Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: Drietaoleg.
Méénsen ’t is wir zo wèèd: rooi béziëtèèd. Ge kant ze hier wir kómen plukken zo lang ès ‘t duurt. *Meepessaant is ’t ók al prúímetèèd en kande hier ok nog ‘es ók de prùìmkes ùìt m’n prúímenbumkes kómen schudden. Wè is de zómerdag toch zaoleg vruchbaor, war.
Rooi béziën, daor stóónen Vlèèmen en Kúíjk vruuger om bekind. In m’n woordeboek kómen anderaande béziën veur, nie inkel rooi béziën, tégesworeg rooi bessen of aolbessen gehieten, mer ók brembéziën, tégesworeg braomen gehieten, kriezels, tégesworeg krúísbessen gehieten en erbéziën (vèùr de Hàòrstéég: arbéziën) tégesworeg aarbeien gehieten.
Op de Hàòrstéég zeggen ze sommegte woorden aalt aanders ès in Kúíjk en Vlèèmen, dè hè’k jullie al dikkels verteld en kande ammel in m’n klèèn woordebuukske lézen. Ik heb er trouwes nog zat, ès ge belangstelling het. In éèn hoofstuk stàòn alle Hàòrstéégse woorden en in ’n aander alle Vlèèmese/Kùìjkse woorden. Omdè óóns móéder Hàòrstéég is en óóns vaoder Vlèèmes kin ik allebaai die taolen en ók hóòg-Hollands wè-j-ik van óóns móéder leerde. Ik zè dus drietaoleg en daoróver hè’k óòt ’n lieke geschréven. Dè lieke is *impessaant ‘n kwis, ik heb daor éne zin in staon, in alle drie die taolen, waor gullie bij moet raoien welke zin nou Hàòrstéégs, welke Vlèèmes en welke hóòg-Hollands is. Zet ‘em op, war!
Drietaoleg
Óóns móéder komt van de Hàòrstéég
Óóns vaoder is Vlèèmenaor
Dè gif in óóns femilie
’n aoreg taolbezwaor
want óóns móéder die pràòt Hàòrstéégs
en óóns vaoder ’t is echt waor
pràòt inkelt zúíver Vlèèmes
al sééns z’n irste jaor
Ik waar ’t irste kiendjes
Hoe moes dè nou toch gaon?
Moes ik Vlèèmes leren
of Hàòrstéégs àòn gàòn slaon?
Óóns móéder leerde mèèn
tóén gaauw hóòg-Hollands aon
zodè-j-ik in alle tijen
in ’t midden kannen staon
Hollands, Hàòrstéégs, Vlèèmes
daor kom ’t nie op aon
’t Zit ‘em nie in taolen
mer om ’t saomen àòn te gaon
Al pràòtte dure woorden
en komd’ ùìt de stad vandaon
’t Zit ‘em nie in taolen
mer om ’t saomen àòn te gaon
(Kwis:)
Maargen komt d’n boer mi aarpel
op de platte kaar mi ’t paard
Dè kost me ’n bekske thee
mer dè is de moeite waard
Mèèrgen komt d’n boer mi èèrpel
op de platte kèèr mi ’t pèèrd
Dè kost me ’n bekske thee
mer dè is de moeite wèèrd
Morgen komt de boer met aardappelen
op de platte kar met ’t paard
Dat kost mij een kopje thee
maar dat is de moeite waard
Woorden ùìt m’n woordeboek:
meepessaant, impessaant = tegelijkertijd
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,