Marie van de Middelhaai geeft bekaant 24 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof.

De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, 2 nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop.

Óóns Marie schrééf in de afgelópen 24 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: Róòzekraans, paorelsnoer.

Mèèn grutmóéder waar Tina Wèègergangs. Ze wier geboren in ’n gróòt húíshaauwen in *Ballecum en moes, zo ès dè vruuger gong, al jong in ’n diensje; rond d’r 11 jaoren. Ze ha-j-’n goei adres gekrégen, bij ‘ne hillen hóògen heer. Mer diejen heer gong dikkels jaogen en kwaam dan thúís mi-j-’n petrèès of krek wè. Dan waar ’t heur taok om die petrèès te plukken. Dieje petrèès moes dan op ’n schóttel kómen te liggen mi daoromhénen 40 mussen en die moes zij ók ammel plukken, want zij ha van die schôn klèèn vingerkes! Ze déén dè plukken zó *nooi dè se mi d’r 16 jaoren ’n aander diensje àòngééng, in Vlèèmen nog wel. Ze kwaam in de Aachterstraot (nou Willeminastraot) te díénen bè de Kappelaon. Flak dàòrnèèven líép ‘ne pad nàòr aachteren, waor in die daog nog ammel téúllaand laag (nou de Grassen). Alle daogen kwaam daor ‘ne schônne jonge kèèrel vèùrbij mi z’n vaoder, Jaonus de Kievit, en wie nou wie ’t irst hi gezíén, dè wéét ik nie, mer ze zen ’n paor geworren: Tina en Jaonus. En àòn hullie hè’k ’t nou te daanken dè ik bestàòi! Jaonus is ’n pàòr uren vèùr mèèn geboorte gestörven en of ’t daor àòn laag of nie, ik wier de beste vriendinnen mi-j-óóns grutmóéder. Ik déén vanaaf m’n 11 jaoren alle zàòterdaogen heur bôdschapkes, dàòrnao dronkeme aalt ’n bekske en kletsteme urelang. Zij víét aalt koffie, ikke thee. Óóns grutmóéder dronk nóòt gin thee. Hedde de theepot van binnen al ‘es gezíén, zi se dan, al diejen àònslag? Zó ziede gij d’r van binnen ók úít!

Óóns grutmóéder waar de allerliefste grutmóéder die ik me mer ha kannen winsen, ik déénk aalt mi véúl liefde àòn d’r trug en schrééf óver heur ’t volgende lieke:

Oóns oma: 1921 Tina Wijgergangs.

Róòzekraans, paorelsnoer

Róòzekraans, paorelsnoer

‘k Déénk dan àòn óóns grutmóéder

Róòzekraans waor ze gèèr’ àòn baad

ès ze stil en alléneg zaat

’t Ritseltikken, ’t ritseltikken

van óóns grutmoe’s róòzekraans

’t Ritseltikken, ’t ritseltikken

van de kràòltjes in heur haand

Wéés gegroet, Lieve Vrouw,

Bewaor vèùr óóns ’n vèèleg thúís

Wil d’r óóns ammaol behaauwen

Help óóns draogen óóns èègen krúís

Óónze Vaoder, Lieven Heer

Verlos óóns toch van alle kwaod

Wil d’r aaltij vèùr óóns zörgen

Haauw óóns aaltij in de maot

Ze baad vèùr ’t kiendje wè d’r kwaam

Dè nie is blèèven lèèven

’t Kréég toen’t kwaam gin îns ‘ne naom

’t móóg nie worren bijgeschreven

Ze baad vèùr Jan en alleman

vèùr d’re krôst mer ók dàòrnéven

Schrééf gedichjes waor ’t kon

rèècht uit ’t hart en médeléven

Ze baad vèùr d’ren oudst zóón

die d’r in d’n oorlog gong

Al jongmannen óverzee

naam ze in heur béde mee

Ze baad op’t stèèrfbed thúís

keek omhóòg nàòr ’t krúís

Ze zi d’r toen heur èènde kwaam

Óóns Líéf Vrouwke kekt me aon

’t Ritseltikken, ’t ritseltikken

van óóns grutmoe’s róòzekraans

’t Ritseltikken, ’t ritseltikken

is vèùrgóéd er tóén gestraand

Woorden ùìt m’n woordeboek:

Ballecum = Berlicum

nooi = node, ongaarne

Houdoe, war. Marie

Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,

www.marievandemiddelhaai.nl