Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: De tàòfel.
Och, och, och, wè hè’k van de wèèk toch fîst gehaad bij de vrouwesaxefóónclub Saxebelle. De *bótter tégen de zulder! Ze bestóónen 25 jaoren en gaven ’n gróòt fîst saomen mi de Decibellen. M’n óòr túúten d’r nog van. Ik waar saomen mi 2 aander vrouwspesónen ùìtgenódegd om te kómen dirigeren. Maestro noemden ze ‘t. Nou ik heb ’t er mer krekke góéd afgebrocht, want ik waar halleverwége de kluts kwèèt. Mer dèùr ’n wonderke waar ik bè d’n afslag toch krekke tegelèèk mi de saxefonistes àòn ’t èènd van de meziek. Èènd góéd, al góéd, war.
D’r waar van al te dóén, nie inkelt dieje Maestro, de saxefóóndaomes spèùlden de sterren van d’n hémel; ze spèùlden ók ’n *möpke Spàònse meziek en ’n geweldege Spàònse daanseres daanste d’r bij. Hil onverwochs kwaam er ‘ne gevàòrleke stíér op en die zaag, gadsamme, mèène rooie zaddoek. Man, man, ik kréég er bekaant ’n hartverzakking van. Van de schrik hè’k ’n lekker bekske slappe thee gekrégen mi wè lekkers d’r bij. ’n Kaol bakske kan mèèn nie zó bekoren. Gif mèèn ’t allerliefste mer ‘ne lekkere melkseclaodenbol mi van die zaoleg zaachte rómege melkseclaode. Die haol ik dan aalt ok mi m’ne verjaordag. Oe toch zó lekker bij ’n bekske slappe thee, war. Mer ’n verjaordagsféèsje valt hier nie aalt mee. Ik moet hier aalt m’n tàòfels hil naauw nirzetten, want de vloer in m’nen herd lig nie wàòterpaas. È ge d’r nie op let, stàò die tàòfel ammel te *kwikken en te schommelen, war, en dan *kwaanselt ‘ewe slappe thee ‘n hilt óver de raand van ‘ew kumke.
De tàòfel
De tàòfel, de tàòfel bij óóns in d’n herd
stàò-t-er ginne stúíver wèèrd
Ze schommelt, ze hobbelt, ze hukkelt en hipt
Ze wíémelt, ze doe, ze bewéégt en ze kwikt
Tàòfel, wipt, tàòfel hipt
Schommelt, hukkelt, wiemelt en kwikt
’t Is de plevúízen bij óóns in d’n herd
liggen er schots en schééf en niks wèèrd
Dan kwaanselt de thee altij óver de raand
en spring ik van kwàòieghèd ùìt m’nen baand
De plevúís liggen schééf,
kwaanselt óver, spring kwaod ùìt baand
Hé, douw toch die tàòfel ’n bietje nàòr links
Douw, toch die tàòfel ’n bietje nàòr rechs
Ja, zó gàò-j-’t góéd, ’n stukske nog mer
Ja, ja, we zen d’r, ze stàò-t-er rèècht
Douw toch links, douw toch rechs
Zo goed, stuk mer, ja, ze stàò rèècht
Woorden ùìt m’n woordeboek:
bótter tégen de zulder = uitbundig feest
möpke = deuntje, melodietje
kwikken = op en neer bewegen
kwaanselt = klotsen
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,
www.marievandemiddelhaai.nl