Marie van de Middelhaai geeft bekaant 24 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop.
Ditte jaor hemme hier vèùr de 24ste keer Ópen Mónementedaog gehaauwen. ’t Is elk jaor ’n hil *bezwaai om genoeg vrijwillegers bij mekare te krijgen om die daog góéd te kannen laoten verlóòpen. Ditte jaor hamme’t zwaor want d’r víélen d’r ’n hil stel úít: d’r waren d’r mi vekaansie, d’r waren d’r die ’n gróòt fîst han of aander dinger te dóén bè aander méénsen en d’r víélen ók nog ‘es ók 5 zieken: d’n éne braak ’n béèn, ‘nen aandere ‘ne téèn, éne vuulde z’n èègen hil de wèèk al nie góéd, d’r belaandde d’r ochèèrmkes (vèùr de Hàòrstéég: ochaarmkes) éne-n-in ’t ziekenhúís en de leste hè-j-’n goei *klets gevangen.
Omdè-j-ik volleged jaor m’n 25 jaoreg jubeleum wil vieren, wil ik vèùr de zékereghed nou alvaast ’n oproep doen vèùr hulptroepen vèùr dan, vèùr ge wit óit nóit nie wè d’r mi wie nog ammel vèùr kan vallen. Ik wil d’r strakke-n-’n gróòt fîst van maoken. Ès ge zin en tèèd het om óóns Marie dan (2de weekend in september ‘27) te helpen d’r schôn bóéderijke vèùr de 25ste keer vèùr jan en alleman ópen te dóén, mi klompendaans en al, komt dan mer gaauw ‘es langs om kinnes te maoken.
Wè of dè ge dan moet dóén? Ge moet die daog 19de-îwse kleer en klompen aon (óóns Marie hè-t-er zat) en zo plat praoten è ge mèr kunt en goeie zin meebringen. Kekt mer ‘es hoe schôn m’n hulptroepen van ditte jaor d’r bijstàòn. De zàòterdag hamme Hans, Hannes, Gerry, Leo, Teunes, Bernadien, óóns Kaot en óóns Yayla en de zondeg hamme Jaonus van de Notaores, Jet en óóns Marjan, Hannes, Trui, Bernadien, Joke, Elly en Trui.
De zàòterdag laoteme de kiendjes ammel aauwverwetse dinger dóén: ditte jaor hebben ze èèkels geràòpt vèùr ‘ne cent bè Yayla’s, ‘ne knéúp àòn ’t touwke leren draaien bè Leo’s, ‘ne knapzak gemàòkt bè Hanse en bè Truie, judaspenning gepeld bè Bernadiene en ‘ne spèèker in ‘nen dikken balk geslaon bè Hanneze. Sommegte krégen ‘em d’r in 9 slaog d’r in, aander in 35. En wè doede gij dan Marie? Ik zè aalt vliegende kiep! Op de zondeg hamme bevóbbeld rèègen! Ik déénk dè ’t kwaam dè ik àòn de worst, die ik alle jaoren àòn de kerkdeur hang, gin gebedje vèùr Sinte Clara ha gehangen (Sinte Clara zörgt aalt vèùr klaor weer) mer ik ha d’r op gezet: Óóns Líéf Vrouwke, gif die buien ’n douwke, gif die buien ‘ne zucht, dè se ’n màòndeg vallen of aanders in Vught. Ik ha d’r netuurlek Sinte Clara op moeten zetten! ‘ne Leer vèùr de vollegende keer. Vanwéges de rèègen hè’k alle koek en zópie van ’t bakhúís nàòr de kéúken van de bóéderij óvergehúísd. Ik heb daor ’n spéciaol pèèreplu (vèùr de Hàòrstéég: paareplu) vèùr gemàòkt mi 2 van die èèzeren kleerhaoken d’r àòn. Die kande ‘àòntrekken’ za’k mer zeggen, dan kande mi losse haand mi de plu lóòpen. Hendeg man, dan kande dréùg blèèven en meepessaant mi 2 haand d’één en aander versjouwen. Dè gééng ès ‘ne tierelier. Man, man, ’t léken hierbinnen wel ’n aauwverwets Braobaants c’feeike geworren. We hen mi s’n allen toch lekkere kruijethee gedronken en vlierblumkeslimmenaode en aauwwèèvekoek op mi rùìtjesbótter en ’n speclaosiemenneke daorbóvenop en arrekescake, ’t kon nie op. Jong en oud líépen hier rond en gééngen in m’ne schommelstóel zitten en m’ne *zörg. En toen alle 192 bezoekers nàò ’t èèrfhúis (vèùr de Hàòrstéég: aarfhúís) en ’t zingen in de stal vertrokken, hemme mi de hulptroepen nog lekker ’n koffietàòfel gehaauwen mi boerinnesoep, gekókte aaier, broikes, krintemik, dréùge worst en kèès. Zó gàò-g-’t er àòn toe bij óóns Marie.
Marie: Kèk zonder haand. (fóto: Dick Buskermolen)
Woorden ùìt m’n woordeboek:
bezwaai = groot karwei
klets = verkoudheid, griep
zörg = grote stoel met leuningen
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,