Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: ’t Bakske.
We hebben de Paosen wir aachter de rug. D’n irste Paosdag hamme ammel kaauw en wèènd, war. Man, man, moeseme ammel binnen zitten, mer dè waar nie zó èèrg (vèùr de Hàorstéég: aarg), want ik ha zunnen hóòp èèten op de tàòfel staon, dè me nog ginins in de gaoten han dè ’t kwaoi weer waar. Ik ha m’n kachel lekker wèèrm (vèùr de Hàòrstéég: waarm) opgestókt en hil veul aaier gekókt. Daorbij aanderaande harde en zaachte broikes, krintemik, worstebroikes en gruuntepestei mi aai en kèès. Ok nog slaoi mi appel en stukskes kaauwe kiep en gesnejen witlof mi aai, benaon, appelesíén en *pèèpjúíntjes ùìt m’nen èègen hof. Ik du d’r aanders van die kôlzaodblumkes in, dè kleurt góéd bè de Paosen, mer wè dinkte, van dè kaauw weer stón d’r nog gin één te bluuien. Mer ok zonder géél blumkes in óónze slaoi, hemme hil lekker zitten schraanzen. Dè komt omdè d’r nog aalt ’n stukske Germaon in óóns in is blèèven zitten, dè van lekker en véúl éten haauwt, war.
De twidde Paosdag líét ’t zunneke z’n èègen zíén en konneme lekker búíten aaikes zúúken en ’n bakske te vatten op m’n benkske bè de dééldeuren. ’n Vèèlingkiest d’rbij ès tàòfeltje. Sneeike krintemik in d’èèn haand en ’n stukske jonge kèès in d’aander en ’n kumke èègesgetéúlde kruijethee d’r bij. Óóns Marie, die wit wel wè aauwverwets lekker is. M’n nèèf, Driek uìt d’n Hoek, hi liever koffie ès thee. Die zet ik dan ok aalt vèùr ‘em, dè’s femilieliefde, war. Ik heb ’n schôn filmke dè Driek hier bè mèèn ’n bakske, goei rômse koffie komt dréénken, daor gàò-j-’t lieke van déés wèèk óver. Alle drie m’n kèènder hebben d’r ’n èègen coupletje in gekrégen en ok d’n boer èèges.
’t Bakske
Luste koffie of líéver thee
Seclaoderóòme of is ’t nee?
Béker wàòter ùìt de kraon?
’t Bakske komt er aon
Wilde d’r ók ’n kuukske bij
aauwwèèvekoek, ’n lekkermij
Schepke súíker, wolkske róòm
Wor mer lekker lóòm
Búíten störmt ’t hefteg
’t is nou al wèèndkraacht aacht
Hij wit dè bè de kachel
z’n móéder op ‘em waacht
Hij fietst z’n èègen ’t schompes
Hij valt er hàòst bè neer
Mer ès ie strakke thúís komt
dan hèùrt ie gèère weer
Luste ’n bakske, lieve schat
Wocht dè’k de kittel effe vat
En dan heb ik nog de vraog
Hoe waar ‘ewen dag vandaog?
Ik doe d’r ók ’n bordje bij
Mi frúít en ’n lekkernij?
Hèùr, de kittel màòkt al stóòm
Wor mer lekker lóòm
Hij zit er in z’n klas
mer vèèndt er niks nie aon
Hij wil véúl liever nóòt
mir nàòr die schóól toegaon
Nou zit ie daor te waachten
tot de bel ‘es gaot
Want thúís wocht ‘em z’n móéder
die dan àòn ‘em vraogt:
Luste ’n bakske, lieve schat
Wocht dè’k de kittel effe vat
En dan heb ik nog de vraog
Hoe waar ‘ewen dag vandaog?
Ik doe d’r ók ’n bordje bij
Mi frúít en ’n lekkernij?
Hèùr, de kittel màòkt al stóòm
Wor mer lekker lóòm
Ze wó nóòt nie nàòr bed
Ze von ’t aalt te vroeg
Mer móéders zéén: ’t Is tèèd
Ik vèèn ’t laot genoeg
Ze bleef dan zitten rekken
Ze wó-t-er echt nie in
En móéders gaaf wir toe
Zó kréég ze aalt d’r zin
Luste ’n bakske, lieve schat
Wocht dè’k de kittel effe vat
En dan heb ik nog de vraog
Kande nie slaopen vandaog?
Wilde wèèrme róòme dan
mi anèès zó ùìt de pan
Hèùr, de kittel màòkt al stóòm
Wor mer lekker lóòm
Hij zit al in de stal
’n koei hi krek gekalfd
’t Kwaam er nie góéd aaf
’t Kelfke lééft mer half
Hij wrèèv ’t béèsje wèèrm
mi ‘nen haffel hooi
De ûgskes die gàòn ópen
Wè is ’t lèèven mooi
Luste ’n bakske, lieve schat
Wocht dè’k de kittel effe vat
En dan heb ik nog de vraog
Hoe waar ‘ewen dag vandaog?
Ik doe d’r ók ’n bordje bij
Mi frúít en ’n lekkernij?
Hèùr, de kittel màòkt al stóòm
Wor mer lekker lóòm
Woorden ùìt m’n woordeboek:
pèèpjúíntjes = lenteuitjes
rôms = rooms, melk in de koffie
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,
www.marievandemiddelhaai.nl