Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: Ik zing er van Braobaant.
Ik zè-j-’n Vlèèmese, gebóren en getógen in de Haaistéég, tóén nog ‘ne karpad, die van niks nàòr nerges líép. Ik stíéfelde ès klèèn meske-n-aalt op m’n blóòte pôtjes dèùr dieje karpad en plukte-n-er anderaande sórten blumkes: wilde vióóltjes von ik ’t móist.
En nou wóón ik nog aalt op de Vlèèmese Haai twéé húís wijerop en ’t stikt hier alle jaoren van de wilde viooltjes, wel duuzeden. Oe, toch zó schôn. Ik verknéúter m’n èègen elk vèùjaor wir op al die prachtege blumkes. ’t Is echt ’n aoreghed al die kleuren en geuren.
Van de wèèk heurde-n-ik iets scharrelen tussen die wilde viooltjes en ik zaag dè twee van óóns katten dè ók gehèùrd han. Wij mi z’n driekes kèèken wè-j-’t waar. Ik víét we hangende viooltjes omhóòg en daor zaag ik ’n dikke múís zitten, ze zaat me rèècht àòn te kèèken, zó van: wie doe me wè? Ik kréég ’n bietje meelij mi d’r en léén gaauw de viooltjes wir trug, dè se wir schôn beschut zaat. Ze zaat telangeleste búíten en nie binnen. Búíten hè’k gin laast van múís, inkelt binnen.
Ik heb al hil m’n lèèven múís schôn béèsjes gevonden. Ik waar ’n jaor of twee of drie toen ik vèùr d’n irste keer ’n múís vong bij óóns thúís in de stal. Ik von ’t zun schôn béèsje dè-j-ik óóns vaoder vroeg om ’n halsbaandje, dè-j-ik mi m’n mùìske kon gàòn wandelen. Affèn, hoe dè is afgelópen dè kande zíén op ’t filmke of lézen hieronder:
Ik zing er van Braobaant
Ik zing er van Braobaant, van’t plattelaand
Ik zing van de polder en de slôtskaant
Ik zing van de dèèken, de blumkes, ’t gras
‘k Zing van ’t léven zó ’t tóén was
Ik waar d’r ’n medje van twee, drie jaoren
Ik zal ‘ew vertellen hoe’k tóén zè gevaoren
Ik ving in de stal, dè’s wézelek waor
’n hil lief klèèn mùìske, grèès van haor
Óóns vaoder die bond er ’n touwke-n-àòn
Zodè-j-ik mi’t mùìske ùìt wand’len kon gaon
Ik ging nàòr óóns bùùvrouw, mer die waar nie blij
Ze sprong op ‘ne stóél en krèèste d’r bij
Ik zing er van Braobaant van’t plattelaand
‘k Zing van de polder en de slôtskaant
Ik zing van ’t wand’len mi’t mùìske dèùr’t gras
‘k Zing van ’t léven zó ’t tóén was
Ik waar d’r ’n medje van vèèf, zes jaoren
Ik zal ‘ew vertellen hoe’k tóén zè gevaoren
Óóns móéder vroeg mèèn: Hàòlde gij *róòme
bè Dré de Gróòt, ge wit hoe d’r te kómen
Ik líép in ’t donker óver d’n dèèk
Ik zaag er eng schaoduwen waor ik ók kèèk
Ik líép ès ‘nen haos mi m’ne róòme
‘k Zè mi ’n léèg emmerke thúís gekómen
Ik zing er van Braobaant van’t plattelaand
‘k Zing van de schaoduwen bè de slôtskaant
Ik zing van d’n dèèk en de róòme dèùr’t gras
‘k Zing van ’t léven zó ’t tóén was
Ik waar d’r ’n medje van zéúven jaoren
Ik zal ‘ew vertellen hoe’k tóén zè gevaoren
We han jonge poeskes bóven in’t hooi
Ik zaat er alle daog, ik von ze zó mooi
Óóns vaoder die snoeide de róòzenheg
en naam er druk doende de *léèr toen weg
Ik ha niks gehèùrd en wó nàòr menee
Dè gééng hil rap: in éne tree
Ik zing er van Braobaant van’t plattelaand
‘k Zing van de polder en de slôtskaant
Ik zing van de dèèken, de blumkes en’t gras
‘k Zing van ’t léven zó ’t bij óóns was
Woorden ùìt m’n woordeboek:
*róòme = melk
*léèr = ladder
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,