Óónze witten haon

Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: Óónze witten haon.

Ik heb hier aalt kiepen gehaad. ’t Begon mi ‘nen haon en 6 kiepkes van de pestoor. Die kiepkes *linnen gin aaier mir, zi-t-ie. Óóns vaoder kréég ze vèùr de soep. Ik ha mi ’t hille stelleke te dóén en heb ze nàòr hieren gehàòld vèùr de gezelleghed. Làò lóòpen, làò lóòpen, docht ik, ze lóòpen hier niks nie in de wéég. Omdè’k d’r van ùìtgééng dè-j-’t aauw wefkes waren, die gin aaier mir linnen, hè’k ók nóòt nie ’n aai wizzen zúúken. Nou, dè hè’k gewéten. Dieje pestoor wies, déénk, nie dè kiepen in de wèèntertèèd gin aaier leggen, vus te vruug donker dan, die haauwen aalt ‘ne wèènterstop, war, en beginnen pas in ’t vèùjaor wir mi d’ren aaierleg. ’t Waren himmaol gin aauw wefkes dus en daor kwaam ik in maai aachter, in ’t zelfde jaor dè óóns Mariken geboren wier, toen er van alle kaanten 60 (!) kúíkes tevèùrschèèn kwamen! Ik ha d’r tóén nog lol om mer dè duurde nie zó hil lang: 40 wieren er haon en 20 kiep. Die haonen gééngen vèèchten wie hàòntje de vèùrste móóg worren en kiepen ùìt móóg zúúken. D’n aauwen haon déén nie mee, die ha al ’n haorem. De stèèrkste (vèùr de Hàòrstéég: starkste) vèèchtersbaos èègende z’n èègen ’n stuk of zéúven kiepkes toe, meer kan éènen haon nie aon, za’k mer zeggen. De twidde vèèchtersbaos in rij ók ’n stuk of zéúven, d’n derde de leste 6 kiepkes en d’aander 37 haonen han ’t nàòkèèken, war. Nou, dè wier me wè, want die 37 óvergeschóten vrijgezelle haonen zaten hil d’n dag te loeren op ’n alléénlópede kiep en ès ze ’n kaanske zagen, dóken ze daor mee op, d’n éène nàò d’n aandere. Ès d’n haon van dè kiepke dè zaag, dan gééng hij d’r ók nog ‘es ‘ne keer óver hénen om te laoten zíén dè-j-’t hum kiep waar. Die kiepkes han werkelek waor hier gin lèèven. Ik kos ’t nie àòn zíén. Ik heb óóns vaoder d’r tóén bijgehàòld en nàòderaand hil óóns femilie ùìtgenódegd op d’n haon-kerrie! Sééns hè’k aalt vórt aalt aaier ùìtgehàòld.

’n Jaor of tíén laoter hamme ‘ne witten haon, ‘n zijdehoentje, óóns kèènder zéénen ‘ne punkhaon. Ge kint dè wel: zunnen haon mi vèèren die alle kaanten ùìtstèèken, ’ne gróòte wilde kúíf op z’ne kop en sökskes àòn z’n póòten. Hij zaag er nie inkelt aoreg úít, hij kukelde ók hil aoreg: hij zi aachter elke kukeleku … òòh! Krek of ie zunnen èègen kraai prachteg von. Óóns Mariken en ikke vonnen dè zó koddeg dè me daor tóén saomen ’n liedje op gemàòkt hebben. En meschient zalde ’t nie geléúven van mèèn, die aauwverwetse boerin, mer ’t is ‘ne *rep geworren. Ès ge-n-‘em wilt heuren, moete mer ‘es op facebook lùìsteren gaon, mer paast op: ’t is ’n àònstèèkelek milledieke, meschient blèfde’t de hil wèèk zingen. ’n Gewàòrschouwd mééns telt vèùr twee, war.

Óónze witten haon

Óónze witten haon die ha ’n gebrek

Hij von z’n èègen gekraai te gek

De kiepen die laachten d’r èègen rot

’t Waar vèùr woorden ók te zot

Tok, tok, tòòk, tok, tok, tok