Wat onder samenwerkingsverbanden te verstaan?
Samenwerkingsverbanden, zoals allianties, unies en kongsi’s, zijn bondgenootschappen tussen landen. Na WOII tot ongeveer 2000 worden er in Europa ruim tien opgericht. Vele gericht op het voorkomen van nieuwe oorlogen, om Europese landen in vrede te verbinden en het bevorderen van onderlinge handel. Zeven afzonderlijke Europese landen, inclusief Nederland, nemen na WOII deel aan de supranationale unie EU om mondiaal ’n sterkere positie te realiseren. Bij nieuwe conflicten of spanningen, militair, politieke of commercieel verschuiven vaak machtscentra. Bestaande verbanden worden soms irrelevant en nieuwe zijn weer het gevolg.
Samenwerkingsverband BRICS
Diverse ontwikkelende landen kennen na 1945 ‘n geleidelijk politieke en economisch groei. Die wordt sterker vanaf 2000 en trekt de belangstelling van investeerders. Hun focus ligt op Brazilië, Rusland, India en China die het etiket BRIC krijgen opgeplakt, dat wordt na toetreding van Zuid-Afrika BRICS. Deze landen, inclusief vele nieuwe, vertegenwoordigen nu ongeveer 50 % van de wereldbevolking, creëren 40% van het mondiale BBP en bezitten ruim 1/3 van de belangrijkste grondstoffen wereldwijd. Zij eisen ‘n evenredige stem in de naoorlogse wereldinstituties, veelal nog door de USA gedomineerd. Zij wantrouwen de dominantie van Westerse landen. Versterkt door de dreiging van president Trump de BRICS landen importheffingen van 100% op hun producten te leggen als zij hun plan doorzetten ‘n alternatieve munt voor de oliedollar in te voeren.
BRICS is ontstaan in 2000 met de landen Brazilie, Rusland, India, China en Zuid-Afrika
De vaart raakt eruit
Na de stevige opmars deze eeuw van meerdere opkomende landen raakt de vaart eruit. Noordelijk Afrika blijft ver achter in ontwikkeling door zwak bestuur, hoge schuldenlast, zwakke investerings- en productiviteitsgroei en stijgende kosten door klimaatverandering. Buitenlandse investeerders verliezen hun belangstelling erin. Opkomende landen kiezen in het mondiale spanningsveld ‘n meer neutrale flexibele positie tussen het Westen, Rusland en China.
Andere samenwerkingsverbanden
Vanaf omstreeks eind vorige eeuw worden er ruim dertig nieuwe verbanden gesmeed met veel deelnemers uit het ‘Mondiale Zuiden’. Voorbeelden zijn 1) RCEP, Regional Comprehensive Economic Partnership uit 2011 is ‘n handelsverdrag tussen zestien landen omvattende bijna 3,5 miljard inwoners in 2014. 2) AFCFTA, African Continental Free Trade Alliance, opgericht in 2018. Het is ‘s-werelds grootste vrijhandelszone met 55 deelnemende landen en 1,3 miljard inwoners. 3) de T25, dit zijn de 25 grootste ongebonden transactionele landen die in het huidige sterk veranderende wereldkrachtenveld steeds de voor hen meest gunstige overeenkomsten willen sluiten. 4) autocratische Kongsi’s met landen die aan de macht willen blijven, hún wereldorde creëren en buurlanden déstabiliseren. Voorbeelden zijn Rusland, China, Iran, Venezuela en Noord-Korea. 5) De ‘Joint Expeditionary Force’, ontstaan in 2025 met tien Noord Europese landen. Ook Nederland en Groot Brittannië nemen er deel aan. JEF is gericht op noordelijk Europa en beoogt onder andere om eventueel zonder de NAVO Oekraïne tegen de Russen te beschermen.
Weet je dat..?
Landen en ook bedrijven steeds meer gebruik maken van zogenaamde ‘geopolitieke buienradars’ om mondiale machtsverschuivingen tijdiger te zien aankomen, noodzakelijk voor het bepalen van ’n strategie. De ironie wil dat juist in deze tijd, waar internationale samenwerking en handel onder spanning staan, landen zich vaker tot de EU in Brussel wenden voor samenwerking dan voorheen!
In het volgende, laatste, artikel wordt uiteengezet dat onze huidige verworvenheden niet zonder slag of stoot zijn ‘verkregen’ en hoe dan wel.
Heb jij vragen of een reactie? Contact Ad Heersche, Drunen aheersche@kpnmail.nl of 06 43 09 82 60