Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: ’t Réget.
Man, man, wè hemme toch ’n weer, war, ammel régen, régen en nog ‘es régen. D’n éne keer réget ’t aauw wèèven op klumpkes, dan kom ’t mi bakken ùìt d’n hémel vallen en hóós ‘t pèèpestélen. Ze zeggen dan ók wel dè-j-’t réget dè-j-’t zèkt. D’n aandere keer is ’t inkelt wè stúífrégen, ók wel stíéfrégen genoemd, dan motréget ‘t. Dè noemen ze ók wel geriffermeerde régen. Dè’s van dieje fèène régen, war, daor worde toch flink nat van è ge d’r dèùr gàòt.
Alles bè mekare-n-is er onderaand ’n flinke *spèèt gevallen. Ik vèèn ’t wel genoegt gewist. Hoe dikkels ik déés wèèken al gin nat pak heb gehàòld, dè kan ‘k nie mir tellen, want ’t is ammel: Jaantje jaankt, Jaantje laacht, war, gin pèèl op te trekken. De locht is blauw en in éne keer ziede wir zunnen donkergrèèze, bekaant zwarte wolk àòn kómen en hup, daor gàò-j-’t wir los. ‘ewe Waas hangt nog nie búíten of ge moet ‘em awir binnen haolen.
Toch is ’t gruuizaom weer, want m’n rooi *béziën beginnen al góéd te rèèpen. Nog ekkes en ’t is wir zó wèèd: dan begint d’n béziëtèèd. Ik heb er nou al zin in!
’t Réget
’t Wordt donker, ’t wordt donker, grèès mi zwarte lucht
’t Flitst en de wolken vliegen in ’n vlucht
óver laand, óver zee, ze némen régen mee
’t Valt er gaauw in strómen neer,
’t Laoft er schôn ’t dréùge weer
want ’t is zómer, ‘nen dréùge zómer, gortdréùge zómer
’t *Willicht, ’t willicht, ’t bliksemt óveral
Ik tel 1, 2, 3, 4 en dan komt de knal
Of de wéreld vergàò ès d’n donderklap in slàò
’t Is ‘ne kileméter weg
van m’n laand en van m’n heg
in de zómer, ‘nen dréùge zómer, gortdréùge zómer
’t Hóóst en ’t réget, bakken ùìt de lucht
Aauw wèèven op klumpkes, ja ’t réget stug
Pèèpestélen óver ’t laand
laoven er ’t dréùge zaand
‘k Zie gin haand vèùr ógen meer
’t Valt in gróòte plaassen neer
in de zómer, ‘nen dréùge zómer, gortdréùge zómer
De flits en d’n donder gàòn nou op de vlucht
’t Réget wè zaachter, ‘k zie wir blauwe lucht
Ja, de bui lèkt weg te gaon,
mi de rèègen is ’t gedaon
Alles is wir opgefrist
of ’t nie *horsdréùg is gewist
déze zómer, ‘nen dréùge zómer, gortdréùge zómer
Woorden ùìt m’n woordeboek:
spèèt = spat
béziën = bessen
horsdréùg = gortdroog
willicht = weerlicht/bliksemt
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,