de EU en ’n korte ‘eeuwigdurende’ vrede, gevolgd door weer oorlogen. Heb jij vragen of een reactie? Contact Ad Heersche, Drunen aheersche@kpnmail.nl