Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: Óónze *kosj.

Vandaog zè’k mi m’ne knèècht àòn de gang gewist om mi de neptangkrammen ùìt aauw waaipaolen te trekken. ’t Waren paolen die àòn d’n onderkaant dèùrgerot waren, mer ès me d’r ’n èèndje afhaolen en d’r wir ‘ne punt àòn hakken, kannen ze ingekort nog hendeg jaoren mee. Bevobbeld om ’t net op te haauwen óver m’n *erbéziën (vèùr de Hàòrstéég: arbéziën). Die gruuien nie zó hóòg, war.

’n Pàòr jaor gelejen gééng ik ók mi van die ingekorte waaipaolen àòn de gang bij ’t waaike van óónze kosj. Óónze kosj déén niks aanders ès hil d’n dag ùìtbrèèken. En dan van ’n hil rij wèènterwortels in m’ne moeshof énen hap van iedere wortel affrèèten of ruziën mi-j-’t perdje (vèùr de Hàòrstéég: pardje) van de buren. Dan moes ik d’r wir gàòn haolen en nàòr d’r waaike toe slèèpen. Mer dè wó se nóòt, war, dan gééng ze aalt tekeer ès ’n spéénvèèreken (vèùr de Hàòrstéég: varreken). Hil de bùùrt líép dan úít om te kèèken wè d’r lóòs waar en laachte aalt vriendelijk ès ze mèèn wir ‘es mi d’r zagen slèèpen. Ik heb tóén van èèremoei (vèùr de Hàòrstéég: aaremoei) betonèèzer rond d’r waaike gezet àòn ammel ingekorte waaipaolen en ‘t hekketje finaol vaastgespèèkerd, dè se d’r echt nie mir ùìtkon, Sééns is ze aalt schôn in d’r waaike gebléven. Waor ’n stel ingekorte waaipaolen en betonèèzer ammel nie góéd vèùr zen, war.

Óónze kosj

Óónze kosj, óónze kosj, óónze kosj, kosj, kosj

Óónze kosj die waar pikzwart

Ze ha 4 witte *pöllekes

en ’n plekske in óóns hart

Op ‘ne mèèrgen stóón bij óóns ’n vrouwke àòn de deur

Ze vroeg óóns: Hedde gullie plek. En ik vroeg heur: Wàòrveur?

’t Is er vèùr óóns vèèreken, we moeten d’r echt kwèèt

Ze wordt er ùìt ’t hok gebokt dèùr óónzen dwèèrggèèt

Toen ’t béèsje hier kwaam, gééng ze mee al in d’r hok

àòn ’t schúíven daor mi hooi, gerammel en gebok

Ze màòkte d’r ‘ne nest van, ’n dek van hooi op’t lèèf

Ze slíép er hil d’n irsten dag tot ’s middegs hallef vèèf

De twidden dag tóén ha de kosj wel honger ès ‘ne leeuw

Ze pruufde alles in d’r hok en gaaf ‘ne gróòte geeuw

Ik gééng er heur toen voeieren, mer dè gééng d’r te traog

Ze béét er hard al in m’nen èèrm, wàòrom dè blèft de vraog

Vanaaf d’n derden dag kréég óónze kosj toch wel twee pond

aon peeën, èèrpelschellen en ók èèkels van de grond

Ze luste d’r wel pap van, ’t gééng mi gróòt gemak

Ge kont er alles géven, ’t waar krek ‘ne vúílesbak

Óónze kosj d’r bùìkske, dè wier d’r wel wè rond

’t Hong tussen d’r pöllekes bekaant tot op de grond

Ès ze’t op ’n lóòpen zette, gééng ’t héén en weer

D’r bùìkske, ’t waar gin gezicht, ik zing nog éne keer

Óónze kosj, óónze kosj, óónze kosj, kosj, kosj

Óónze kosj die waar pikzwart

Ze ha 4 witte pöllekes

en ’n plekske in óóns hart

Woorden ùìt m’n woordeboek:

kosj = (afgeleid van ’t Fr. cochon) varken

erbéziën = aardbeien

pöllekes = handjes (in dit geval: voetjes)

Houdoe, war. Marie

Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,

www.marievandemiddelhaai.nl