Waarom fossiel? De gevolgen van klimaatverandering voor ons leefmilieu krijgen veel aandacht. Een belangrijke oorzaak, het gebruik van fossiele grondstoffen, is daarbij een ongemakkelijke waarheid. Is het zo lastig daarvan los te komen? Maatregelen tegen klimaatverandering worden vaak gezien als een ‘kostenpost’, terwijl fossiele grondstoffen nog steeds worden beschouwd als onmisbaar voor economische groei en welvaart. In dit artikel, deel 6, staan we stil bij dit dilemma.
Waarvoor gebruiken we fossiele grondstoffen
Energie en warmte
Sinds de Industriële-Revolutie worden fossiele grondstoffen ingezet als energiebron, zoals kolen bij stoommachines. Na WOII neemt aardolie die rol deels over. In Nederland wordt, na de vondst in 1959 bij Slochteren, aardgas op grote schaal toegepast.
Grondstof voor kunststof
Aardolie is nog dé grondstof voor de massaproductie van kunststof. Een plastic waterflesje bestaat voor meer dan 70% uit fossiele grondstof.
Plastic flesje bestaand uit meer dan 70% fossiele grondstof.
Gevolgen
Het besef groeit, broeikasgassen vrijkomend bij gebruik fossiele grondstoffen dragen bij aan klimaatopwarming. Tussen 1995 en 2019 is de hoeveelheid koolstof die in producten wordt opgeslagen bijna verdrievoudigd. In 2024 werd meer dan 500 miljoen ton plastic geproduceerd. Vierhonderd miljoen ton daarvan eindigde als afval, 50 kg per persoon per jaar. Niet hergebruikte kunststof belandt massaal in talloze afvalbergen en open wateren, waar het langzaam uiteenvalt. Zo groeit de koolstoftijdbom elk jaar en draagt uiteindelijk bij aan de uitstoot van CO2 en methaan. Zie volgend artikel deel 7.
Alternatieven voor fossiele brandstof
1) Sinds tweede helft vorige eeuw: fotovoltaïsche zonne-energie en kernenergie
2) Vervolgens grootschalige windenergie, met molens tot honderden meters hoog
3) Nu ‘schone’ kleine kernenergiecentrales, mogelijk ook in Brabant.
Wie doet nu wat?
China loopt voorop in de toeppassing van alternatieve energie. Het gebruikt wereldwijd al de meeste zonnepanelen en installeert er jaarlijks tweemaal zoveel dan de rest van de wereld. In 2024 kwam 8% van de Chinese elektriciteit uit zonne-energie. Tegelijkertijd plannen China als India nieuwe kolencentrales.
De EU geldt als klimaatkoploper in het verminderen van broeikasgasuitstoot, maar slaagt er onvoldoende in haar duurzame ambities breed door te voeren bij andere overheden en marktpartijen. Landen, zoals de VS en de golfstaten, dreigen zelfs bij opleggen daarvan de noodzakelijke levering aan ons van olie en gas te stoppen. De groei, ook in de EU, van hernieuwbare energie is spectaculair. Hongarije, afhankelijk van Russische energie, haalt inmiddels een kwart van zijn elektriciteit uit zonnepanelen. Regionaal biedt het Energiek-Heusden project, ‘Zonnepark-Hooibroeken’, met burgerparticipatie al vanaf mei 2025 met 55.000 panelen duurzame stroom voor ongeveer 10.000 huishoudens.
Zonnepark Hooibroeken in Heusden.
De nabije toekomst
Wereldwijd lijkt een conservatieve focus op alleen economische groei de verduurzaming van het energieaanbod af te remmen, ook binnen de EU en Nederland. Tegelijkertijd neemt de vraag naar elektriciteit sterk toe. Door de opkomst van AI zal het energieverbruik van datacenters tot 2035 wereldwijd meer dan verdrievoudigen.
In 2027 zal het energieverbruik van chips, koelsystemen én miljarden AI-gebruikers vergelijkbaar zijn met het totale elektriciteitsverbruik van Japan. Nederland telt inmiddels 189 datacenters, het hoogste aantal binnen de EU en Microsoft plant er nog zes extra. Subsidies wereldwijd voor ‘fossiel’ zijn sinds 2014 jaarlijks met € 65 miljard gestegen tot ’n totaal van € 1.300.000.000.000 miljard in 2024. Gebruik van kunststof neemt toe, alternatieven zijn schaars.
Vraag
Dreigen wij vast te houden aan alleen verminderen van fossielgebruik? Of is het echte probleem onze toenemende honger naar energie? Eén prompt voor een Chat-bot verbruikt al circa 4,50 LedWattuur, tien keer meer dan googelen.
Hoe ga jij jouw directe en indirecte verbruik van fossiele brandstoffen verminderen? En hoe kun je bewuster kiezen voor minder vervuilende producten? Het kan en het begint bij jezelf. Laat weten welke stappen jij zet.
Het volgende artikel, deel 7, sluit aan bij dit artikel en gaat over het klimaat en ons leefmilieu.
Heb jij vragen of een reactie? Contact Ad Heersche, Drunen aheersche@kpnmail.nl