Ge kant aón alles merke dè ’t volop lente ies. ’t weer waar de urste week van meirt perfect en dan gebeurd ‘r van alles. Alle plaante lope uit en dan motte rap snoeie es ge dè nog nie gedaón het. Aanders zedde te laót. Nog rap efkes ’t mos uit ’t gazon haóle mee ’n speciaól hark waórvan ik de naóm nooit kan uitspreke. ’n Verteketeer hark bedoel ik.
En toen ik m’n urste rondje op de racefiets ree zaag ik dè ók alle boere haóst krijge. Ze rije mee z’n alle af en aón mee stront tonne waórmee ze alle drijfmies putte leeg rije. Alle waaie in de polder krijge ’n beurt en worre vol stront gereje. Afgelope week wè rijgen ‘r op en nou mar groeie. Dan hebbe ze eind arpil al volop vers hooi.
Mar nie allinnig ’t laand en de plaante worre wakker. Wè denkte van de diere. De vogels kwettere d’r al flink op los en zuuke mekaór op. Wieste gullie dè mannekes vogels gin pieleke hebbe om mee te paóre. Ze kruipe dicht tege ’t vrouwke aón om ze te bevruchte en doen dè meerdere kirres om zeker te zen dè 't raók ies. En wè denkte van leeuwe. Es ’t vrouwke lups ies dan bet ’t manneke in durre nek om meer houvast te hebbe tijdens ’t paóre. De vrouwkes zen mistal 6 tot 8 daóge krols en d’n leeuw doeget wel tot 40 of 50 keer per dag. Om zeker te zen dettie raók schiet. Ik zij blij dè ik nie es leeuw gebore zij. Man, man, Dè ies afzien. Mar ók de vissen zen actief. Die zwemme naór allerlei broedplekke die per soort vis aanders ies. De vrouwkes legge aaikes en maóke dan dè ze weg zen. Daórnaó komt ’t manneke en die strooit z’n zaód over de aaikes uit zodè ze bevrucht worre. Daór komt hummel gin liefdesritueel aón te pas.
Zo zen haóst alle diere actief in ’t veurjaór en kende aón alles merke dè ’t lente ies. M’n kleindochter hatter ’n heul verhaól over. In de biologieles op school wierter over alle plaante en diere verteld en krege ze ’n opdracht mee es huiswerk. De opdracht die zij mee kreeg was hoe egels paóre. Want egels hebbe verrekkes scherpe stekels en ze waar benieuwd hoe dè dan ging. Ze haj ’n heul verhaól dè egels naór elkaór beginne te blaóze. Ze rolle zich om en bijte mekaór om aandacht te trekke. De vrouwkes dulde mar één manneke en jaóge ‘m daórnaó meteen weg.
Ze vroeg aón men of ik dè ammel wies hoetè ging bij egels. Nou, zeg ik, ik heb nooit aanders gewete es dè egels verrekte scherpe stekels hebbe en ze goed uit moete kijke dè ze mekaór nie zeer doen. Daórom doen ze ’t mar op één manier. En de ies 'heul vurzichtig'.
Jan Sprangers