Marie van de Middelhaai geeft zo’n 23 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 23 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: Bontepóés.
Wè hè’k ’t toch ammel druk déze zómer, man, man. Ik hè m’nen dam te maaien nou’k gin schàòpkes of gèèt mir heb. M’nen houtwal gruuit en gruuit mi ditte weer en moet echt gesnuuid worren. M’n heg moet awir geknoppen worren en m’ne moeshof bijgehaauwen. Ik heb m’n pasternaoken wel 3 keren gezaaid en ’t is nog niks nie: dan waar ‘t te nat, dan wir te dréùg. Zó blefde àòn de gang war. Wèèrk hebben is niks, mer wèèrk haauwen. Ik heb ’t zó druk ès ’n koekepan mi vaastenaoved, îrlek waor.
Mi diejen drèùgt ammel slèèpen mi emmers wàòter want m’ne moeshof wil dan gelaofd worren, dè begrepte. Ik heb er gróòte néúsgaoten van gekrégen en lang èèrm (vèùr de Hàòrstéég: aarm). Wè’n gesjouw! Midden in diejen *hets waren m’n kriezels bekwaom vèùr de sjam, ik wit nie wie d’r meer kókte, de kriezels of ikke.
En dan d’rbij hi óóns vaoder ók nog ‘es ók z’nen bóvenèèrm (vèùr de Hàòrstéég: bóvenaarm) gebróken en nou kan-t-ie niks nie mir in z’ne moeshof. Gelukkeg hi-t-ie óóns Marie om d’n hoek, die nou z’n *hawkes en z’n moffebônnen plukt, z’n wortelkes trekt, z’ne *rùìgt ùìtplukt, z’n bódschappen haolt enz. enz. Ik kan gin pap mir zeggen van al dè gesjouw. En dan zie-j-ik m’n katten lekker *laankúít in de *schaoi op éèn oor, lekker liggen te lamballen. Ik wier d’r gewóón sjeloers van want ik moes ók nog ‘es ók m’n màòltje kóken en hullie krèègen d’r éten aalt kaant en klaor vèùrgezet. Die hebben ’n zaoleg lèèvetje of nie dan?
Bontepóés
Bontepóés die lig te slaopen
Op de stóél vèùr de raom
En ze lig daor hil tevrejen
‘k Heur ze àòn ’t spinnen gaon
De zon beschèènt ’t taffereeltje
stuurt ’n straol op d’r aon
Stöfkes daansen in ’t zonlicht
’t Doe me àòn ’t dróòmen slaon
dè-j-ik daor ès póés zó liggen
in de zon bè de raom
lekker slaopen, lekker liggen
wéten dè m’n éten altij klaor zó staon
Nie mir végen niks gin stof afnémen
Nie mir poetsen, niks gin stoepke schuren dan
Niks te werken, niks te sjouwen of te schrobben
Niks gin bóénen van de tégels in de gang
Mer krek ès Bontepóés te liggen
in de zon bè de raom
Lekker slaope, lekker spinnen
Weten dè m’n éten altij klaor zó staon
Nie mir wéken, nie mi’t wasbord schrobben
Nie mir kóken van ’t sop urelang
Nie mir waassen, ni emir bléken, nie mir vochten
Niks gin ploikes strèèken mi de ploikestang
Mer krek ès Bontepóés te liggen
in de zon bè de raom
Lekker luieren, lekker niksen
Wéten dè m’n éten altij klaor zó staon
Nie mir kóken, ginne sjam mir maoken
Niks gin bônnen snijen, opslaon in ’t zout
Niks gin bótter korringen, ginnen ham mir róòken
Niks gin haover pletten vèùr d’n haovermout
Mer krek ès Bontepóés te liggen
In de zon bè de raom
Lekker liggen, lekker zonnen
Wéten dè m’n éten altij klaor zó staon
Wéten dè m’n éten altij, altij, altij, altij
klaor zó staon
Woorden ùìt m’n woordeboek:
hets = hitte
hawkes = peultjes, sugar snaps
rùìgt = ruigte, onkruid (spreek uit: röcht)
laankúít = languit
schaoi = schaduw
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,