Actuele wereldwijde watersituatie
Van al het water op aarde is slechts 3% zoet water en daarvan is 1% nu bereikbaar voor menselijk gebruik. Bijna 2 miljard mensen ondervinden mondiaal waterschaarste. Hoe wordt water ge- en misbruikt?
Enkele voorbeelden
Water als levensbehoefte
Vanaf ongeveer 1980 wordt met name in Nederland overlast van regenwater opgelost door snelle afvoer naar zee. Anno 2025 houden we kostbaar rivier- en regenwater vast binnen de kustgrenzen. Is het dan niet verbazend dat we in Nederland ongeveer 7% aan drinkwaterleidinglekkages kennen? In het Verenigd-Koninkrijk is dat bijna 20%.
Water als levensbehoefte.
Water als energiebron
Waterkrachtcentrales leveren wereldwijd jaarlijks ongeveer evenveel energie als in het Verenigd Koninkrijk gebruikt wordt. China bouwt aan een zeer grote stuwdam in de rivier Yarlung Tsangpo, bouwkosten € 144 miljard. In de Nijl beschikt Ethiopië over de gloednieuwe Renaissancedam, 145 meter hoog en 1,8 km. lang.
Water als politiek machtsmiddel
Drinkwater wordt soms bij conflicten ingezet om de vijand het leven onmogelijk te maken. Israël vernietigt in zijn oorlog tegen Hamas in Gaza grote delen van de drinkwater infrastructuur.
Water als afvoerput
Menselijke uitwerpselen en afval van fabrieken etc. worden met drinkwater afgevoerd via riolen naar onder andere beken en rivieren. Weggegooide artikelen blijven na overstromingen lang achter op oevers. Jaarlijks komt geschat 10 miljoen ton niet afbreekbaar plasticafval in zee terecht. Zeeschepen lozen jaarlijks vele miljarden liters afval in zee. Vissers dumpen er soms kapotte netten in. En vanaf midden vorige ‘verdwijnt’ jarenlang radioactief afval van kerncentrales in betonnen kokers in diepe oceaandelen.
Gevolgen voor mens en agrarische bedrijven
In onder andere Aziatische landen wordt drinkwater nog schaarser door gebruik als spoelwater bij vervuilende textielproductie. Bij stuwdammen voor elektriciteitsopwekking kan stroom op- en afwaarts respectievelijk wateroverlast of droogte veroorzaken. In Brabant onttrekken agrariërs drinkwater aan de grond om te sproeien en waterleidingbedrijven onttrekken dat om drinkwater te produceren. Soms leidt dat tot verlaging van grondwaterstanden. Als daardoor droogteschade ontstaat worden de betreffende agrariërs gecompenseerd door BrabantWater. En de Universiteit Wageningen doet proeven gericht op effecten van droogte.
Proeven met droogte effecten op planten op de Wageningse campus.
Wat doet Nederland
In Nederland zijn het Rijk, Rijkswaterstaat, de waterschappen en de provincies verantwoordelijk voor het monitoren en beoordelen van de kwaliteit van rivier- en grondwater. Hoe valt dan te rijmen dat de Limburgse Provinciale Staten toestaat dat een bedrijf waarschijnlijk 5 kilo PFAS per jaar op de Maas mag gaan lozen? In Heusden is de klimaataanpak en het waterrobuust maken van de omgeving vastgelegd in het ‘Waterplan en Riolering 2023-2027’. StarSock/HealthySeas Oisterwijk verwijdert onder andere visnetten uit zee en recyclet deze vervolgens tot textielproducten zoals sokken.
De toekomst en een uitdaging
Bevolkingstoename en klimaatverandering leiden tot drinkwaterschaarste. Zestig landen beloven begin 2026 het historische VN-verdrag ter bescherming van oceanen te ondertekenen, Nederland nog niet. Een EU programma uit 2022 beoogt uiterlijk in 2030 de verontreiniging op zee tot nul te reduceren. Minister Keijzer wijst bouwlocaties aan voor 1,65 miljoen woningen tot 2050, maar beschikbaarheid van drinkwater is niet gegarandeerd. BrabantWater onderzoekt bij Drongelen of brak grondwater verantwoord te zuiveren is tot drinkwater.
Conclusie: nieuwe drinkwater bronnen worden schaars. Draai dus niet alleen de kraan vaker dicht, maar verander je mindset.
Jouw uitdaging
Wat heb jij al gedaan om je waterverbruik te beperken? Wat kun je nog meer doen? Laat het weten!
Het volgende artikel behandelt de thema’s klimaat en milieu.
Heb jij vragen of een reactie? Contact Ad Heersche, Drunen aheersche@kpnmail.nl