Marie van de Middelhaai geeft bekaant 24 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd. Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof. De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen. Gemeente Heusden heeft, tot grote verbijstering van Marie, twee nieuwbouwhuizen gepland vol in het zicht vanuit de historische huiskamer(ramen), waardoor de 19de-eeuwse boerensfeer van Marie haar levend museum voorgoed verloren zal gaan. Marie beschrijft wekelijks haar dagelijkse leven in de nu nog ouderwetse groene boerderijbiotoop. Óóns Marie schrééf in de afgelópen 24 jaoren bè mekare 114 liekes óver ’t aauwverwetse alledaogse eenvoudige tevrejen boerelèèven. Marie pebeert van ieder lieke ’n kort filmke te maoken mi grúún beelden van ’t bóéderijke, van binnen en van búíten, zólang dè nog kan. Ès er die medèèrn húís komen te staon, zullen die-j-’t ùìtzicht van ’t bóéderijke verinneweren, dan is ’t aauwverwetse, sund zat, vórt vèùrgóéd vèùrbij, krek ès bè kesteeltje Stéénenburg in Kúíjk. Wilde de aauwverwetse filmkes gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) zíén, dan kande die op Facebook vèènden gewóón onder de naom Marie van de Middelhaai. Déés wèèk prizzeteer ik hier vèùr jullie het lied: Alle daogen.
’n Jaor óf 15 gelejen schrééf ik ’t lieke ‘Alle daogen’. ’t Gàò-t-er óver dè-j-ik óòt verhúísd zè gewist nàòr Holland, nàòr *Menheerse, zo zeggen ze ’t daor. Menheerse, dè’s *klaore klaai. Ès goei boeredochter téúlde-n-ik daor ók m’n èègeste gruuntes mer dè víél me toch tégen, man. Dieje klaai dè zedde nie *gewóón, war, die moete in ’t nàòjaor al omspaoien want dan kan de vorst de klaaiklúíten kepot vríézen. Daor dinkte ès zaandmééns nie op, war. Ès boerin van de haai ràòkte gewóónweg nóòt nie gewóón àòn dieje klaai. Ik miste-n-’t zaand echt gruwelek. Ik heb ’t daor dan ók nie lang ùìtgehaauwen en zè mi hangende pôtjes trug gekómen nàòr ’t klapzaand en daor tier ik. Ik spaoi lekker pas in ’t vèùjaor m’nen hof om en téúl hier anderaande gruuntes: slaoi mi júín en èèrepel (vèùr de Hàòrstéég: aarepel), andivie, de *Vlèèmese krombek, bótterbôntjes, pronkbônnen, snijbônnen, pasternaoken, *krul mer ok blommen krek ès *lievermennekes en *snoffeltjes. En phloxen. Ja, ik haauw van blommen die lekker rúíken, ik snof hil wè aaf op ‘ne zóéle zómeraoved, hór. En dan déénk ik aalt, ok nog nàò 35 jaoren hier, hoe schôn ’t toch is om op ’t zaand te wónen.
Alle daogen
Ik zè geboren op ’n plekske aachteraaf
In ’n stéégske mi koren en wè waailaanden mi gras
In ’n bóéderijke op ’t Braobaans plattelaand
àòn ’n karrespoor in ’n laand van haai en zaand
Ik kom er van Braobaant, ik zè daor geboren
Ik haauw van di laand mi z’n klapzaand erbij
Zo machteg, zó prachteg, zó schôn en folklore
Diejen hartstocht die gàò-t-er bè mèèn nóòt vèùrbij
Ik gruuide-n-op àòn dè stéégske aachteraaf
tussen mesthóòp en moeshof, tussen waailaanden mi gras
tussen bieën, blumkes, koei en vèèrkes, kiepen, *knèèn
’n perdje, wè katten, ‘nen hond, och wè waar dè fèèn
Ik kom er van Braobaant, ik zè daor geboren
Ik haauw van di laand mi z’n klapzaand erbij
Zo machteg, zó prachteg, zó schôn en folklore
Diejen hartstocht die gàò-t-er bè mèèn nóòt vèùrbij
Ik wier d’r gróòt en verhúísde-n-er wèèd weg,
toch aaltij blééf Braobaant àòn mèèn trekken wè-j-ik zeg
Ditte laand van zaand mi al z’n vennen, haai en bos
mi z’n zaacht g en z’n houdoe màòkt dè los
Ik kom er van Braobaant, ik zè daor geboren
Ik haauw van di laand mi z’n klapzaand erbij
Zo machteg, zó prachteg, zó schôn en folklore
Diejen hartstocht die gàò-t-er bè mèèn nóòt vèùrbij
Ik kwaam dus trug dèùr d’n hèèmwee en d’n hang
en ‘k betrok m’n bóéderijke mi z’n gèùtje en z’n gang
’t Hi me góéd te pakken want ik lééf er ès weleer
’t Is ’t aauw Braobaant wè-j-ik alle daogen eer
Ik kom er van Braobaant, ik zè daor geboren
Ik haauw van di laand mi z’n klapzaand erbij
Zo machteg, zó prachteg, zó schôn en folklore
Diejen hartstocht die gàò-t-er bè mèèn nóòt vèùrbij
Woorden ùìt m’n woordeboek:
Menheerse = Middelharnis
klaore klaai = een en al klei
gewóón = gewend
Vlèèmese krombek = Vlijmens erwtenras
krul = boerenkool
lievermennekes = duizendschoon
snoffeltjes = anjers
knèèn = konijn(en)
gèùtje = (historische) keuken met pomp
Houdoe, war. Marie
Reageren? Nassau Dwarsstraat 5, 5251 KJ Vlijmen, 073-5118524,