Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop.Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: ’t Dörp, mer dan àòngepaassen àòn Vlèèmen.
De geminteràòdsverkiezingen zen gàònde, hil ’t dörp hangt vol verkiezingsplaoten, van: Kies mijn! Kies mijn! D’éèn nàò d’aander folderke rolt in ‘ew brievebus mi soms ók nog ‘es ók ’n pen d’r bij. Ze belóven ‘ew gouwe bèèrgen (vèùr de Hàòrstéég: baargen). Mer gemèènlek komt daor nie véúl van úít. Witte gullie ’t ók? Ik kèèk liever nàòr hoe dè se gestemd hebben, bevóbbeld veur die nei húís die ze hier vèùr m’n raom willen, dè waar 26 stemmen veur en éne tégen. Om te jaanken.
Ik behaauw hier al 35 jaoren lang Vlèèmes aauwste bóéderijke zonder dè óóns geminte d’r ók mer éne cent vèùr óver hè gehaad. Ik haauw al 23 jaoren Ópen Mónementedaog, waarbij alleman graotes en geheel vèùr niks ‘t bóéderijke van binnen en van búíten kan bekèèken, de kiendjes aauw boerderijzaoken leren (krek ès ‘ne vloer zaandten, waassen mi sunlightzeep en ’n wasbord enz. Waor kande zoiets nog leren?) en de gróòte méénsen hier op ópoe’s èèrfhúís kannen kómen. Ammel pure cultuurhistorie. Ik hàòlde 6400 handtekeningen op tégen de geminteplannen. Is dè ammel niks nie wèèrd (vèùr de Hàòrstéég: waard)? Tot nou toe nie vèùr óóns geminte, want die wil nog aalt twéé hil duur nei medèèrn húís vèùr m’n raom van zón miljóén ’t stuk. ‘t Za nàòvenaant niks gin wóningtekort oplossen, behalve dan vèùr 2 miljonairs. Nééje, ik stem nie op ‘ne schônne kop op ’n verkiezingsplaot of op (te) mooi pràòtjes, ik stem vèùr iemes die ’t cultuurhistorische ’n wèèrm (vèùr de Hàòrstéég: waarm) hart toedraogt. Gullie ók?
’t Dörp
Hier heb ik nog ’n fótokaart
van ’n steeg mi kar en paard
’t Zuiderpark nog onbekind
De klôsterschool mi’t gróòte plèèn
’t Mag er ammel nie mir zèèn
Mer ’t is waor ik geboren ben
Ik wéét nog hoe ’t was
mi 44 in de klas
Nàòr húís toe d’n dèèk afscheuren
Góéd kèèken bij ’t spoor
De trèèn reei toen nog daor
De tèèd van boeregeuren
En langs ’t túínpad van óóns vaoder
zaag ik de hóòge bóòm staon
Ik waar ’n kèènd en wies nie béter
ès dè-j-’t nóòt vèùrbij zó gaon
Wè lééfden wij eenvoudig toen
in simpel húízen tussen groen
mi karrespoor en buukeheg
Mer blèèkbaor lééfdeme verkeerd
’t Moes gemoderniseerd
Nou zemme op de goeie weg
Want kekt mer hoe mèèn bùùrt nou is
Véúl gróòte húízen, ja gewis
mer ‘k vèèn’t betonnen dóòzen
Zwart mi wit en hèùl véúl glas
Ik wéét nog hoe ’t hier vruuger was
‘k Heb zelf vèùr nostalgie gekózen
En langs ’t túínpad van óóns vaoder
zaag ik de hóòge bóòm staon
Ik waar ’n kèènd en wies nie béter
ès dè-j-’t nóòt vèùrbij zó gaon
De jéúgd die klit wè bè mekaor
mi alle kleuren in d’r haor
’t Dréúnt er van de rapmeziek
‘k Wéét wel ’t is hullie goeie recht
medèèrne tèèd, krek wè ge zegt
mer’t màòkt mèèn wel melancholiek
‘k Heb hullie móéders nog gekend
Ze kochten snuupkes vèùr 10 cent
bè Sientje Janboers àòn d’n Ekker
Die tèèd is nou vèùrbij
Di blééf d’r óver nog vèùr mijn
Déés fóto en m’n jéúgdherinneringen
En langs ’t túínpad van m’n èègen
Zie-j-ik ók hóòge bóòm staon
Ik zè-j-al gróòt en wit dus góéd
dè di gaauw vèùrbij kan gaon …
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,
www.marievandemiddelhaai.nl