Verworvenheden die wij nu als vanzelfsprekend beschouwen zijn mede het gevolg van de ontwikkeling van onze Westerse beschaving met waarden en normen. Elementen daarin zijn het parlementair liberaal-democratische stelsel. In ons dagelijks leven betekent dit vrijheid op veel terreinen, gelijkheid voor alle burgers, mensenrechten en privacy Ook scholing, onafhankelijke wetenschapsbeoefening, persvrijheid, medische zorg, welzijn en ‘n gezonde leefomgeving.
Twee ontwikkelingen hebben in belangrijke mate bijgedragen aan het ontstaan van onze huidige verworvenheden
1 Vrijheid en politieke fragmentatie die tot creativiteit én welvaart hebben geleid.
Na ongeveer 1700, de periode van de Verlichting met zijn vrijere gedachtenontwikkeling, krijgen wetenschappers en uitvinders meer ruimte om ontdekkingen te doen, toepassingen te realiseren en die te delen met anderen. Het proces van politieke fragmentatie en maatschappelijke pluriformiteit, gedurende eeuwen in enkele Europese landen, leggen de basis voor de latere industriële- en sterk innoverende revoluties. Dit alles doet zich voor binnen ‘n ellipsvormig gebied van Zuid Italië. tot Noord West Europa. Wij plukken daar de vruchten nog van.
5 oktober 1789 loopt ‘n groep Parijse vrouwen de Mars op Versailles. Ze bestormen het slot en koning Lodewijk XVI komt onder huisarrest te staan.
2 Onze Westerse liberaal democratische rechtsstaat
-In 1789 vindt De Franse Revolutie plaats, beter gezegd de revolutie van Franse mannen en vrouwen. De absolute monarchie die Frankrijk gedurende ongeveer twee eeuwen is, wordt afgeschaft en de Eerste Franse Republiek opgericht.
-Vanaf 1830 volgen in Europa diverse revoluties tegen de absolute machthebbers. Deze vormen ‘n trigger voor grote veranderingen en leiden naar ons liberaal democratisch landsbestuur.
-In 1848, amper twee decennia na de revolutie golven, legt Nederlands staatsman Johan Rudolph Thorbecke op hoofdlijnen het fundament van ons liberaal democratisch stelsel.
-In 1918 ontstaat in Nederlands verzuilde samenleving ’n korte opstand, de Vergissing van Troelstra genaamd. Hij dwingt daarmee de regenteske klasse in zekere mate tot ‘n begin van de inrichting van de verzorgingsstaat.
De eerste Engelse bommenwerper stort in 1941 neer in Fryslân. Er volgen er veel meer.
Aan wie hebben wij onze vrijheden nog meer te danken?
Bijvoorbeeld aan de vele vaak jonge soldaten tijdens de laatste wereldoorlog. Dit jaar en zeker in de meimaand herdenken we na 80 jaar vrede deze oorlogsslachtoffers. Dat zijn de vooral Amerikaanse, Engelse, Schotse, Canadese, Poolse en Russische militairen en burgers waarvan er tijdens WOII vele miljoenen door het oorlogsgeweld zijn omgekomen. Zij allen die bijgedragen hebben aan onze bevrijding verdienen steeds ons diepe respect. We mogen hen dankbaar zijn voor de uiteindelijk behaalde maar zwaarbevochten overwinning, met voor ons vrede als gevolg.
Hoe staat het met onze voordeur?
Buiten de voordeur winnen conservatieve autocratische leiders aan invloed. Zij breken, zoals Trump en ook sommige Europese leiders doen, onze verworvenheden radicaal af. Klimaatrampen en oorlogen wereldwijd leiden tot migratiestromen naar Europa, door sommige politici als grootste bedreiging gezien.
Achter de voordeur zien anderen dat migranten mede ‘n oplossing kunnen bieden voor onze vergrijzing en bijdragen aan ’n vruchtbare maatschappelijke pluriformiteit. Velen van hen worden door burgers opgevangen. Hoe kunnen we buiten en achter de voordeur onze verworvenheden behouden? Daarvoor zijn wel grootschalige vredesconferenties noodzakelijk, inclusief ’n internationale vredesmacht die dit kan afdwingen en handhaven. En politici die in woord en daad onze verworvenheden blijven verdedigen, samen met burgers die dit met gemeenschapszin ondersteunen.
Dit achtste artikel is de laatste van deze serie over mondiale ontwrichtingen. Heb jij vragen of een reactie? Contact Ad Heersche, Drunen aheersche@kpnmail.nl of 06 43 09 82 60
Oproep
Wat is je mening over de voorbije serie artikelen en heb je belangstelling voor een volgende serie? Bijvoorbeeld over thema’s als: milieu & klimaat, beschikbaarheid en infrastructuren voor goederen-energie-data-water, schaalvergroting en machtsconcentraties, diepzee-ruimte-heelal, gevolgen, toekomstscenario’s en hoe hier mee om te gaan. We horen het graag! Stuur je reactie naar redactie-heusden@emdejong.nl